Samtíðin - 01.03.1941, Síða 17

Gösta Berling. Myndin er eftir Georg Pauli, seni
bersýnilega hefur hér haft sjálfan Tegnér að fyrir-
•nynd, senuilega til þess að vekja fyrir sitt leyti
athygli á j>eini áhrifum, sem Selma Lagerlöf hafði
orðið fyrir frá þessum mikla sænska skáldjöfri.
Með þessari mynd þykir rétt að tilfæra eftirfar-
andi orð úr Gösta Berlings sögu: „Hann var all-
nr á valdi innblástursins. Skrifuðu blöðin hreyfði
harin ekki. Hugsanirnar svifu niður yfir haim
eins og hópur taminna dúfna. Honum fanst það
ekki vera sin eigin rödd, sem talaði, en hann
skihli, að ekkert var æðra á jarðríki, og að eng-
ínn fór fram úr lionum í dýrð og vegsemd, þar
sem hann stóð í predikunarstólnum og vitnaði
uni dýrð drottins."
SAMTÍÐIN
nteð annniöi'kum sínum en kostum.
bm hvenær sér ástfanginn maður
galla? Verða ekki ágallarnir að
kostum í lians augum?
Svo kom kvikmyndin, sem gerð
yar eftir Gösta Berlings sögu, hing-
uð, skönnnu eftir að ég hafði lesið
nókina. Hún var tekin á blómaskeiði
jjöglu, sænsku kvikmyndanna, að
sjálfsögðu hýsna ólík sögunni, en
l>ó yndisleg sakir margvislegrar feg-
urðar, m. a. vegna Grétu Garho,
sem lék þar sitt fvrst kvikmynda-
lilutverk: Ebbu Dolina.
ELMA LAGERLÖF var rúm-
lega þrítug kenslukona í Lands-
krona, þegar hún skrifaði Gösta
Rerlings sögu og varð í skjótri svip-
rin kunn meðal bóklesandi fólks
víða um Norðurlönd. Finnn fyrstu
kaflar sögunnar birtust í Stokk-
bóhns-tímaritinu Iðunni (Idun) í
ársbyrjun 1891, eftir að þeir liöfðu
blotið hókmentaverðlaun tímarits-
ius. Eftir það tók Selma sér noklua
bvíld frá kenslustörfum, til þess að
benni vrði unt að starfa í góðu tómi
rið samningu sögunnar.
Sköpun Gösta Berlings sögu kost-
aði skáldkonuna mikil lieilahrot og
sálarstríð. Þetta var, að því er hún
segir sjálf, þyngsta raun, er hún
hafði þá ratað í. Svo er um mörg
listaverk, sem verða öðruní til gleði
og hugsvölunar. Þau liafa ofl kost-
að höfunda sína blóðfórnir í viss-
um skilningi.
Það mun liafa verið eftir kenslu-
stund í hókmentasögu í kennara-
skólanum (Högre lárarinnesemina-
riet) í Stokkhólmi, að þeirri liugs-
un sló niður i liuga Selmu, að í
raun og' veru ætti hún sér nógar arf-
sagnir frá átthögum sinum í Verma-
landi til þess að skapa úr persón-
ur i líkingu við þær, sem Runeberg
skóp í F á n r i k S t á 1 s s á g-
n e r. A heimleiðinni úr skólanum
þennan dag skildist lienni, að þarna
ætti hún sér fjársjóð, sem hún yrði
að semja úr skáldrit öðrum til á-