Morgunblaðið - 04.03.2009, Blaðsíða 36

36 MenningFRÉTTIR
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 4. MARS 2009
Margrét Helga Jóhannsdóttir „.Þetta verk er okkur öllum hollt til að skilja það hvað skiptir okk-
ur mestu máli í lífinu,“ segir Margrét Helga. Hún leikur konu sem er sjálfboðaliði á sjúkrahúsi.
Eftir Bergþóru Jónsdóttur
begga@mbl.is
„VERKIÐ er um fullorðna konu sem vinnur sem
sjálfboðaliði á sjúkrahúsi og samskipti hennar við
lítinn dreng, dauðvona, sem á bara tólf daga eftir.
Samskipti þeirra verða mjög náin og hreinskiptin.
Hún segir honum frá Guði, og hann skrifar Guði
bréf.“
Margrét Helga Jóhannsdóttir, leikur bleikklæddu
konuna í leikriti Erics-Emmanuels Schmitt, í verk-
inu Óskar og bleikklædda konan, sem frumsýnt
verður í Borgarleikhúsinu á fimmtudagskvöld.
Þrátt fyrir aðstæðurnar er verkið að sögn Mar-
grétar Helgu uppfullt af húmor. Fleiri persónur
koma við sögu, t.d. aðrir krakkar á spítalanum, móð-
irin og læknirinn. Verkið er þó einleikur og Margrét
Helga segir annað
að leika einleik en
venjulegt leikverk.
„Maður hefur meiri
tengsl við áhorf-
endur en þarf líka
að sjá fyrir sér
mótleikara sína sem
eru ekki til staðar.“
En hver er bleik-
klædda konan?
Lifir heila
mannsævi
„Þetta er vel gef-
in og vel gerð kona.
Þau eru bæði mjög
greind, drengurinn
er afburðaskýr, og
hún fær hann til að
skrifa Guði bréf
þegar hann á stutt
eftir, þannig að
hann lifir öllu sínu
lífi á tólf dögum -
lifir heila manns-
ævi. Þetta er snilld-
arhugmynd hjá höfundinum. Þegar af drengnum
dregur, er hann orðin gamall og þreyttur og er orð-
inn 110 ára þegar hann skrifar síðasta bréfið. Hann
fer í gegnum unglingsárin, ástina, miðaldrakrísuna
og lifir þetta allt.“
Margrét segir að boðskapur höfundarins sé sá að
við eigum að lifa í núinu, njóta hvers augnabliks, og
óttast ekki það sem við vitum ekki hvað er. „Það á
ekki bara við um veikan dreng, það á við um okkur
öll. Við vitum ekkert um morgundaginn. „Amma
bleika“ eins og hann kallar hana, lærir líka mikið af
honum og þau þroskast bæði í samskiptum sínum
og njóta þeirra. Það er mikill húmor í verkinu og
strákurinn er mjög skemmtilegur.“
Höfundurinn, Eric-Emmanuel Schmitt, skrifaði
þrjár bækur í röð, eina um kristna trú, eina um is-
lam og þá þriðju um búddisma, að sögn Margrétar
Helgu. Í bókunum eru sögur, þar sem vísað er í
trúna, en sögurnar eru þó ekki um trú eða trúmál.
Trúin fléttast inn í sögurnar. Verkið er leikgerð
leikstjórans, Jóns Páls Eyjólfssonar á einni af þess-
um sögum. „Guðrún Vilmundardóttir þýddi þessar
bækur og gaf mér þegar hún var búin að þýða þær.
Textinn er yndislegur. Þetta er svo sérstakt verk.
Þótt dauðinn sé nálægur, snýst verkið fyrst og
fremst um lífið og það að lifa því. Þetta verk er okk-
ur öllum hollt til að skilja það hvað skiptir okkur
mestu máli í lífinu.“
Það skiptir máli að lifa
 Margrét Helga Jóhanns-
dóttir leikur hlýjan og
innilegan einleik um lífið
Í HNOTSKURN
» Borgarleikhúsið sýn-ir nú á vormánuðum
röð einleikja. Sá fyrsti
sem frumsýndur var er
Sannleikurinn um lífið
eftir Pétur Jóhann Sig-
fússon. Óskar og bleik-
klædda konan er annar í
röðinni. Næstu einleikir
verða Sagan af Rachel
Corrie með Þóru Karitas
Árnadóttur, nýr ein-
leikur eftir Jón Atla Jón-
asson sem Ingvar Sig-
urðsson leikur. Síðasta
sýningin verður tveggja
manna og heitir Harry
og Heimir eftir Karl
Ágúst Úlfsson, Örn Árna-
son og Sigurð Sig-
urjónsson.
SVERRE Fehn, einn þekktasti arki-
tekt Norðmanna lést í Ósló í fyrra-
dag, 84 ára að aldri. Hann naut mik-
illar virðingar fyrir að hafa tvinnað
saman norræna formhugsun og arf-
leifð módernismans. Pritzker arki-
tektúrverðlaunin féllu honum í skaut
árið 1997 og upp frá því var hann
álitinn fremstur meðal jafningja í
Noregi. Helstu áhrifavaldar í ævi-
starfi Fehn voru Jean Prouvé og Le
Corbusier, en áhrif þess síðanefnda
vöktu með Fehn virðingu fyrir alda-
gömlum byggingartæknilegum
lausnum, hefðbundnum efnum og
síðast en ekki síst ljósinu. Eitt
þekktasta verk hans á alþjóðavett-
vangi er skáli skandinavísku þjóð-
anna í Giardini-garðinum í Fen-
eyjum. Þar steypti hann hús utan
um tré er vaxa upp í gegnum þakið
og veita um leið birtu inn í húsið.
Hann leit svo á að samspil bygginga
og umhverfis skipti miklu máli, að sú
„árás menningarinnar á náttúruna“,
sem í því væri fólgin skapaði „von
um nýja tilfinningu fyrir fegurð, í
gegnum bygginguna.
Fehn Mótandi á sviði arkitektúrs.
Arkitekt-
inn Fehn
látinn
Sagður merkur nor-
rænn frumkvöðull
EFTIRLÆTIS
flugvöllur Hitl-
ers verður hugs-
anlega vett-
vangur tónleika í
tilefni þess að
fjörutíu ár eru
liðin frá því að
Woodstock-
tónleikarnir voru
haldnir í Banda-
ríkjunum.
Breska blaðið Guardian greindi frá
þessu í gær og benti á táknræna
þversögn í staðarvalinu um leið, því
hugsjónin um frið var auðvitað á
allra vörum árið 1969 á Woodstock.
Hugmyndin er sú að tvennir tón-
leikar verði haldnir, aðrir í New
York og hinir í Berlín dagana 15.
og 16. ágúst vestanhafs en 22. og 23
ágúst í Þýskalandi.
Skipuleggjendurnir Michael
Lang og félagar hans vonast til þess
að fá jafnmarga áhorfendur inn á
þessa viðburði og sóttu upp-
runalegu hátíðina fyrir fjórum ára-
tugum. Einnig stendur hugur
þeirra til að reyna að fá sem flesta
af þeim tónlistarmönnum sem þá
tóku þátt til að endurtaka leikinn,
m.a. Who, Grateful Dead, Neil
Young og Santana.
Afmæli
Woodstock
í Berlín?
39 ára afmælið
Rapparinn DMX.
HALLVEIG Rúnarsdóttir
sópransöngkona og Hrönn
Þráinsdóttir píanóleikari flytja
sönglög um tunglið á Háskóla-
tónleikum í Norræna húsinu í
dag kl. 12.30.
Flutt verða verk eftir Huga
Guðmundsson, Jón Ásgeirs-
son, Jón Leifs, Gabriel Faure,
og Antonin Dvorák. Ljóðið
Þegar undir skörðum mána, úr
bókinni Svartálfadansi, eftir
Stefán Hörð Grímsson hefur orðið tveimur tón-
skáldum innblástur, þeim Huga Guðmundssyni og
Jóni Ásgeirssyni. Verða bæði verkin flutt ásamt
fleiri verkum eftir Jóns Leifs, Verlaine, Dvorák og
Debussy.
Tónlist
Sönglög um tunglið
á Háskólatónleikum
Hallveig
Rúnarsdóttir
JÚLÍANA Magnúsdóttir flyt-
ur á morgun erindið Saga til
næsta bæjar sem fjallar um
sagnir, samfélag og þjóðtrú
sagnafólks frá austurhéraði
Vestur-Skaftafellssýslu. Fyr-
irlesturinn verður í stofu 102 í
Odda og hefst kl. 17.15.
Í erindinu verður fjallað um
niðurstöður greiningar á
sagnagerðum, sögustöðum,
sögupersónum og efnistökum sagna. Í stuttu máli
leiddi rannsóknin ekki aðeins í ljós nokkur svæð-
isbundin sérkenni sagnahefðar og þjóðtrúar, held-
ur einnig mjög fjölbreytta og ólíka notkun fólks á
slíkum hefðum innan þess héraðs sem rannsóknin
beindist að.
Hugvísindi
Saga til næsta
bæjar í Odda
Úr Odda.
SIGRÚN Hjálmtýsdóttir og
Antonía Hevesi verða með há-
degistónleika í Hafnarborg á
morgun kl. 12. Á dagskrá eru
aríur eftir Bellini, Donizetti og
Dvorak.
Sigrúnu þarf ekki að kynna
fyrir landsmönnum; hún hefur
sungið í fjölda hlutverka hjá Ís-
lensku óperunni og víðar.
Einnig hefur hún sungið með
Sinfóníuhljómsveit Íslands og
inn á fjölda hljómdiska.
Antonía Hevesi er fædd í Ungverjalandi og út-
skrifaðist úr F. Liszt-tónlistarakademíunni í
Búdapest og í Tónlistarakademíunni í Graz áður
en hún flutti til Íslands 1992.
Tónlist
Diddú í Hafnarborg
í hádeginu
Sigrún Hjálmtýs-
dóttir, Diddú.
„… þegar mér batnaði (ef manni batnar þá
nokkurn tíma algerlega) uppgötvaði ég að
það að ná sér var ekki ótvírætt það besta
sem gat hent og þar á ofan fékk ég þá hug-
dettu að það væri eiginlega ósæmilegt að
ná sér: Það er alltof auðvelt að gleyma
þeim sem ná ekki heilsu. Þetta var upphaf-
ið að Óskari og bleikklæddu konunni. Það
má segja að verkið fjalli um það að sætta
sig við sjúkdóm og dauða eins og það væri
mikilvægara en að ná bata. Það tók mig ár
og daga að safna kjarki til að skrifa þetta
leikrit. Ég var alltof meðvitaður um að ég
var að fjalla um málefni sem ekki er talað
um – tabú: Sjúk börn. Sagði Dostojevski
ekki að það væri ekki hægt að trúa lengur á
Guð þegar maður sæi börn deyja.
Vitanlega getum við ekki, fremur en Ósk-
ar, vitað hvort Guð er til og varðveiti okkur.
Eða eins og einn vina minna, sem trúir ekki
á Guð, segir: „Jafnvel þótt Guð sé bara
þessi vera sem mennirnir fundu upp fyrir
sjálfa sig, þá er það bara heilmikið.“ Guð
eða það besta í mannfólkinu? Það verður
hver og einn að ákveða með sjálfum sér.“
Eric-Emmanuel Schmitt
…eins og það væri mikil-
vægara en að ná bata
„Eric-Emmanuel Schmitt er heimspek-
ingur. Í þessu verki er hann að glíma við
stöðu og hlutverk trúarbragða í vestrænu
samfélagi. Drengurinn í verkinu er tíu ára,
býr á spítala, og það segir honum enginn
að hann sé að deyja. Það þorir enginn að
mæta honum með hugrekki og segja hon-
um það nema þessi kona. Hún upplýsir
hann um endalok tilveru hans og að hann
sé dauðvona. „Amma bleika“ segir honum
þetta umbúðalaust. Grundvallarspurn-
ingin í verkinu er sú að við getum ekki val-
ið að vera án líkamlegra þjáninga en við
getum valið að vera án þeirra andlegu
eins og Kristur gerði á krossinum. Þú
þarft ekki að óttast tilhugsunina um að
deyja af því þú þekkir ekki dauðann. Það
skiptir ekki máli hverju maður trúir um til-
urð sköpunarverksins; það sem trúar-
brögðin veita okkur er tækifærið til að
horfa á sköpunarverkið, að njóta augna-
bliksins og lifa. Þetta lærir Óskar og lifir
heila mannsævi á þeim tólf dögum sem
hann á eftir.“
Jón Páll Eyjólfsson leikstjóri
og höfundur leikgerðar.
Að lifa án andlegra
þjáninga
Ef ég er til dæmis í
ástarsorg, sem hefur
reyndar aldrei gerst, þá sem
ég ástarlag. 38
»