Dagblaðið Vísir - DV - 27.04.2007, Qupperneq 27

DV Helgarblað Föstudagur 27. apríl 2007 27
Spilverksins og ég gerði annan þátt
síðar í tilefni af 17. júní, en þessir
þættir virðast báðir glataðir. Ég held
að ef menn sæju síðari þáttinn í dag
myndu þeir sjá að hann var töluvert
á undan sinni samtíð. Ég segi það nú
líka stundum, ef viðbrögð markað-
arins eru ekki eins og maður vonast
eftir – þá hugga ég mig við það að ég
er alltaf á undan minni samtíð,“ seg-
ir Valgeir og nú gefur svipurinn til
kynna húmoríska kaldhæðni.
Frjór tími
Í Noregi samdi Valgeir mikið af lög-
um – þar á meðal sum af sínum þekkt-
ustu. „Ég samdi töluvert af tónlist á
þessu tímabili, t.d. lög við ljóð Jóhann-
esar úr Kötlum. Sú tónlist stendur mér
mjög nærri og er mér afar hjartfólgin.
Þarna urðu líka til lög eins og Bíldu-
dals grænar baunir og Taktu til við að
tvista, sem nýttust mér síðar. Ég hóf svo
störf á félagsmiðstöð í Árbænum þeg-
ar ég kom heim úr námi, sem var mjög
skemmtilegt og næsta sumarið gerðu
Stuðmenn Með allt á hreinu.“ Eftir það
var ekki aftur snúið og Valgeir fór al-
farið út í tónlistina, en þangað til hafði
hann ekki hugsað sér að gera hana að
sínu aðalstarfi, enda menntaður fé-
lagsráðgjafi með reynslu af kennslu
og vinnu með unglingum. „Ég hugsaði
bara ekki þannig á þessum tíma, þrátt
fyrir að mikið væri að gera í tónlistinni
og þetta hafi verið mjög frjór tími.“
Meint pólitísk tónlist
Textar Spilverksins fjölluðu oft um
samfélagsleg og pólitísk mál og sumir
myndu segja að þessi „þjóðlagahljóm-
sveit“ hafi verið býsna gagnrýnin. Val-
geir vill þó ekki skilgreina tónlist sveit-
arinnar sem mótmælatónlist. „Vinstri
menn vildu nú svolítið eiga okkur –
en í rauninni vorum við bara alltaf að
skjóta á þá sem vildu okkur best. Núna
hef ég tekið sæti á lista Sjálfstæðis-
flokksins og fólk er svolítið hvumsa yfir
því að maðurinn sem samdi Grænu
byltinguna sé genginn í Sjálfstæðis-
flokkinn. En þessi tónlist okkar var ekki
mótmælatónlist heldur ef til vill frekar
einhverskonar samfélagsleg rýni. Ég
kaus samt til vinstri á þessum tíma, en
svo fór ég að kjósa fólk en ekki flokka
og mín pólitíska stefnufesta fór mjög
að gliðna. Ég hef gjarnan stutt fólk sem
mér hefur hugnast, frekar en einstaka
flokka. Þetta er eitthvað sem stjórn-
málamenn mega gjarnan taka til at-
hugunar, enda margir kjósendur sem
eru eins og ég. Eða eru eins og ég var
– öllu heldur,“ segir Valgeir hlæjandi.
Stuðið búið
Valgeir starfaði með Stuðmönn-
um á árunum 1975 til 1988, þegar
hann hætti skyndilega í þessari vin-
sælustu hljómsveit Íslands, sem þá
hafði gert 7 hljómplötur, tvær kvik-
myndir, bók og borðspil svo fátt eitt
sé nefnt. „Þetta var bara ekki gaman
lengur,“ segir Valgeir þegar hann er
spurður um ástæður þess að hann
hætti í sveitinni. „Við fórum að starf-
rækja hljómsveitina Strax á þess-
um tíma og sveitin leitaði í auknum
mæli til erlendra upptökustjóra, mis-
viturra – og mér fannst ég kannski
ekki fá nægilega útrás fyrir það sem
ég hafði fram að færa. Á þessum tíma
fannst mér minn hlutur í sveitinni
bara vera orðinn heldur rýr. Ég spil-
aði ekki á gítar inn á þessar plötur
okkar og hef aldrei sungið mikið með
Stuðmönnum, nema helst bakradd-
ir, enda hef ég aldrei litið á sjálfan
mig sem söngvara. Ég er ekki viss um
að þetta hafi verið gott fyrir hljóm-
sveitina á þessum tíma, ég var nokk-
uð áberandi meðlimur og mjög virk-
ur í lagasmíðum. Raunar má segja að
höfundarheilkennið sé ástæða þess
að ég hafi verið í tónlist. Ég finn ekki
knýjandi þörf til að standa fyrir fram-
an fólk og syngja, þó það sé skemmti-
legt. Það verður þá að vera tónlist
eftir sjálfan mig – eða vini mína.“ Val-
geir kom síðast fram sem meðlimur
Stuðmanna í Húsafelli 1988 en hefur
undanfarið komið fram sem gestur á
tónleikum sveitarinnar, sem hugn-
ast honum ágætlega. „Það er mjög
skemmtilegt að fá að koma fram sem
gestur með hljómsveitinni og þægi-
legt að geta gert þetta án allra skuld-
bindinga. Þessi Stuðmannabálkur
er náttúrulega einstakur hér á landi,
sem sást til dæmis vel þegar við lék-
um í Kaupmannahöfn um daginn og
maður sá heilan sal af fólki kyrja lögin
og stíga trylltan dans. Það var ekkert
leiðinlegt og maður finnur við slíkar
aðstæður að maður hefur komið ein-
hverju til leiðar, enda mættu þarna
hundruð manna frá Íslandi.“
Geðlyfið texti
Valgeir hefur jafnan sjálfur ort
texta við lög sín, sem hann segist þó
gera af illri nauðsyn. „Það er miklu
erfiðari iðja að semja texta en lög,
en ég fæ nú orðið mikið út úr því að
skrifa. Ég skrifa í blöðin og það virk-
ar á mig eins og geðlyf að fá útrás á
þeim vettvangi,“ segir hann. Hann
segist þó ekki yrkja til að veita tilfinn-
ingum sínum útrás en viðurkennir
þó að hann eigi efni í ljóðabók ofan
í skúffu. „Já, ég á reyndar ljóðabók
tilbúna ofan í skúffu, ef til vill er rétt
að nota tækifærið og vekja athygli út-
gefenda á þessu. Ég gæti ef til vill efnt
til uppboðs á e-Bay um útgáfurétt-
inn.“ Valgeir skrifaði líka skáldsög-
una Tvær grímur, sem byggir meðal
annars á reynslu hans sjálfs. „Hún
er að hluta til byggð á sönnum og
lognum atburðum úr mínu eigin lífi
og vina og kunningja, en hún er fyrst
og fremst ætluð til að skemmta þessi
bók - ég eftirlæt öðrum þundlyndið.“
Hann tekur ekki fyrir að hann eigi
eftir að skrifa aðra skáldsögu. „Mig
langar til þess, en það er tímafrekt og
gefur svosem ekki mikið í aðra hönd.
Ég byrjaði reyndar á bók á sínum
tíma sem gaman væri að klára ein-
hvern daginn.“
Vinsæll lagahöfundur
Þó Valgeir væri ekki lengur í Stuð-
mönnum var hann langt frá því hætt-
ur að búa til tónlist, en hann gaf út
sólóplötuna Góðir áheyrendur 1989
og tók þátt í söngvakeppni evrópskra
sjónvarpsstöðva í tvígang. „Það var
mikill harmur fyrir þjóðina þegar við
fengum núll stig fyrir lagið sem Dan-
íel Ágúst söng, um það sem enginn
sá. Reyndar er ég afar sáttur við það
lag, en kannski er útskýringin sú að
Danni kom þarna fram sköllóttur í
gráum fötum - langt á undan sinni
samtíð. Annars er þessi keppni nátt-
úrulega bara sirkús - en það var mjög
skemmtilegt að taka þátt í þessu.“ Á
þessum tíma má segja að Valgeir hafi
verið vinsælasti lagahöfundur þjóð-
arinnar, en honum finnst þó ekki
mikið til frægðarinnar koma. „Það
er mjög auðvelt að verða frægur á Ís-
landi og það er að sama skapi auð-
velt að affrægjast. Bara það að vera
í hljómsveit, hafa tekið þátt í Eur-
ovision, samið vinsæl lög og leikið í
Með allt á hreinu verður til þess að
maður affrægist hægar. Ég hef unnið
mjög markvisst að þessu affræging-
arferli mínu og geri enn. En ég upp-
lifði aldrei neina frægð - fyrir mér
er hún ekki til á Íslandi, en það var
svosem mikið með mig látið þarna á
tímabili.“
Kvikmyndatónlist
í Bandaríkjunum
Í upphafi tíunda áratugarins fór
Valgeir að vinna með kvikmynda-
gerðarmönnum sem komu til Ís-
lands að taka upp. Hann fór svo í
sögulega ferð með víkingaskipinu
Gaia frá Noregi til Orkneyja. „Ég
var þar dulbúinn sem blaðamaður
Morgunblaðsins og skrifaði þrjár
opnugreinar um ferðina. Ég gerði
svo plötu með Eyþóri Gunnarssyni
undir merkjum Gaia, en sú plata er
klárlega ein af mínum bestu plöt-
um. Eftir það hófst ákveðið skeið
sem varð til þess að leitað var til
mín um að semja tónlist fyrir sjón-
varp í Bandaríkjunum. Ég dvaldi þar
nokkurnveginn samfleytt í 2 ár á ár-
unum 1998–2000, á stundum ásamt
konunni minni og yngri börnunum
okkar tveimur. Ég vann aðallega fyr-
ir Discovery Channel og PBS sjón-
varpsstöðina og ég hugleiddi það
mjög á þessum tíma að setjast þarna
að. Það fór þó svo að við fórum heim
og ég þáði vinnu í hugbúnaðarfyrir-
tæki, sem var að gera frábæra hluti,
en þegar hryðjuverkin voru fram-
in í Bandaríkjunum 11. september
þá bara staðnæmdist þessi bransi.
Menn sem höfðu gert sig gildandi
á þessum vettvangi og þóttu mikl-
ir spámenn í þessum bransa úti í
heimi hurfu þá eins og dögg fyrri
sólu. Þá prísaði ég mig sælan að
hafa ekki flutt vestur. En ég kynnt-
ist þarna þessum hugbúnaðargeira,
sem nýtist mér í dag í verkefnum
okkar Ástu.“
Námsstofan og Nemanet
Valgeir rekur nú ásamt eiginkonu
sinni fyrirtækið Námsstofuna sem
vinnur um þessar mundir einkum
að verkefninu Nemaneti. „Þetta er
tæki fyrir fólk sem vill koma bönd-
um á sjálft sig og þær upplýsingar
sem það er að fást við í námi hverju
sinni,“ útskýrir hann. „Það er komið
að ákveðnum vatnaskilum í þessu
starfi okkar, því við eigum von á
nýrri útgáfu Nemanetsins á allra
næstu dögum.“ Þau hjónin hafa líka
haldið námskeið fyrir fólk sem er að
hætta störfum vegna aldurs. „Þeg-
ar fólk hættir að vinna eru mjög
skemmtileg ár framundan, sem fólk
getur notað á mjög spennandi og
skapandi hátt. Þetta er náttúrulega
nokkuð sem verður að bregðast við
– sjálfur verð ég til dæmis sjötugur
eftir 15 ár og ef ég get haft áhrif á að
þessi mál beinist í betri farveg þá
stendur ekki á mér – eins og segir í
kvæðinu.“
Pólitískur poppari
Valgeir býður sig nú fram í 17.
sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í
Suðvesturkjördæmi, sem hann kall-
ar „baráttusætið í Kraganum“. Hann
hefur sterkar skoðanir á þeim verk-
efnum sem bíða flokksins á næsta
kjörtímabili. „Ég vil sjá Sjálfstæð-
isflokkinn taka svolítið duglega til
hendinni í velferðarmálum. Nú
erum við búin að græða vel og kom-
inn tími til að setja manneskjuna í
öndvegi. Ég vinn núna á vettvangi
menntamála og hitti þess vegna
mikið af kennurum og nemend-
um. Þetta fólk er flest sammála um
að þessi vettvangur sé undirstaða
samfélagsins. Mér finnst að skólinn
þurfi að vera framsæknari og rekinn
með það fyrir augum að við séum
hér í samkeppni við aðrar þjóðir.
Um þetta snúast einmitt verkefni
okkar Ástu þessa dagana að miklu
leyti, sem ég lýsi stundum sem
gæðastjórnunarkerfi fyrir nemend-
ur. Gæðastjórnunarkerfi fyrir skóla
er ekkert nýtt, en þau hafa snúið
að kennurum og rekstri, ekki nem-
endum. Það þarf að kenna íslensk-
um skólanemendum að vinna. Það
er ekki kennt í dag. Ég tel að meira
en helmingur íslenskra skólanema
vinni undir getu og því viljum við
breyta,“ segir Valgeir og segist í
beinu framhaldi auðveldlega geta
talað sig hásan um þessi mál. „Ef
maður telur sig hafa eitthvað fram
að færa þá er það skylda manns að
finna því brautargengi. Stjórnmála-
þátttaka er allt of oft töluð niður,
menn kallaðir framapotarar og þess
háttar sem vilja starfa í stjórnmál-
um. Mér finnst ég hinsvegar vita
af hlutum sem gætu betur farið og
vil koma mér í aðstöðu til að leggja
mitt litla lóð á vogarskálarnar.
Valgeir fór með sitt litla lóð á
landsfund Sjálfstæðisflokksins og
varð mjög hrifinn af því sem þar bar
fyrir augu. „Það var alveg mögn-
uð upplifun. Að sjá þennan stóra
trukk, sem ég kalla svo, á akstri – þú
bremsar hann ekki svo glatt af. Öll
þessi skipulagning og mikla vinna
er aðdáunarverð. Ég tók til dæm-
is þátt í að gera breytingar á álykt-
unum landsfundarins hvað varðar
menntamál og hafi ég einhverntím-
ann efast um að ég væri á réttum
stað, í mínu 17. sæti, þá hurfu þær
áhyggjur sem dögg fyrir sólu á fund-
inum. Minn örstutti pólitíski ferill
hefur þannig hingaðtil verið mjög
skemmtilegur og gefandi. Og svo vil
ég að Geir Hilmar haldi áfram sem
forsætisráðherra – ekki síst til að
gefa gamla laginu mínu Sirkus Geira
Smart nýja vídd!“
Einfaldleikinn er erfiðastur
Valgeir heldur áfram að semja
tónlist, þrátt fyrir annir á öðrum vett-
vangi en hyggur þó ekki á útgáfu á
næstunni. „Ég er ekki beinlínis að
vinna sérstaklega að plötu, en það
stendur reyndar til í haust að gefa út
safn laga eftir mig. Annars hafa hinir
og þessir verið að hvísla því að mér
að það sé kominn tími á sólóplötu og
ég á nóg af efni. Það er plata sem yrði
líklega þeim að skapi sem hafa yfir-
leitt fellt sig við mína tónlist. Ég hef
ákveðið að reyna ekki mikið að þróa
mig meðvitað í nýjar áttir eða fara í
einhverja tilraunamennsku enda hef
ég komist að því að einfaldleikinn er
erfiðastur,“ segir Valgeir Guðjóns-
son. gudmundurp@dv.is
„Mér fannst ég kannski ekki fá nægilega útrás
fyrir það sem ég hafði fram að færa. Á þessum
tíma fannst mér minn hlutur í sveitinni bara vera
orðinn heldur rýr.“
óeirð
Frambjóðandinn í 17. sæti „Ég vil sjá sjálfstæðisflokkinn taka svolítið duglega til hendinni í velferðarmálum.“