blaðið - 10.06.2006, Síða 32

blaðið - 10.06.2006, Síða 32
32 I SAGA LAUGARDAGUR 10. JÚNÍ 2006 blaöiö Hugmyndasmiður helíararinnar í vikunni var greint frá því að bandaríska leyniþjónustan CIA hefði ekki aðhafst neitt til að hand- taka þýska nasistann og stríðs- glæpamanninn Adolf Eichmann þrátt fyrir að hún hefði vitað um dvalarstað hans og dulnefni í rúm tvö ár áður en hann var handsamaður af ísraelsku leyni- þjónustunni Mossad. fsraelsmenn höfðu hendur í hári Eichmanns árið 1960 og var hann í kjöifarið dreginn fyrir dóm í Jerúsalem. Ástæðan var sú að Vestur-Þjóð- verjar vildu ekki að Eichmann ljóstraði upp um þátt Hans Globke í helförinni en Globke var á þessum tíma þjóðaröryggisráð- gjafi Konrad Adenauer, kanslara. Eichmann var í hópi valdamestu manna Þriðja ríkisins, helsti hugmyndasmiður helfararinnar gegn gyðingum og bar ábyrgð á fjöldamorðum milljóna manna í seinni heimsstyrjöldinni. Karl Adolf Eichmann fæddist 19. mars 1906 í grennd við þýsku borgina Köln. Móðir hans lést þegar hann var enn á barnsaldri og í kjölfarið flutti fjölskyldan til Austurríkis. Hann sleit barnskónum í bænum Linz sem var einnig heimabær Adolf Hitler. Eichmann lagði um tíma stund á nám í verkfræði en fékkst síðan við margvísleg störf svo sem verka- mannavinnu og sölumennsku. Sérfræðingur í gyðingdómi Hann gekk í austuríska nasistaflokk- inn árið 1932 að ráði vinar síns. Eich- mann náði fljótt frama í flokknum, gekk til liðs við SS-sveitirnar og tók að sér ýmis trúnaðarstörf. Áhugi hans á gyðingum jókst eftir að hann fékk starf innan deildar nasistaflokksins sem safnaði upp- lýsingum um áberandi gyðinga í Vínarborg. Eichmann rannsakaði menningu gyðinga út frá ólíkum sjónarhornum, sótti samkomur þeirra og heimsótti gyðingahverfi. Hann kynnti sér ennfremur síon- isma, lærði hebresku og gat jafnvel talað svolitla jiddísku. Eichmann vakti athygli Heinrich Himmler sem fól honum yfirmanns- stöðu nýrrar stofnunar sem sinnti málefnum gyðinga. Var honum meðal annars ætlað að reyna að finna mögulegar „lausnir á gyðinga- vandanum." 1 því skyni heimsótti Eichmann meðal annars Palestínu árið 1937 til að athuga hvort mögu- legt væri að flytja þangað gyðinga í stórum stíl en var fljótlega vísað úr landi af breskum yfirvöldum. Gyðingum safnað saman í gettóum Árið 1939 tók Eichmann við stöðu yfir- manns í alræmdri deild leynilögregl- unnar Gestapo sem kallaðist Deild IV B4. Hann bar þar með ábyrgð á því að hrinda í framkvæmd stefnu nasista gagnvart gyðingum, ekki aðeins í Þýskalandi heldur einnig á öllum svæðum sem þeir lögðu undir sig. Eichmann varð þar með orðinn einn af valdamestu mönnum Þriðja ríkisins. í júlí árið 1940 kynnti Eichmann hina svo kölluðu Madagascar- áætlun en hún gekk út á að evrópskir gyðingar yrðu fluttir til eyjunnar Madagascar undan strönd Áustur- Afríku. Áætluninni var aldrei hrint í framkvæmd. Fyrirskipaðar voru aftökur á gyð- ingum sem taldir voru ógna öryggi ríkisins. I Póllandi, þar sem var stærsta samfélag gyðinga í Evrópu á þessum tíma, var gyðingum safnað saman og ýmist sendir í þrælabúðir eða fyrirskipað að búa í svo köll- uðum gettóum. Aðstæður í gettó- unum voru ekki mönnum bjóðandi, þrengsli mikil og þar létust margir vegna vannæringar, harðræðis eða sjúkdóma. Þýskir hermenn safna saman gyðingum í gettói f Varsjá árið 1943. Fjöldi fólks lét lífið f gettóunum þar sem aðstæður voru hræðilegar, mikil þrengsli og matur af skornum skammti. Adolf Eichmann var einn helsti hugmynda smiður helfararinnar og í hópi valda- mestu manna Þýskalands nasismans. Samkeppni í fjöldamorðum Undir yfirstjórn Eichmanns hófu SS-hópar á herteknum svæðum í Sovétríkjunum skipulögð fjölda- morð á gyðingum. Foringjar af- tökusveitanna héldu nákvæmar skrár yfir morðin og það kom jafn- vel til samkeppni milli sveitanna um hver þeirra tæki flesta af lífi. í upphafi var gyðingum safnað saman á afviknum stað þar sem þeir voru skotnir til bana og grafnir. Áður voru þeir látnir af- henda öll verðmæti, klæði og jafn- vel hár sitt. Eftir að Heinrich Himmler varð vitni að einni slíkri aftöku fyrir- skipaði hann að „mannúðlegri“ aftökuaðferðir yrðu teknar upp og í kjölfarið hó/u nasistar að nota gasklefa í auknum mæli. Samúð Himmlers með böðlunum ku hafa átt stærri þátt í þessari breytingu en samúð með fórnarlömbunum. Hin endanlega lausn Snemma árs 1942 átti Eichmann þátt i ráðstefnu í Berlín þar sem lagt var á ráðin um útrýmingu allra gyðinga í Evrópu og í Sov- étríkjunum, alls um 11 milljón manns að því er talið var. Eichmann hafði yfirumsjón með flutningi gyðinga hvaðanæva úr Evrópu til gettóanna í Póllandi og útrýmingabúða á borð við Sobidor, Fólk sem hneppt hafði verið í þrældóm I Buchenwald-búðunum eftir frelsun búðanna árið 1945. Þeir gyðingar sem höfðu heilsu til að vinna voru sendir í þrælabúðirnar en hinirfóru beina leið I gasklefana. Treblinka og Auschwitz-Birkenau. Þegar fólkið kom í útrýminga- búðirnar var því skipt í tvo hópa. Þeir sem höfðu heilsu til að vinna voru sendir í þrælabúðir en hinir fóru beina leið í gasklefann. Eichmann hafði óbilandi áhuga á verkefninu og ferðaðist um allt ríkið til að fylgjast með fram- kvæmd„hinnarendanlegulausnar“ og sá til þess að flutningur á gyð- ingum til dauðabúðanna gengi snuðrulaust fyrir sig. Milljónir létu lífið í útrýminga- búðum nasista í seinni heimsstyrj- öldinni. í ágúst 1944 tilkynnti Eicmann Himmler að um það bil fjórar milljónir gyðinga hefðu verið teknar af lífi í búðunum og hersveitir hefðu myrt um tvær milljónir til viðbótar. Eichmann flýr til Argentínu Eichmann var handtekinn í kjöl- far uppgjafar Þjóðverja í maí árið 1945 en tókst að flýja úr varðhaldi Bandaríkjamanna þar sem þeir gerðu sér ekki grein fyrir því hver hann væri. Árið 1950 fluttist Eichmann til Argentínu með hjálp neðanjarðar- samtaka fyrrum SS-manna og þar bjó hann í áratug undir nafninu Ricardo Klement. ísraelska leyni- þjónustan Mossad komst á snoðir um dvalarstað hans og útsendarar hennar námu hann á brott í maí árið 1960. Réttað var yfir Eichmann í Jerú- salem fyrir glæpi gegn gyðingum, glæpi gegn mannkyni og stríðs- glæpi. Réttarhöldin stóðu í fjóra mánuði og meira en 100 manns vitnuðu gegn honum. Hann var fundinn sekur af öllum ákæru- Bandarískir hermenn viröa fyrir sér lík gyðinga sem létu lifið í lestarvagni á leið til útrýmingabúðanna í Dachau. liðum og dæmdur til dauða. Adolf Eichmann var tekinn af lífi í Ram- leh-fangelsinu 31. maí 1962.

x

blaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: blaðið
https://timarit.is/publication/941

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.