Fréttablaðið - 24.12.2012, Side 10

24. desember 2012 MÁNUDAGUR| SKOÐUN | 10
Hér á landi eru það
íslensk stjórnvöld sem
hafa ákvörðunarvald um
leyfilegan heildarafla
í íslenskri lögsögu og á
öðrum miðum sem Ísland
hefur ráðstöfunarrétt yfir.
Fiskveiðistjórnunarkerf-
ið er mótað í löggjöf frá
Alþingi en síðan útfært
nánar af stjórnvöldum.
Þegar nýr fiskistofn, til
að mynda makríll, fer að
ganga í miklum mæli inn
í íslenska efnahagslög-
sögu kemur það því í hlut
íslenskra stjórnvalda að
ákveða hversu miklum
afla er úthlutað úr stofn-
inum og til hverra. Þetta á
reyndar ekki við ef Ísland
hefur skuldbundið sig að þjóðar-
rétti til annars, það er gert samn-
ing við önnur ríki sem kveður á
um annað. Undanfarin ár hefur
makríl verið úthlutað til íslenskra
fiskveiðiskipa eftir reglum sett-
um af stjórnvöldum, nú síðast með
reglugerð um stjórn makrílveiða
íslenskra fiskiskipa árið 2012.
Framselt vald
Aðildarríki Evrópusambandsins
hafa framselt vald sitt á þessu
sviði til sameiginlegra stofnana
sambandsins. Evrópusamband-
ið hefur sjálfstæða stefnu í fisk-
veiðimálum og er meginreglan sú
að sambandið eitt hafi vald til að
setja lagareglur um verndun fiski-
auðlinda. Í því felst meðal annars
vald til að ákveða skiptingu kvóta
milli aðildarríkja. Af þessu leiðir
að aðildarríkin sjálf hafa ekki vald
til að ákveða skiptingu kvóta milli
landa en er hins vegar látið eftir að
skipta landskvóta viðkom-
andi ríkis milli útgerða og/
eða fiskiskipa í því ríki.
Vald Evrópusambandsins
nær í aðalatriðum til allra
hafsvæða sem heyra undir
lögsögu aðildarríkjanna,
það er landhelginnar, efna-
hagslögsögunnar og land-
grunnsins.
Það er meginregla innan
Evrópusambandsins að
fiskveiðar skuli byggja
á hlutfallslega stöðugum
veiðum en í því felst að
landskvóta til aðildarríkja
er úthlutað á grundvelli
sögulegrar veiðireynslu.
Hlutdeild hvers og eins
aðildarríkis í sameiginleg-
um fiskveiðiheimildum á
þannig að haldast stöðug. Þá er það
einnig meginregla í Evrópusam-
bandinu að fiskveiðiskip aðildar-
ríkja eiga að hafa jafnan aðgang að
hafsvæðum og auðlindum á öllum
hafsvæðum sambandsins. Aðild-
arríkin hafa þannig jafnan rétt
til veiða innan hafsvæða Evrópu-
sambandsins án tillits til þess
innan hvaða lögsögu svæðin kunna
að falla, að því gefnu að þau hafi
yfir að ráða tilskildum aflakvóta.
Í fyrirsvari
Af meginreglunni um hlutfalls-
lega stöðugar veiðar leiðir að ef
fiskistofn fer að ganga úr efna-
hagslögsögu eins aðildarríkis inn
í efnahagslögsögu annars aðild-
arríkis þá á landskvóti fyrra rík-
isins að haldast óbreyttur þrátt
fyrir breytingar á göngu fiski-
stofnsins. Ef hins vegar fiskistofn
fer að ganga inn í efnahagslög-
sögu aðildarríkis frá þriðja ríki
eða alþjóðlegu hafsvæði þá gildir
sú regla að Evrópusambandið skal
ákveða aðferð við úthlutun nýrra
fiskveiðiheimilda að teknu tilliti
til hagsmuna sérhvers aðildar-
ríkis.
Evrópusambandið hefur þannig
vald til að vera í fyrirsvari fyrir
aðildarríkin og gera þjóðréttar-
samninga við ríki utan sambands-
ins um fiskveiðar, hvort sem er
um rétt aðildarríkjanna til fisk-
veiða í lögsögu þriðju ríkja eða rétt
þriðju ríkja til veiða í lögsögu Evr-
ópusambandsins. Það er af þeim
sökum sem Írland og Bretland
eru ekki beinir aðilar að makríl-
deilunni við Íslendinga heldur Evr-
ópusambandið, þrátt fyrir að það
séu Bretar og Írar sem helst hafa
stundað makrílveiðar í Atlantshafi
og hafa hagsmuni af veiðunum.
Ljóst er að sem aðili að Evrópu-
sambandinu hefði það ekki verið
á færi íslenskra stjórnvalda að
úthluta kvóta úr makrílstofninum.
Það hefði komið í hlut Evrópusam-
bandsins eftir þeim meginreglum
sem reifaðar hafa verið hér að
framan. Svarið við spurningunni
er því já, ESB-aðild mundi breyta
því hvernig tekið yrði á því ef nýr
fiskistofn gengi inn í íslenska fisk-
veiðilögsögu.
ESB-aðild og nýr stofn
í íslenskri fiskveiðilögsögu
Í Fréttablaðinu 20. desember er
opið bréf til alþingismanna frá
Hafdísi Óskarsdóttur þar sem hún
lýsir meintri reynslu sinni af sam-
skiptum við Dróma hf. og Frjálsa
hf. Af því tilefni vilja Drómi hf. og
Frjálsi hf. taka fram að efnisatriði
greinarinnar eru röng í veigamikl-
um atriðum en vegna bankaleynd-
ar er félögunum ekki heimilt að
fjalla opinberlega um málefni ein-
stakra viðskiptavina.
Drómi vill vekja athygli á
ummælum eftirlitsnefndar á
vegum atvinnu- og nýsköpunar-
ráðuneytisins sem birt var sl.
þriðjudag, þar sem m.a. kemur
fram að vegna reglna um banka-
leynd þurfi fjármálafyrirtæki að
sitja þegjandi undir umfjöllun
fjölmiðla þar sem viðskiptamenn
þeirra hafi ekki samþykkt að
aflétta bankaleynd. Nefndin skoð-
aði sérstaklega skuldamál einstak-
linga og fyrirtækja sem verið hafa
í umfjöllun fjölmiðla og hafi nið-
urstaðan jafnan verið á þann veg
að vinnsla mála var innan þeirra
viðmiða sem unnið skyldi eftir.
Umfjöllun fjölmiðla um þau hafi
því hvorki verið í takti við efni
máls né byggð á öllum staðreynd-
um sem máli skipti.
Virðingarfyllst,
Magnús Steinþór Pálmarsson
Athugasemd frá Dróma
EVRÓPU -
VEF URINN
Mundi ESB-aðild
breyta því hvernig
tekið yrði á því
ef nýr fi skistofn
gengi inn í íslenska
fi skveiðilögsögu?
Hildur Ýr
Viðarsdóttir
héraðsdóms-
lögmaður
➜ Af þessu leiðir að aðildar-
ríkin sjálf hafa ekki vald til
að ákveða skiptingu kvóta
milli landa en er hins vegar
látið eftir að skipta lands-
kvóta viðkomandi ríkis milli
útgerða og/eða fi skiskipa í
því ríki.
Hingað og ekki lengra,
nú er komið að þolmörk-
um. Hvar er skjaldborgin
sem átti að standa vörð
um heimilin?
Verðtryggð húsnæðislán
hafa stökkbreyst á undan-
förnum árum. Greiðslu-
byrði heimilanna eykst
stöðugt og lítið er gert til
að leiðrétta þessi mál. Það
er komið nóg og tími kom-
inn til þess að gera breyt-
ingar á stöðu þessa hóps
sem tók verðtryggð lán.
Upphafið
Í ársbyrjun 2007 ákváðum við,
fjögurra manna fjölskyldan, að
stækka við okkur. Bjuggum þá
í eldra húsi hér á Skaganum og
langaði í nýrra hús sem þarfn-
aðist minna viðhalds en gamla
húsið. Við fórum á stúfana og
skoðuðum ýmsar eignir sem
voru til sölu en svo ákváðum við
að byggja okkur heimili. Sáum
að það var hagkvæmasti kost-
urinn, við gætum unnið sjálf í
húsinu um kvöld og helgar og
auk þess bauðst okkur að flytja
inn á ættingja okkar til að spara
leigu. Þetta gerðum við og það tók
okkur rétt tæpt ár að koma okkur
inn í húsið.
Ekki misskilja mig, þarna
horfðum við í hverja einustu
krónu. Keyptum innréttingar og
tæki í ódýrari kantinum.
Við tókum verðtryggð lán upp
á 28 milljónir þegar við höfðum
lokið við húsið. Þá var það metið
á 38 milljónir og við nokkuð sátt
með stöðuna. Hugsuðum með
okkur að við gætum selt húsið ef
við myndum lenda í vandræðum.
Breytt staða
Á haustmánuðum 2008 breyttist
staða ansi margra. Íslenska fjár-
málakerfið hrundi og það hefur
enginn sloppið við að verða var
við þau ósköp, því miður.
Maðurinn minn missti vinnuna
um jólin 2008. Sem betur fer fékk
hann vinnu á fyrstu mánuðum árs-
ins 2009 en launin voru langt frá
því að vera þau sömu og hann var
með áður. Það munaði um 240 þús-
und útborguðum krónum á mán-
uði og setti það stórt strik í reikn-
inginn.
Við sáum í hvað stefndi og
fórum í bankann. Þar tók yndis-
legt fólk á móti okkur sem vildi
allt fyrir okkur gera. Við gerð-
um samning við bankann sem
var þess eðlis að við lögðum öll
okkar laun inn á reikning sem
bankinn hafði umsjón yfir. Bank-
inn skammtaði okkur svo pening í
hverri viku sem framfærslu. Þetta
kerfi hentaði vel, við fengum að
halda heimilinu okkar og vorum
sátt við það. Viss um að það væri
verið að hugsa einhverja almenna
aðgerð til hjálpar heimilum í þess-
ari stöðu.
Ferlið tók langan tíma, lánin
voru fryst og á endanum var
okkur boðið upp á 110 % leiðina.
Á þessum tíma hafði húsnæðis-
verðið hrunið og lánin rokið upp.
Staðan núna
Enn búum við í húsinu okkar. En
110% leiðin hefur lítið hjálpað
okkur því húsnæðislánið er að
nálgast þær hæðir sem það var í
áður en við fengum hjálpina.
Maðurinn minn hefur unnið
erlendis í tvö ár og þarf að vinna
þar áfram því þar bjóðast betri
laun. Án þeirra kjara værum við
ekki lengur í húsinu. Greiðslubyrð-
in hefur stóraukist þrátt fyrir að
við séum ekki að bæta við okkur
neinum nýjum útgjaldaliðum.
Þvert á móti höldum við í hverja
krónu og skoðum í hvað pening-
arnir fara.
Það spyrja sig líklega einhverjir
við lestur þessarar greinar af
hverju við búum enn í húsinu. Ég
get sagt ykkur það. Við eigum ekki
neitt í húsinu og við erum föst. Ef
við förum þá þurfum við að borga
með okkur og við höfum ekki efni
á því, eins og svo margir aðrir sem
eru í sömu sporum og við.
Breytingar
Ég spyr fyrir okkar hönd og fyrir
hönd allra þeirra sem eru í sömu
stöðu og við, hvenær á að hjálpa
heimilunum? Hvenær sjáum við
fram á aðgerðir sem hjálpa þess-
um hópi fólks, áður en stór hluti
þeirra fer í þrot?
Einhver spyr líklega hvar eigi
að fá peninga til þess að leiðrétta
þessi lán. Mig langar því að benda
á að frá hruni hefur ríkið sett 400
milljarða í fjármálakerfið og 1.000
milljarða í afskriftir fyrirtækj-
anna. Ég spyr, hvaðan voru þessir
peningar teknir?
Hingað og ekki lengra
Ég er með íbúðarlán sem ég borga
160 þúsund krónur af á mánuði.
Lánið stendur í 34 milljónum og í
hverjum mánuði hækkar það um
u.þ.b 120 þúsund krónur. Það gera
um 1.440 þúsund á ári. Ég segi því
hingað og ekki lengra. Ég er búin
að fá nóg. Hvað með ykkur?
Núverandi stjórnmálamenn og
þeir sem sækjast eftir kjöri í vor
verða að einbeita sér að þessum
málum. Komum heimilunum til
hjálpar.
Nokkur orð um
verðtryggð
húsnæðislán
FJÁRMÁL
Elsa Lára
Arnardóttir
í 3. sæti á
lista Framsóknar
í Norðvestur kjör-
dæmi
➜ Við tókum verð-
tryggð lán upp á 28
milljónir þegar við
höfðum lokið við
húsið. Þá var það
metið á 38 milljónir
og við nokkuð sátt
með stöðuna. Hugs-
uðum með okkur að
við gætum selt húsið
ef við myndum lenda
í vandræðum.
Rafiðnaðarsamband íslands óskar þér og þínum
gleðilegra jóla og gæfuríks komandi árs.
Við þökkum ánægjulegt samstarf á árinu
og hlökkum til samstarfs á komandi ári.
RAFIÐNAÐARSAMBAND ÍSLANDS
Póstdreifing | Suðurhraun 1 | 210 Garðabær | Sími 585 8300 | www.postdreifing.is
Póstdreifing býður upp á fjölbreytta og örugga dreifingu á blöðum og
tímaritum. Við komum sendingunni í réttar hendur. Örugglega til þín.
365 miðlar treysta okkur fyrir öruggri dreifingu á Fréttablaðinu
Br
an
de
nb
ur
g
Við flytjum þér góðar fréttir