Heimilisblaðið - 01.12.1954, Page 26

um. Kirkjan — þ. e. húsið, sem
upphaflega var reist á staðn-
um — hrörnaði, en var jafnan
endurbætt og reist að nýju, ef
hún féll eða brann, sem fyrir
kom.
Skálholtskirkja var dóm-
kirkja, vígð Pétri postula. Hún
var höfuðkirkja landsins, brátt
auðug að löndum. og lausafé
og búin fögrum og dýrum grip-
um.
Um siðaskiptin var hún að
vísu rúin og rænd mörgum
dýrgripum og miklum eignum,
en hélt samt sem áður nafni
sínu og höfuðforustu. Mikil-
hæfir menn sátu að stóli sem
áður. Menn, sem stjómuðu
kirkju og kristindómsmálum
með rögg og skörungsskap.
En svo fór, að kúgun erlends
valds drepur í dróma þrek og
framtak landsmanna, svo að
þeir verða að taka með þögn
hverri lögleysu, sem á þeim er
framin. Þá er gjafabréf og lög
Gissurar Isleifssonar að engu
virt. Biskupsstóllinn er fluttur
og Skálholtsdómkirkja afmáð
sem slík. Þá verða hús og lend-
ur staðarins einstaklingseign
og lítt er hirt um veg og gengi
eða útlit staðar og kirkju. 1 því
efni sígur lengi á ógæfuhlið,
og ekki batnar, þótt ríkið eign-
ist Skálholt með gögnum þess
og gæðum og væntu þó ipargir,
að gott myndi leiða af þeim
eigendaskiptum.
Á síðustu árum hefur ýms-
um áhugamönnum ofboðið
meðferð þessa helga staðar, og
nokkrir þeirra hafa bundizt
samtökum og stofnað félag,
honum til viðreisnar, og hafa
stórvirki í huga. Og alþingi og
ríkisstjórn hefur nú rumskað
og mun væntanlega veita ríf-
legan stuðning, svo sem skylt
er. En „Róm var ekki byggð á
einum degi“. Péturskirkja í
Skálholti verður ekki upp-
byggð að nýju á skammri
stundu. En viljinn er máttur,
og sameinaðir kraftar, sem
beitt er í Guðs trausti óg Guðs
nafni, geta gert kraftaverk. Og
sá er tilgangurinn með sam-
komunni í dag, að samstilla
hugina, að vekja vilja góðra
manna, til að leggja lið því
þjóðþarfaverki, sem hér þarf
að vinna. Þjóðarheiður liggur
við, að helgidómi, slíkum sem
þessi staður er, sé sýndur sá
sómi, sem hæfir forsögu hans.
Ég sagði, að Skálholtsfélag-
ið hefði stórvirki í huga. Já,
hér duga engar smávegis um-
bætur. Hér er allt í rústum.
Allt verður því að reisa að
nýju frá grunni. Fyrst er kirkj-
an sjálf, Skálholtsdómkirkja,
endurbyggð á sínum forna
grunni og sem líkust því, sem
hún hefur fegurst verið. Ibúð-
arhús handa biskupi, sóknar-
presti og öðrum þeim, er á
staðnum búa. Margt fleira þarf
að gera hér og verður gert
smátt og smátt.
En við sem nú lifum, verð-
um að byrja. 9 alda afmæli
biskupsstólsins er skammt
undan. Þá verður hér mjög
gestkvæmt. Þá verður að sjást
myndarleg byrjun og glögg
merki þess, hvert stefnt er og
stefna á.
Gestir góðir! Staðurinn, sem
vér stöndum á, er heilög jörð.
Hér hefur hljómað vígðra
klukkna hljóinur oft og lengi,
og þeir hljómar hafa laðað og
kallað fólk til helgra tíða. Hér
hafa helgir söngvar ómað ótal
sinnum, Guði allsherjar til lofs
og dýrðar og óteljandi manna-
hjörtum til huggunar og
harmaléttis. Héðan hafa bæn-
arandvörp og blessunaróskir
stigið frá óteljandi fjölda ungra
og aldinna, upp að hástóli
herrans Krists. Hér eru hvar-
vetna dulin spor mikilmenna
og kirkjuhöfðingja. Á slíkum
stað er hollt og heilbrigt að
taka ákvörðun. Að vinna heit,
hátt eða í hljóði. Heita því, að
leggja lið því máli, sem hér er
um rætt, uppbyggingu og end-
urreisn Skálholtsstaðar og
kirkju. Að leggja þótt ekki sé
nema lítið korn í þann mæli,
sem fullur þarf að verða til
þess að sögulegum heiðri þessa
staðar sé borgið á viðhlítandi
hátt.
Hafið þökk fyrir hingaðkom-
una.
Hljótið öll blessun Drottins.
[206]
HEIMILISB LAÐ IÐ