Morgunblaðið - 02.02.2011, Side 16

16
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 2. FEBRÚAR 2011
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Íræðu sinni áflokksstjórn-arfundi Sam-
fylkingarinnar um
helgina náði Jó-
hanna Sigurðar-
dóttir þeim einstæða árangri
að ráðast heiftarlega bæði á
undirstöðuatvinnuveg þjóð-
arinnar og á samstarfsflokk
sinn, ásamt því að hóta stjórn-
arslitum, en þær hótanir eru
að verða einhver sérkennileg-
asti pólitíski kækur sem um
getur. Erfitt yrði, ef ekki
ómögulegt, að finna dæmi um
að forystumaður í stjórn-
málum hefði sýnt það yfirlæti
og fordóma sem komu fram í
umræddri ræðu, enda stóð
ekki á viðbrögðum. Þeir sem
stunda sjávarútveg voru eðli
máls samkvæmt reiðir atlög-
unni og samstarfsflokknum,
sem hefur sætt sig við fleira en
aðrir flokkar í ríkisstjórn hafa
áður gert, var augljóslega of-
boðið þó að hann virðist ætla
að láta þetta yfir sig ganga
eins og annað.
Steingrímur J. Sigfússon,
formaður Vinstri grænna,
svaraði ummælum Jóhönnu
með þeim hætti að hún ætti
ekki að skipta sér af innri mál-
um samstarfsflokksins og not-
aði undarlegt myndmál um
innyfli í því sambandi. Stein-
grímur og Jóhanna hafa fram
til þessa reynt að standa sam-
an og deila ekki út á við, en
jafnvel Steingrímur gat ekki
setið þegjandi undir árás for-
sætisráðherra. Hann hefur
engu að síður ákveðið að sitja
undir henni og láta nægja að
munnhöggvast en grípa ekki
til aðgerða.
Björn Valur
Gíslason reis einn-
ig upp á afturlapp-
irnar og mótmælti
ræðu forsætisráð-
herra og hið sama gerði Ög-
mundur Jónasson, innanrík-
isráðherra, sem benti réttilega
á að orð forsætisráðherra
bæru „hvorki vott um sann-
girni né góða dómgreind“.
Viðbrögð Samfylkingarinnar
létu ekki á sér standa. Ólína
Þorvarðardóttir réðst í bloggi
sínu að tveimur þingmönnum
Vinstri grænna fyrir að leyfa
sér að gagnrýna forsætisráð-
herra. Annar þeirra sem urðu
fyrir atlögu Ólínu er Lilja
Mósesdóttir, og er ekki ofmælt
að þar hafi verið hátt reitt til
höggs. Hinn var Ögmundur, en
í stuttu máli sagði Ólína að
hann þyrfti að segja af sér ráð-
herradómi vildi hann vera
„maður orða sinna“.
Þannig heldur umræðan inn-
an ríkisstjórnarinnar áfram
dag eftir dag og viku eftir viku
og verður æ heiftúðugri. Öllum
er löngu ljóst að ríkisstjórn
sem þjáist af slíku innanmeini
getur aldrei náð árangri á
nokkru sviði. Þetta hefur rík-
isstjórnin staðfest með því að
klúðra öllum málum, stórum
sem smáum.
Ráðherrum ríkisstjórn-
arinnar hlýtur að vera orðið
þetta ljóst eins og öðrum
landsmönnum, en samt remb-
ast þeir við að sitja. Á því eina
sviði hafa þeir náð ágætum ár-
angri, og metnaðurinn virðist
því miður ekki standa til
stærri verka.
Deilurnar magnast
en límið í ráðherra-
stólunum er sterkt}
Innri átök undir stjórn
forsætisráðherra
Jóhanna Sigurð-ardóttir sagði
að Hæstiréttur
hefði fundið
„hnökra“ á kosn-
ingum til stjórn-
lagaþings. Það var
sérkennilegt orða-
lag. Hæstiréttur Íslands
ógildir ekki almennar kosn-
ingar vegna þess að á þeim
hafi verið „hnökrar“. Það þarf
mjög mikið til að Hæstiréttur
taki slíka ákvörðun. Og auð-
vitað er slík ákvörðun vel und-
irbyggð og rökstudd. Fyrrum
formaður landskjörstjórnar
var í viðtali við Kastljós á dög-
unum. Virtist hann vera þeirr-
ar skoðunar að þótt alvarlegir
ágallar hefðu verið á kosn-
ingum til stjórnlagaþings, sem
hann viðurkenndi, og þá er
einvörðungu átt við þá ann-
marka sem að mati Hæsta-
réttar töldust beinlínis lög-
brot, þá hefði ekki
átt að ógilda kosn-
inguna. Vísaði for-
maðurinn fyrrver-
andi til að þá hefði
fremur átt að
horfa til almennra
kosningarétt-
arlegra sjónarmiða en gild-
andi laga. Þar er mönnum vís-
að frá grundvelli laganna
sjálfra inn í þokukenndar skil-
greiningar sem hvergi er
hægt að festa hönd á. Hitt má
vera augljóst að hefði Hæsti-
réttur látið hina stórgölluðu
kosningaframkvæmd standa
hefðu ný mörk þar með verið
dregin um hvaða afglöp mætti
viðhafa við almennar kosn-
ingar í landinu. Frá þeim
mörkum hefði síðan vænt-
anlega enn mátt gefa afslátt
með vísan til „almennra kosn-
ingaréttarlegra sjónarmiða“.
Slík för myndi enda illa.
Eiga „almenn
kosningaréttarleg
sjónarmið“ að
standa ofar lögum
og stjórnarskrá?}
Afsláttur frá lögum
V
iltu hitta skrímslið“ segir í auglýs-
ingu frá sportverslun sem birtist
víða þessa dagana. Tilefnið er
innflutningur á „stærsta vaxtar-
ræktarmanni heims“, Þjóðverj-
anum Markus Rühl. Með því að kaupa fæðubót-
arefni fyrir 6.000 krónur fá aðdáendur tækifæri
til að berja fyrirbærið augum, taka mynd af
hetjunni og fá eiginhandaráritun.
Þeir sem helst fyllast aðdáun á úttútnuðum
vöðvamassa manna eins og Markus Rühl eru
ungir menn og þá ekki síst unglingsstrákar.
Ungir strákar vilja gjarnan verða stórir, sterkir
og massaðir enda er það ímynd karlmennsk-
unnar í huga margra. En menn eins og Markus
Rühl eru hættulegar fyrirmyndir og full ástæða
til að hafna því að þeim sé hampað eins og af-
reksíþróttamönnum. Unglingar eru áhrifagjarnir.
Öfgafyllsta mynd vaxtarræktar og átraskanir á borð við
anorexíu eru í raun tvær hliðar á sama peningnum. Hvort
tveggja er fjarri því að stuðla að heilbrigðum og hraustum
líkama. Í báðum tilfellum er verið að afskræma mannslík-
amann með óheilbrigðum lífsstíl og fíkn og hampa afleið-
ingunum sem eftirsóknarverðu útliti. Markus Rühl er ekki
afreksíþróttamaður. Hann keppir í yfirborði og ásýnd,
ekki afrekum og notar bersýnilega vafasöm lyf til að ná
þeirri ásýnd. Notkun stera og efna eins og insúlíns og
vaxtarhormóna (e. Human Growth Hormone) hefur farið
vaxandi í íþróttum þar sem allt gengur út á að vera stór,
stærri, stærstur. Þetta hefur gengið hvað lengst í vaxt-
arrækt. Það sést berlega á því að jafnvel Arnold
Schwarzenegger, einn frægasti vaxtarrækt-
armaður allra tíma, virðist þegar hann var
upp á sitt besta í bransanum hafa verið frek-
ar penn miðað við þá svakalegustu í dag. Þó
notaði hann sjálfur stera, að eigin sögn.
Ef bornar eru saman myndir af vaxtarrækt-
armönnum í dag við forvera þeirra fyrir 40 ár-
um sést hversu öfgafull þróunin hefur verið.
Svo útbelgdur er kviður þessara manna, af of-
vöxnum líffærum vegna hormónatöku, að
engu er líkara en að magavöðvarnir sitji utan á
feitri vömb. Sterabumbu. Hefur eitthvað
breyst í líffræði mannslíkamans á síðustu 40
árum? Nei, ekki neitt. Það sem hefur hins-
vegar breyst er lyfjanotkunin. Um daginn
kom hingað til lands annað vaxtarræktartröll,
Jay Cutler. Eftir komu hans fékk þátturinn
Sportið á RÚV til sín tvo fróða menn og spurði þá hvort
hægt væri að verða eins og Cutler án þess að taka stera.
Ekki stóð á svörunum: Nei, aldrei. Þetta liggur í augum
uppi og má því draga þá ályktun að þeir sem leggi nafn sitt
við komu þessara manna hingað til lands og kynna sem
hetjur og fyrirmyndir hljóti að leggja blessun sína yfir líf-
erni þeirra. Til að nefna nokkra af þeim sjúkdómum og
kvillum sem stera- og hormónanotkun vaxtarrækt-
armanna hefur í för með sér má telja upp stækkað hjarta
og aukna hættu á hjartaáföllum, háan blóðþrýsting, bjúg,
ákveðnar gerðir krabbameins, sinaskeiðabólgu, liðverki
og síðast en ekki síst karlabrjóst. Verði ykkur að góðu!
Strákar, ekki láta blekkjast af sýndarmennskunni, það er
ekki alvöru karlmennska. una@mbl.is
Una
Sighvatsdóttir
Pistill
Innfluttar sterabumbur
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon
FRÉTTASKÝRING
Björn Jóhann Björnsson
bjb@mbl.is
E
mbætti landlæknis er
um þessar mundir að
kalla eftir upplýsingum
frá sjúkrastofnunum
um biðlista eftir skurð-
aðgerðum, en nýjar tölur verða birtar
í lok þessa mánaðar. Við síðustu birt-
ingu í október sl. hafði orðið merkjan-
leg fjölgun á flestum biðlistum frá
júnímánuði það ár, en biðlistatölur
eru teknar saman hjá landlækni
þrisvar á ári.
Samkvæmt upplýsingum frá
Landspítalanum virðist sem fjölgun á
biðlistum hafi haldið áfram eftir viss-
um aðgerðum, einkum bæklunar-
skurðaðgerðum, en tekist hafi að
halda í horfinu eða stytta biðlista á
öðrum sviðum. Í október sl. biðu yfir
300 manns eftir því að komast í gervi-
liðaaðgerðir á mjöðm og hnjám á
Landspítalanum og hafði þá fjölgað
um ríflega 100 milli ára.
Björn Zoëga, forstjóri Landspít-
alans, segir að oft sé um árstíða-
bundnar sveiflur að ræða en miðað
við stöðuna fyrir ári hafi biðlistar eitt-
hvað lengst. Björn segir aukninguna
mest hafa orðið í bæklunarskurð-
aðgerðum, einkum liðskiptaaðgerð-
um. Þetta hafi stjórnendur spítalans
séð að stefndi í sl. haust og þá hafi
verið brugðist við með því að fjölga
aðgerðum.
Tekist að halda dampi
Spurður hvort mikil veikindi að
undanförnu, og tilheyrandi álag á
spítalanum, hafi ekki áhrif á biðlist-
ana segir Björn það ekki koma fram
strax, það geti tekið einhvern tíma.
„Það hefur tekist að halda nokk-
uð góðum dampi í svonefndum val-
aðgerðum, þrátt fyrir þessi veikindi.
Í einhverjum tilvikum hefur þurft að
senda veikt fólk heim, sem kallað hef-
ur verið inn í aðgerð, en alls ekkert
oftar en verið hefur á þessum árs-
tíma. Starfsfólkið hefur staðið sig frá-
bærlega við að koma öllum sjúkling-
um fyrir.“
Ástæður fyrir lengri biðlistum
geta verið af ýmsum toga en Björn
dregur ekki fjöður yfir það að niður-
skurður á fjármagni til spítalans hafi
þar einhver áhrif. Á tveimur árum
hafi spítalinn í raun minnkað um
nærri 20%, ef svo má að orði komast,
en Björn segir stöðuna samt ekkert
verri núna en þegar spítalinn hafði
meira fé á milli handa.
„Við stöndum ekkert og horfum
á biðlistana lengjast. Við grípum til
aðgerða og reynum að jafna þá út.
Þannig fækkuðum við bæklunar-
aðgerðum viljandi fyrir 16 mánuðum
síðan en jukum þær síðan aftur í
haust er við sáum að fækkun aðgerða
var orðin of mikil. Biðlistar eru held-
ur ekki að lengjast í öllum tilvikum
heldur styttast líka,“ segir Björn og
tekur hjartaaðgerðir þar sem dæmi.
Biðlistar þar séu vel viðráðanlegir.
Við skipulagningu skurðaðgerða
er ávallt reynt að forgangsraða eftir
mikilvægi aðgerða, þar sem bráða-
tilvik eru eðlilega sett efst en biðin er
yfirleitt lengri eftir svonefndum val-
aðgerðum. Í þeim tilvikum er al-
mennt talið að sjúklingar geti eitt-
hvað beðið, eins og eftir
bæklunaðgerð, þó að það sé óhag-
kvæmt og óþægilegt fyrir viðkom-
andi. Björn segir Landspítalann með
þessum hætti hafa náð að veita þá
bráðaþjónustu sem honum ber, eins
og varðandi krabbameinsaðgerðir og
aðgerðir vegna slysa og alvarlegra
veikinda.
St. Jósefsspítali sameinaðist
Landspítalanum í gær. Spurður
hvort það muni hafa einhver áhrif
á biðlista eftir aðgerðum segist
Björn ekki reikna með því, þann-
ig hafi bæklunaraðgerðir ekki
farið fram í Hafnarfirði.
Lengri bið eftir
bæklunaraðgerðum
Morgunblaðið/Ásdís
Skurðaðgerðir Mismunandi er eftir skurðaðgerðum hvort biðlistar hafa
lengst eða ekki, en lengst hefur biðin verið eftir gerviliðaaðgerðum.
Eins og kemur fram hér til
hliðar eru nýjar tölur um bið-
listana væntanlegar. Sam-
kvæmt síðasta yfirliti land-
læknis höfðu biðlistar lengst í
flestum tilvikum. Flestir bíða
eftir skurðaðgerð á augasteini,
eða alls 532 í október sl., þar
af nærri 300 á Landspít-
alanum. Hafði þá orðið nokkur
aukning frá sl. sumri. Þessar
tölur eru hins vegar ekki háar í
samanburði við árin 2008 og
2009, þegar 1.200-1.500
manns biðu að jafnaði eftir
augasteinaaðgerð. Ástæð-
an fyrir þessari fækkun
er fyrst og fremst samn-
ingur Sjúkratrygginga við
einkaaðila, sem tóku
að sér um 700 slíkar
aðgerðir á ári. Við
það styttust biðlist-
ar á stóru sjúkra-
húsunum verulega,
en eftirspurnin þar
er þó að aukast á ný.
Beðið eftir
augnaðgerð
BIÐLISTARNIR
Björn Zoëga