Heimilispósturinn - 12.09.1960, Blaðsíða 3

Heimilispósturinn - 12.09.1960, Blaðsíða 3
Á horninu á Thorvaldsenstræti og Kirkju- stræti stendur hvítmálað hús, bárujárnsklætt og lítt áberandi, — lægsta húsið við Austur- völl. Húsið á samt merka sögu að baki, var eitt sinn reisulegasta hús sinnar tíðar, enda komið til ára sinna, reist fyrir um 130 árum. Á þessu ári eru liðin 127 ár -síðan það mark- að tímamót í sögu bæjar, en þá flutti lyfja- búðin frá Nesi við Seltjörn í hús þetta. Hef- ur það að nokkru verið endurbyggt að nokkru og stækkað, enda varð það fyrir bruna- skemmdum árið 1882, er geymslu- og rann- sóknarstofur hússins urðu eldi að bráð. I þessu húsi var apótekið til húsa allt fram til ársins 1930. ÞaS er mál manna, að því ó- gæfusama fólki, sem svifti sig lífi með eigin hendi, verði öðrum <5- rórra í gTöf sinni, og verði þess vart á ýmsa hátt á þeim stöðum, er það mætti örlögum sínum. Nokkru fyrir siðustu aldamót settist danskur lyf jafræðingur, N. S. Kruger, að í apótekinu. Það var árið 1877. Kvæntur var hann danskri konu. Marie Josefini Angelique, og bjuggu þau saman í apótekinu. Þann 26. júní 1882 gerðist það, að geymslu- og rannsóknarstofur lyfjabúðarinnar urðu eldi að bráð, og tókst aðeins fyrir harð- fylgi slökkviliðsins að varna þvi, að eldurinn bærist í apótekið sjálft. Nokkru eftir brunann, eða þann 30. águst, var frú Angelique Kriiger snemma á fótum og kom inn í borðstofu apóteksins. Var Nú mætti ætla, að ekki þyrfti alltaf mikið tilefni til slikra sagna, eftir að fyrri frásagnir hafa verið orðnar kunnar þeim, sem í húsinu bjuggu og störfuðu. En einn atburður gerðist 40 ár- um eftir dauða Angelique Kriiger, sem ekki getur átt rót sina að rekja til neinna sögusagna. „Hinn 14. júlí 1922 kom hingað til Reykjavíkur austurrískur pilt- ur til sumardvalar í Reykjavikur apóteki. Hann var þreyttur eftir sjóferðina, og var vísað til sæng- ur uppi á lofti skömmu eftir að hann kom. Þennan sama dag giftu sig i Kaupmannahöfn Þorsteinn Sche- ving Thorsteinsson, eigandi apó- teksins, og Bergþóra Paturson. Foreldrar Þorsteins og systkini bjuggu þá i apótekinu. Var efnt til gleðskapar í tilefni af gifting- unni. En austuríski pilturinn svaf aldur með því að taka inn eitur. Margar sögur hafa gengið af því, að starfsfólkið hafi orðið vart við hann við ýmsar aðstæður, venju- Iegast þó í einhverju sambandi við afgreiðslu. — „Það var eitt sinn, er Þor- steinn Scheving Thorsteinsson var aðstoðarmaður í Reykjavíkur apóteki, að hann, sem oftar, ann- aðist næturvörzlu. Um morgun- inn klukkan 8 kom Kristinn Jóns- son lyfjafræðingur inn til Þor- steins og spyr hann nokkuð stutt- lega hvort mikið hafi verið að gera í apótekinu í morgun. Þor- steinn neitar því, segist ekki hafa þurft að hreyfa sig síðan snemma um nóttina. — Nú, segir Kristinn, „hvaða rugl er þetta þá í kerlingunni." En Kristinn átti þar við konu þá, sem þvoði gólf apóteksins á morgnana, áður en afgreiðslutím- inn byrjaði. Hún hét Margrét. Margrét var vön því að byrja að þvo gólfið í kima þeim í af- greiðslunni, þar sem unnið var að meðalagerðinni, en sá partur var óþveginn, er Kristinn kom þar að, og hafði Kristinn spurt Margréti, hvernig þvi viki við. En frásögn Margrétar var á þessa leið: „Þegar ég kom i morgun ætl- aði ég eins og vant er inn í „receptúrinn", en svo er nefndur þessi hluti apóteksins. — Þá sé ég, að blessaður kandidatinn stóð þar í hvíta sloppnum og var að vinna. Ég sagði góðan daginn, en á sveimi. Nokkru fyrir 1930 var hann anzaði ekki. Ég vildi því ekki vera að trufla hann, svo ég " fór að þvo annarsstaðar. En ég var alltaf að líta við og við inn , ¦¦-¦:.-r^^b:*^hw ÍÉJS3£5ÍÍ -:*Z??!?Z%X. ^imo>t* Reykjavíkur Apótek áriff 1840 fólki í gleðskap í apótekinu. Sat það að kaffidrykkju í borðstof- unni, er heimamaður einn opnar borðstofuhurðina úr eldhúsinu. Er hann sér fjölmennið, hörfar hann til baka. En I því sem honum verður litið f ram I eldhúsið af tur, sér hann, að kona stendur við þvottasvelginn. Heldur hann, að hún sé ein gestanna að ná sér i vatn. Með því að skuggsýnt var dálítið, segir hann: „Á ég ekki að kveikja, fröken?" En er hann hefur kveikt, er kvenmaðurinn horfinn. Þykir honum þetta furðuleg hegðun. En þar eð hann var þess fullviss, að kvenmaður- inn hafði ekki farið inn í borð- stofuna, þá fer hann út i húsa- garðinn, jú, þar sá hann konuna aftur. Hún hverfur á undan hön- um út í blómagarðinn, og ætlar nú heimamaður að veita henni eftirför. Fer hún gegnum grind- hliðið, sem var á milli garðanna. fógeta, er eitt sinn var húsbóndi Jónasar Hallgrímssonar. Hún dó af barnsförum 1830, þ. 13. marz, og er grafletur hennar m. a. þann- ig orðað: „Forlod denne Verden, ved at skænke den anden Datter Liv". En dóttir Ulstrups, er þá fædd- ist, er móðir Richelieu aðmíráls. Þorsteinn Scheving veitti því jafnan athygli, hvers menn yrðu varir, er þeir í fyrsta sinn gistu næturvarðarklefa apóteksins, og hefur þá heyrt margt kynlegt. Lindgreen er danskur lyfja- fræðingur nefndur, er um skeið var lyfsali & Sauðárkróki. Er hann kom hingað í fyrsta sinn, hafði hann eigi fengið húsnæði og var látinn gista i næturvarðklef- anum fyrstu nóttina, er hann var hér á landi. Er hann var spurður að því morguninn eftir, hvernig hann hefði sofið, svaraði hann þvi, að pcimi cninp ! ftftmi n nppTCMlPll F R A L I D N U M D D G U M ItEIIIILKIitHll I VHIIILH Hl UIKHIIIU hún svo klædd, að hún var í náttkjól og- hafði slegið hár. Maður hennar var og þar í stof- unni. Varð þeim hjónum þá mjög sundurorða. Frúin hafði i hendi glas með karbólsýru í. Og sem henni rann svo í skap, að hún var líklega til að grípa til ör- þrifaráðs, kallaði hún til manns sins, að ef hann léti eigi að orð- um hennar, myndi hún súpa út úr karbólsýruglasinu. Kriiger lét eigi skipast við hót- un konu sinnar, og svaraði á þá leið, að hún skyldi gera það, sem henni helzt þóknaðist. Gekk hún þvinæst úr stofunni og inn í lyfja- búðina, en hafði aðeins verið þar drykklanga stund, er til hans var kallað, að frúin hefði drukkið karbólsýruna. Skipti það engum togum, og átti hún skammt eftir ólifað, er að var komið. Hún var jörðuð í þeim hluta kirkjugarðs- ins gamla, sem apótekið hafði þá fengið fyrir blómagarð. Nokkru síðar fóru að heyrast sagnir um þessa ólánssömu konu og afdrif hennar. Hefir hún sést Þar í borðstofunni og víðar I apótekinu, og er jafnan lýst svo, að hún sé í náttkjól með slegið hár. uppi á lofti meðan á þessu stóð. Um miðnætti kpm herbergis- nautur hans og ætlaði að ganga til rekkju. En í því ris pilturinn á fætur. Sást á látbragði hans, að hann gekk í svefni. Gekk hann út úr herberginu, niður stiga, út í eldhúsið, út um litlar bakdyr og út í blómagarðinn. Gekk hann hægt og stillt sem kunnugur væri, þó að hann hefði aldrei farið þessa leið. Er hann þurfti eigi að taka til höndum til þess að opna hurðir eða þessháttar, hélt hann höndunum á brjóst sér. Þá hann kom út I blómagarðinn, gekk hann beint að leiði frú Kriiger, kraup þar á kné og fórnaði höndum stundarkorn. En síðan gekk hann til hvílu sinnar, án þess að vakna, og svaf til morguns. Um morguninn var hann að því spurður, hvort hann hefði dreymt um nóttina eða hvort ekkert hefði fyrir hann borið. Kvað hann nei við því. Var honum aldrei sagt frá svefngöngunni. En meðan hann var í Reykjavikur apóteki það sumar og síðar, bar aldrei á, að han gengi I svefni." Jón Tómasson hét lyfjafræð- ingur, er starfaði í Reykjavíkur apóteki um 1880. Hann stytti sér til hans, og alltaf var hann þarna að vinna." En þegar Þorsteinn kom til skjalanna og sagðist allan tím- ann hafa sofið I næsta herbergi, þá lagði Margrét frá sér þvotta- fötuna, bað guð að hjálpa sér og rauk burtu. Hún fékkst ekki eftir það til starfa í apótekinu. Híbýlakunn- ugt fólk var í engum efa um, að hér hefði enginn annar verið en Jón Tómasson. Og allt fram undir 1930 varð hans vart. „Til dæmis kom stúlka inn I apótekið og sneri sér að hvít- klæddum manni, er stóð innan við afgreiðsluborðið. En áður en hún fékk ávarpað hann, kom ein af afgreiðslustúlkunum til hennar. Sá aðkomustúlkan, að afgreiðslu- stúlkunni var hvitklæddi maður- inn ósynilegur. Og von bráðar hvarf hann úr augsýn. Jón Tóm- asson, sagði fólkið enn. Og fleira hefur enn verið þar Þorsteinn Scheving að gróðursetja tré í garði sínum. Rakst hann þá grafletursspjald í moldinni, tók það upp, hreinsaði og gerði upp leiði þar sem spjaldið fannst og bjó um haglega. Daginn eftir var margt af ungu En er heimamaður kemur að hann hefði sofið vel eftir að hann grindunum, kemst hann að raun sofnaði & annað borð eftir langa um, að hliðið er lokað með mæðu. hengilás. — Nú, hélt einhver fyrir yður Þá fyrst dettur honum í hug, að vöku ? var spurt. eitthvað sé bogið við sýnina. —• Ojæja, sagði maðurinn und- Þannig lítur húsiff út í dag. Ljósm. HeimiUspósturinn/Stúdíó. I Hugleiddi hann það síðar, að kon- ur góðlátlega, eins og þér senni- an var í ankannalegum búningi, lega vitið, þá var gleðskapur með axlapokaermum og þesskon- mikill uppi á lofti. ar útflúri. En eins og allir vissu, var ekki En konan, sem á leiðið með nema þakið yfir svefnklefa þess- plötunni, er kona Ulstrups land- um, — og síðan himingeimurinn." HEIMILISPDSTURINN

x

Heimilispósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimilispósturinn
https://timarit.is/publication/1016

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.