Freyr - 01.01.1916, Blaðsíða 16

10
FREYR.
að þeir urðu eigendur jarðanna, en margir hafa
sligast undan kaupunum, og heildar útkoman er
engu betri þar, sem óðalsbændurnir eru fleatir,
heldur en þar sem þeir eru fæstir. Það á
ekki að keppa að þvi, að gera alla bændur að
sjálfseignabændum, heldur að gera alla að leigu-
liðum, með erfanlegri lífstíðarábúð, sem ekki
hækki meðan sama ætt situr jörðina, nema
jörðin stígi í verði fyrir áhrif þess opinbera,
og leigjandi einn á að vera landssjóður.
Með erfanlegri lífstiðarábúð fást állir Jcostir
sjálfsábúðarinnar en engir gallar.
“/« 1915
Váll Zóphóníasson.
Um fjárhagsreikninga,
Eftir
Bergstein Kristjánsson.
Það er margviðurkent, að undirstaðan undir
allar umbætur í hverju sem er, séþað, að finna
og þekkja til hlítar hvað að er. Þegar að ræða
er um fjárhagsannmarka manna, á þetta einnig
heima. Sá sem verður þess var, að íjárhagur
hans er í ólagi, verður að grafa fyrir rætur
þess og finna hvað spillir honum. En hvorki
það, að vita hvernig fjárhagurinn stendur, nó
hvað spillir honum, geta menD, nema með töl-
um og reikningsfærslu; að minsta kosti ekki
til fulls.
1 hvaða stöðu sem maðurinn er, ef hann
annars er heilbrigður og vinnur, hefir hann
einhverja fjármuni með höndum — einhver
meiri eða minni viðskifti við aðra menn. Hjá
mörgum, einkum unglingum, er þetta að vísu
í smáum stíl; en þrátt fyrir það ættu þeir ekki
að láta undir höfuð leggjast að halda fjárhags-
reikninga. Það er vegna þess, að tekjur þeirra
aukast smátt og smátt með vaxandi aldri og
vinnuþreki, og svo enn íremur vegna þess, að sá
sem hefir litlar tekjur, honum ríður engu síð-
á að verja þeim vel.
Nú á seinni tíð hefir meira verið skrifað um
þetta fjárhags- eða búreikninga-mál, en áður;
enda þó þvi hafi stöðugt verið haldið vakandi.
Af því skal ég nú nefna þrjár ritsmíðar, sem
mór eru ferskastar í minni.
Eyrst er þá hin viðurkenda ritgerð Sigurðar
bónda Guðmundssonar á Selalæk, sem út kom
í JBúnaðarritinu 1914. Það er víst óhætt að
fullyrða, að í þeirri ritgerð sé bent á ein-
falt búreikningaform, sem flestir ættu að geta
notfært sjer. — Á árinu sem leið, kom út 1.
hefti af Búreikningum eftir Pál Zcjphóníasson
kennara á Hvanneyri. Sýnir höf. með útgáfu
þess, lofsverðan áhuga á þessu máli. Og ef
dæma skal eftir því, sem komið er, sem er
efnahagsyfirlít, eða innstæðulisti (efnisskrá), er
óhætt að gera sér von um, að hér sé á leið-
inni fuDkomið búreikningaform, sem fara má
eftir. Efnisskráin verður, eftir þessu hefti,
mjög nákvæm. Hér verður að ræða úrn bú-
reikningaform að líkindum, sem bændur geta
sjálfir fylt út. En þá er bændum líka vork-
unarlaust að halda búreikninga, því slikt form
léttir vinnuna við það að miklum mun.
Þá hefir Sigurður ráðunautur Sigurðsson ritað
grein sem prentuð er í 11. og 12. tbl. „Freys"
1914 (Um búreikningahald). Þar tekur höf.
það iram (eins og raunar oft áður), að ekki
só til þess að ætlast, að bændur haldi alment
nákvæma búreikninga, því nákvæmninni fylgir
óhjákvæmilega það, að reikningarnir verða
margbrotDÍr og þungir, og heimta umfangs-
meiri ritstörf.
En á hinn bóginn hefir höf. bæði í þessari
áminstu grein og áður, hvatt menn til að halda