Freyr - 01.01.1916, Blaðsíða 8

2
FREYR.
hreyfa sig nægilega, vikka hófarnir minna út
að neðan, auk þess sem hreyfingarleysið dreg-
ur úr vexti hornsins. Hæfileg hreyfing hefir í
för með sér örari blóðrás um hófinn, en af því
leiðir aftur að hornið vex fljótar og verður
betra í gerðinni, sterkara,
Mjög er þroskun folaldshófsins einnig kom-
in undir því að hann fái stöðugt hæfilega vætu.
Of mikil væta stuðlar að því að hóíar verði
of flatir, of lítil að þeir verði þröngir, alt af
þeirri ástæðu að hornið er því mýkra, sem það
inniheldur meiri raka.
I>á er enn tvent, sem hindrar eðlilega breyt-
ingu á hófum tryppisins: járning og vanræksla
í að tálga hófana þegarj þeir slitna ekki eðli-
lega. — fPað liggur í augum uppi að víkkun
hófsins að neðan verður erfiðari, þegar neðri
rönd hans er fastnegld í skeifu, sem ekkert
lætur eftir og þá er og skiljanlegt að langur
hófur hafi svipaðar verkanir, þar sam hornið
verður æ harðara og óeftirgefanlegra sem það
er fjær hófhvarfinu. Sé járningunni ennfremur
þanníg háttað, að hóftungan nái ekki tií jarðar,
er tryppið stígur í fótinD, verður það einuig
til þess að hindra víkkun hófsins ogtefjafyrir
eðlilegri ummyndun hans.
Af því sem hér hefir verið sagt, er þá
ljóst, að til þess að hófar tryppanna fái eðli-
lega lögun og verði vel gerðir, þarf fyrst að
sjá um að ungviðið fái næga hreyfingu, að
hófarnir verði ekki of iangir og að tryppin
séu járnuð svo seint sem frekast er unt.
JÞegar folöldin að sumrinu ganga undir
móðurinni, fá þau ætið næga hreyfingu, en á
því vill verða misbrestur, þegar vetrar að og
tryppin eru tekin á hús og hey, því það mun
því miður einatt eiga sér stað, að tryppin komi
ekki vikum og mánuðum saman út úr hesthús-
inu eða stíunni, sem þau eru höfð í, og fái því
annaðhvort mjög litla eða enga hreyfingu. Af
hreyfingarleysinu hlýzt svo það, að hófarnir
slitna ekki, verða of langir og að sama skapí
harðir, rotna einatt meira eða minna afþvíþeir'
eru sífelt í saur og hreinsast aldrei, fá á sig:
gjarðir eða höft og yfir höfuð öll venjuleg ein-
kenni hófkyrkjunnar. JÞegar hófkyrkjan er
komin á hátt stig, þolir tryppið illa að stíga í
fæturna (einkum framfæturna), verður stífgengt
eða halt, vill þá liggja mikið og tekur ekki
fóðri, og ef til leDgdar lætur dregur úr öllum
framförum þess og það verður vanmetaskepnar
ef það tórir.
Til að koma i veg fyrir hófkyrkjur verður
því bezta ráðið að lofa tryppunum að vera úti
á hverjum degi og hreyfa sig, en þar sem hætt-
er við að hóiaslitið svari þó sjaldnast á vetrin
til hófvaxtarÍDS, verður að tálga hófana
gætilega við og við, eins og til járningar. Með’
tálgunÍDni má og koma í veg fyrir að hófarnir
skekkist að mun, en skakkir hófar á tryppum
gjöra það að verkum að liðirnir skekkjast og
allur limaburðurinn, svo að hestinum verður
miklu hættara við ýmiskonar helti og verður oft
óhæfur til allrar brúkunar.
Sé tryppunum hleypt út daglega, fá þau
um leið tækifæri til að hreinsa hófana, en það’
helir einnig mikil áhrif í þá átt að verja þau
hófkyrkju. Standi þau að staðaldri i saur, fer
ekki hjá því að hóíhornið skemmist, og þá
einkum hófatungan; hún rotnar burtu. Eitt af
aðalstörfum hóftungunnar er það, að víkka út
hófinn, í hvert skifti sem hesturinn stígur í
fótinn, á þann hátt, að hún þrýstist saman
milli hófbeÍDS og jarðvegs, ýtir út hælunum og
þenur við það hófinn út að attan. Þetta starf
getur hún ekki innt af hendi, ef hún nær ekki
til jarðar, þegar hesturinn stígur í fótinn, en
það á sér stað þegar hún sjálf er of lítil eða
hælar hestsins eru hækkaðir það mikið (með'
rangri járningu) frá jörðu, að hún nái ekki