Morgunblaðið - 11.06.2011, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 11.06.2011, Blaðsíða 28
28 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. JÚNÍ 2011 Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/ Ú tlit er fyrir að í dag verði sam- þykkt sem lög frá Alþingi annað tveggja frumvarpa ríkisstjórnarinnar um aðför að sjávarútveginum. Afgreiðsla málsins er öll hin ömurlegasta og þinginu til minnkunar. Niðurstaðan er eðli máls samkvæmt í sam- ræmi við það. Áður en þessi tvö frumvörp komu fram var flestum orðið ljóst að ætlunin væri að þvinga fram umfangsmiklar en jafn- framt illa undirbúnar grund- vallarbreytingar á fiskveiði- stjórnarkerfi landsins. Þetta varð ljóst þegar forysta rík- isstjórnarinnar ákvað að gera ekkert með niðurstöðu sátta- nefndarinnar, sem hún hafði þó sjálf skipað. Tillögur þeirr- ar nefndar þóttu ekki skaða sjávarútveginn nægilega mikið og þess vegna tóku ráðherr- arnir málið til sín og unnu að því áfram í leynd og án sam- ráðs. Út úr því komu umrædd tvö frumvörp sem margir hafa gagnrýnt harkalega og varla nokkur maður mælt bót. Vinnubrögðin eftir að frum- vörpin komu fram hafa svo verið hálfu verri en fram að því. Meirihlutinn í sjáv- arútvegsnefnd þingsins fór fram á það af umsagnaraðilum að þeir ynnu umsagnir sínar á einni helgi og til að undirstrika ósvífnina var sjómannadags- helgin valin. Þegar umsagnirnar komu fram voru þær allar á einn veg; umsagnaraðilar lögðu til að málið yrði ekki afgreitt enda væri það van- hugsað og stór- skaðlegt fyrir þá sem starfa að sjáv- arútvegi. Þegar þetta lá fyrir var málið rifið út úr nefndinni umræðulaust og í fullum ágreiningi við minnihlutann sem vildi efnislega umræðu. Svo mikill hefur asinn verið við að þröngva málinu í gegn- um þingið að stjórnarmeiri- hlutinn á þingi hefur ekki gefið kost á að beðið sé álits sér- fræðinefndar sem ráðherra skipaði til að meta áhrifin. Þess í stað er málið knúið í gegn með tilheyrandi tjóni fyr- ir sjávarútveginn og byggð- irnar í landinu. Ekki er síður alvarlegt að ríkisstjórnin lítur aðeins á lagasetninguna nú sem fyrsta óheillaskrefið í þá átt að setja sjávarútveginn í heild sinni á hliðina. Áform ríkisstjórn- arinnar hljóða ekki aðeins upp á að fá samþykkt hið lítillega útvatnaða minna frumvarp. Ætlunin er að láta kné fylgja kviði í haust. Með þessari framgöngu heldur ríkisstjórnin sjávar- útveginum í algerri óvissu um framtíðina og veldur þar með honum og atvinnulífi landsins í heild sinni miklum skaða. Það sem sjávarútvegurinn þarf á að halda er stöðugleiki og vinnufriður, en ef marka má orð forystumanna ríkisstjórn- arinnar eru litlar líkur til að svo verði. Stjórnin býður sjáv- arútveginum upp á óvissu en ekki stöð- ugleika og vinnufrið } Fyrsta óheillaskrefið M arkaðurinn, sem svo er kallaður, er ólík- indatól og sumir telja að hann einn hafi að lokum rétt fyrir sér. En vitað er að markaðinn má plata og það gerðist í stórum stíl á misserunum fyrir ?hrun.? Sér- stök athugun á því spilverki öllu og hverjir léku þar stærstu hlutverk hefur ekki enn farið fram. En margur búturinn hef- ur birst. Greiningardeildir voru umburðarlyndir undirleikarar. Kauphöllin var a.m.k. ótrúlega nærsýn. Endurskoðendur höfðu mjög sérstakt mat á því hvað væri hægt að skrifa undir með yfirlýsingu að uppgjör eða reikningur gæfi góða mynd af stöðunni. Bréf voru keypt af þeim sem hag höfðu af því að halda uppi verði og virðulegir sjeikar myndaðir með inn- fæddum fyrirmennum til að gera galdurinn trúverðugri. Fyrrnefndir bútar og ýmsir fleiri sem birst hafa gefa vissulega margt misjafnt til kynna. En bútana þarf að fella saman svo myndin verði heilleg. Það hefur ekki enn verið gert. Sá bútasaumur má ekki dragast úr hömlu. Gerist það mun heild- armyndin aldrei verða mönnum ljós. Bók Björns Bjarnasonar, Rosabaugur, vekur eftirtekt af því að hún tekur málefnalega á einum mikilvægum þætti ?hrunsins,? þætti sem Rann- sóknarnefnd Alþingis kaus af óskiljanlegum ástæðum að sneiða hjá. Bók um bútasaum- inn sem varpa myndi ljósi á hvernig tengingarnar voru og hverjir héldu um flesta spotta ?á markaði? myndi gera mikið gagn. Viðbrögðin við Rosa- baugi sýna að þeir sem hingað til hafa staðið traustastan vörð um lygina í landinu hafa ekki sama afl og áður. Það er fagn- aðarefni. Rosabaugi þarf að fylgja eftir } Bútasaums er þörf T ilkynnt var með lúðraþyt og fagnaðarlátum í vikunni að rík- ið hefði selt erlendum fjár- festum skuldabréf upp á einn milljarð dollara, eða 114 millj- arða króna á seðlabankagengi. Lán þetta ber 5% vexti og er til fimm ára. Þessi lántaka er liður í stóra plani stjórnvalda út úr þeim efnahagsvanda sem að okkur steðjar um þessar mundir. Vand- inn felst í því að við höfum skuldsett okkur um efni fram. Lausnina telja stjórnarherr- arnir felast í því að fá meiri fjármuni að láni. Hið opinbera skuldar meira en það á í er- lendum gjaldeyri. Forði Seðlabankans er með öðrum orðum tekinn að láni. Stóra planið gengur út á að stækka gjald- eyrisforðann, eignir Seðlabankans í erlendum myntum, þannig að hægt sé að afnema gjaldeyrishöftin án þess að gengi krónunnar hríðfalli. Taka meira að láni í er- lendri mynt, svo forði verði nægur til að halda við krón- una. Með öðrum orðum er ætlunin að nota forða Seðla- bankans, sem er allur tekinn að láni, til þess að bjarga útlendingum, sem eiga krónur hér á landi. Afhenda þeim forðann fyrir krónur. Í einni viljayfirlýsingu stjórnvalda til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins segir einmitt, að ríkið ætli sér að sjá bönkunum fyrir lausafé í er- lendri mynt, þegar höftin verða afnumin. Eignir útlendinga á Íslandi skipta hundr- uðum, ef ekki þúsundum, milljarða króna. Það er því alveg ljóst, að verði höftin af- numin og ætli ríkið sér að nota forðann - sem er sem fyrr segir tekinn að láni - til að bjarga erlendum krónueigendum um evrur, verður erlend nettóstaða ríkisins að öllum líkindum algjörlega óviðráðanleg. Skuld- irnar í erlendri mynt verða hundruðum milljarða meiri en eignirnar. Grikkir fengu líka erlend lán. Fjárfestar höfðu sömu trú á gríska ríkinu og þeir hafa núna á því íslenska, ef marka má útboðið í vikunni. Þessi lántaka gríska ríkisins er rót þess vanda sem núna steðjar að grísku þjóð- inni. Ríkið tók háar fjárhæðir að láni í mynt sem það getur ekki prentað. Ef stóra planið gengur eftir er allt eins víst að eftir nokkur ár verðum við komin í sömu stöðu og Grikkir núna. Við ættum því að láta aðeins staðar numið og hugsa okkar gang, áður en við skuldsetjum íslenska rík- ið til að henda erlendum gjaldeyri út um gluggann, í þeirri von að okkur takist að endurfjármagna skuld- irnar út í eilífðina. Munum eftir þremur bönkum, sem tóku gríðarlega fjármuni að láni í erlendri mynt, í þeirri fullvissu að alltaf væri hægt að endurfjármagna, rúlla skuldabagganum á undan sér, þangað til fjármagn yrði aftur ókeypis. ivarpall@mbl.is Ívar Páll Jónsson Pistill Lántaka varð Grikkjum að falli STOFNAÐ 1913 Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík. Ritstjórar: Davíð Oddsson Haraldur Johannessen Aðstoðarritstjóri: Karl Blöndal Útgefandi: Óskar Magnússon BAKSVIÐ Björn Jóhann Björnsson bjb@mbl.is S teingrímur J. Sigfússon fjármálaráðherra hafði orð á því í eldhúsdags- umræðunum á Alþingi í vikunni að bílakaup lands- manna væru að glæðast, er hann taldi upp ýmis teikn á lofti um betri tíma í þjóðfélaginu. Vísaði hann til fregna af nýskráningum bifreiða, sem voru um 2.200 fyrstu fimm mánuði ársins borið saman við 997 eftir sama tíma í fyrra. Er þetta 120% aukning frá fyrra ári. En hvað er á bak við þessar tölur? Er almenningur farinn að kaupa nýja bíla í stórum stíl? Við nánari skoðun kemur í ljós að svo er ekki að öllu leyti. Að stærstum hluta eru þetta bílaleigubílar sem halda uppi bílasöl- unni í landinu, eða eins og einn bílasali orðaði það við blaðið: Bílaleigurnar eru okkar bestu vinir í dag! Af um 2.200 nýskráningum frá jan- úar til maí sl. eru ríflega 1.900 fólks- bílar, eða 1.890 nýir og 146 bílar flutt- ir inn notaðir. Af þessum 1.890 nýju fólksbílum voru seldir 1.075 bíla- leigubílar eða 57% af allri sölu á nýj- um fólksbílum, samkvæmt upplýs- ingum frá Bílgreinasambandinu. Ef eingöngu er skoðaður maímán- uður, sem er helsti skráningarmaður ársins hjá bílaleigum, þá keyptu bíla- leigurnar 814 bíla af 1.062 fólksbílum skráðum í þeim mánuði, eða 77%. Í sama mánuði í fyrra keyptu bílaleig- urnar 305 fólksbíla af 790 seldum þann mánuðinn, eða 38%. Kaupa af brýnni nauðsyn ?Þetta væru ansi daprar tölur ef þeirra nyti ekki við,? segir Özur Lár- usson, framkvæmdastjóri Bílgreina- sambandsins, um hlut bílaleignanna í bílasölu. Hann segir þær hafa haldið uppi markaðnum eftir hrunið og hlut- ur þeirra af allri bílasölu aldrei verið meiri en í ár. En Özur bendir jafn- framt á að bílaleigubílarnir skili sér út á markaðinn síðar. Að bílaleigum frátöldum segir Özur að bílakaup almennings séu heldur að glæðast síðustu mánuði en það skýrist fyrst og fremst af brýnni nauðsyn. Fólk þurfi að endurnýja bíla sína eins og bílaleigurnar en það velji þá frekar notaða bíla en nýja. Hins vegar sé mikill skortur á góðum notuðum bíl- um. ?Markaðurinn æpir á nýja bíla, flotinn er orðinn það gamall hér á landi,? segir Özur og bendir á að þrír árgangar af nýjum bílum hafi eig- inlega horfið, frá 2008 til 2010. Breytingar voru gerðar á skatt- lagningu bifreiða um síðustu áramót, sem höfðu þau áhrif að ákveðnar bíl- tegundir lækkuðu í verði, einkum smærri bílar og umhverfisvænir. Öz- ur segir þessar breytingar hafa dugað skammt. Mikið skorti á að gera fólki auðveldara að endurnýja fjöl- skyldubílinn. Miðlungsstórir bílar og jeppar hafa í mörgum tilvikum hækk- að verulega í verði. Bílgreinasambandið hefur hamrað á því að það sé umhverfis- og öryggis- mál að gera fólki kleift að endurnýja bíla sína. Öryggisbúnaður og vélar hafa tekið stökkbreytingum, þar sem bílaframleiðendur keppast við að framleiða vélar sem eyða sem minnstu og menga sem minnst. ?Á meðan erum við hér heima á Íslandi að púkka upp á gömlu drusluna til þess að halda henni gangandi sem lengst þar sem við höfum ekki efni á að endurnýja þessa tækni,? segir Öz- ur. Stærsta bílaleigan á markaðnum er Bílaleiga Akureyrar-Höldur. Stein- grímur Birgisson framkvæmdastjóri segir fyrirtækið kaupa um 700 nýja bíla á þessu ári, sem er svipaður fjöldi og í fyrra. Var bílaleigan með um 25% af öllum nýjum bílum á síðasta ári. Höldur er einnig með bílasölu og Steingrímur segir hana aðeins vera að glæðast á nýjum bílum en mun betur gangi að selja notaða bíla. Þetta er þó svipur hjá sjón miðað við hvernig var fyrir hrun. Bílaleigurnar bestu vinir bílasalanna Sala nýrra bíla jan-maí 2011 Fólksbílar Bílaleigubílar þar af 1.890 1.075 Nýskráningar í maí Heimild: Bílgreinasambandið 2010: Nýir fólksbílar Bílaleigu- bílar þar af Nýir fólksbílar Bílaleigu- bílar þar af 790 305 1.062 814 2011: Bílaleigurnar hafa löngum tengst bílasölum og -umboð- um, þar sem eigendur hafa ver- ið þeir sömu, en þetta hefur minnkað eftir hrunið. Bílaleig- an Sixt er í eigu Bílabúðar Benna og Dollar Thrifty í eigu Brimborgar. Áður voru bílaleig- urnar Avis, ALP og Budget tengdar Ingvari Helgasyni hf. en ekki lengur, og hið sama átti við um Hertz og Toyota- umboðið er Magnús Krist- insson var sami eigandinn. Þá starfrækir Bílaleiga Akureyrar einnig bílasölu og er með um- boð á Akureyri fyrir Heklu, Bernhard og Öskju. Tengsl við bílaumboðin BÍLALEIGURNAR Bílar Umboð og leigur í samstarfi.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.