Morgunblaðið - 27.11.2012, Qupperneq 24

24 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 27. NÓVEMBER 2012
Ég hef nú í rúma fjóra
mánuði kynnt mér mál
lítilla stúlkna sem fluttar
voru með lögregluvaldi
úr landi. Og því betur
sem ég kynni mér málið
skil ég æ minna í því
hvernig svona nokkuð
getur viðgengist. Fyrir
liggja (og ég hef lesið
með eigin augum) vott-
orð um andlegt og lík-
amlegt ofbeldi, ítarlegar skýrslur
barnasálfræðinga sem styðja grun um
ofbeldi og gefa ítarlega til kynna vilja
barnanna um hvar þær vilja búa. Ég
hef í tvígang séð myndir af áverkum á
börnunum. Og ekkert er gert, jú, auð-
vitað, meintum ofbeldismanni hefur
verið dæmt fullt forræði. Reyndar er
málið í áfrýjun en á meðan hafa for-
eldrarnir sameiginlegt forræði. En
móðirin fær ekki að hitta börnin! Fékk
að hitta þær í mýflugumynd í skóla og
leikskóla en faðirinn tók fyrir það og
kemst upp með það. Það er ljóst (fyrir
hvern þann sem vill kanna það) að
barnaverndurnarmál í Danmörku eru
í miklum ólestri. Þar er dönsku for-
eldri nánast alltaf dæmt forræði og
skiptir ekki máli um hæfi. Mörgum
Dönum er sjálfum farið að ofbjóða og
krefjast þeir úrbóta með hag barna í
huga. Hér í Noregi er verið að taka til
í þessum málum eftir voveiflegan
dauða þriggja barna innan veggja
heimilanna. Og hér er stranglega
bannað að sækja börn með lög-
regluvaldi.
Ég hef skrifað til þriggja ráðherra,
Ögmundar, Össurar og Guðbjarts, og
beðið um að ég fái hjálp við að reyna
að hjálpa stelpunum. Enginn þeirra
hefur svarað. Í minni sveit þótti það
sjálfsögð kurteisi að svara fólki. Er-
um greinilega ekki úr sömu sveit. Ég
hitti Guðbjart Hannesson í júlí, rétt
eftir að stelpurnar voru fluttar úr
landi með aðstoð yfirvalda og lög-
reglu. Ég vil gjarna segja frá nokkr-
um atriðum sem fram komu á þeim
fundi. Ráðherra taldi að faðirinn væri
e.t.v. hæfari þar sem hann hefði meiri
menntun. Ha, eru ofbeldismenn bara
ómenntaðir menn? Hann virtist ekki
vita að til væri heimilisofbeldi. Já,
sjálfur velferðarráðherrann? Hann
sagðist ekki ætla að hætta sinni stöðu
fyrir „þessi börn“. Ja svei. Hann
spurði af hverju ég færi ekki til Dan-
merkur og hjálpaði þessum börnum.
Ég hef sennilega ekki skilið að þetta
var kaldhæðni, þar sem mér finnst
háalvarlegt að börn séu jafnvel í
höndum ofbeldismanns.
Nú vil ég beina þeirri spurningu til
allra þeirra sem komu að þessu máli/
mannréttindabroti á þessum börn-
um. Þessara þriggja
herramanna, Braga,
forstjóra Barnastofu,
sýslumanna í Kópavogi
og Höfn, Barnaverndar
Kópavogs (kannski er
einhver úr minni sveit):
Ef rökstuddur grun-
ur leikur á að barn/
börn séu beitt andlegu/
líkamlegu/kynferð-
islegu ofbeldi, er ekki
skylda ykkar að rann-
saka gaumgæfilega
hvort svo sé og þá að-
stoða þau börn sem við slíkt búa að
komast í öruggt umhverfi? Og eiga
börn ekki að njóta vafans? Svör ósk-
ast.
Að lokum (í bili). Fólk hefur komið
að máli við mig og spurt af hverju ég
sé að skipta mér af forræðisdeilu. Og
með réttu, ég er ekki að því. En ég
skipti mér af því ef ég tel að lítil börn
eigi bágt og séu beitt ofbeldi. Ég er
ekki að hugsa um rétt foreldranna
heldur barnanna. Og því hef ég gert
mál dætra Hjördísar að mínu. Hvar
eru stelpurnar? Faðirinn hefur nú víst
flutt í annað sveitarfélag í Danmörku
með þær, sem ekki er óalgengt hjá
þeim sem hafa eitthvað að fela.
Við yfirlestur dómsins sem felur
þessum manni yfirráð yfir börnunum
er ekki annað að sjá en að hann falli á
þann veg vegna: Íslensk stjórnvöld
sendu börnin til Danmerkur. Fað-
irinn heldur fram að aðeins ef hann
fái forræðið muni börnin njóta beggja
foreldra. Hann hefur nú haft börnin
frá 1. júlí og gætir þess vandlega að
þau fái ekki að hitta móður sína. Að
móðirin hafi farið með börnin til Ís-
lands og hann hafi ekki vitað hvar
þær voru og þess vegna ekki haft
samband við þær. Þessu er kannski
hægt að halda fram í Danmörku, en
allir sem þekkja til á Íslandi vita bet-
ur. Hann hafði búið á Höfn sjálfur og
vissi að enginn vandi var að hafa uppi
á þeim ef áhugi var fyrir hendi. Of-
beldi gagnvart börnunum var ekki
kannað, hvorki á Íslandi né Dan-
mörku, þrátt fyrir skýrslur og mynd-
ir þar um. Og það er lögbrot.
Eru þetta viðunandi vinnubrögð?
Er þetta viðeigandi meðferð á litlum
börnum sem eru þar að auki íslenskir
ríkisborgarar?
Hvað finnst ykkur?
Eftir Arndísi Ósk
Hauksdóttur
»Er þetta viðeigandi
meðferð á litlum
börnum sem eru þar að
auki íslenskir ríkisborg-
arar?
Arndís Ósk Hauksdóttir
Höfundur er sóknarprestur hjá
norsku kirkjunni.
Hvar eru dætur
Hjördísar Svan?
Þingmenn af lands-
byggðinni eru oft
vændir um hags-
munapot og að þeir
horfi ekki á stóru
myndina. Oft eru
þessi mál tilfinninga-
mál og hefur umræð-
an oft gengið svo
langt að sumir höf-
uðborgarbúar eru
þess fullvissir að þeir
haldi allri lands-
byggðinni uppi. Það hefur skort í
umræðuna staðreyndir um t.d.
skiptingu skatttekna milli lands-
svæða, nokkuð sem hægt er að
benda á því á meðan slíkt liggur
ekki fyrir komumst við aldrei upp
úr það-sem-mér-finnst-umræðu.
Skattgreiðandinn
Af þessu tilefni fagna ég skýrslu
sem unnin var af Háskóla Ak-
ureyrar og nefnist „Starfsemi rík-
isins í Norðausturkjördæmi“. Þar
er farið í gegnum útgjöld ríkisins í
kjördæminu út frá
sjónarhorni skatt-
greiðenda. Svæðinu
tilheyra miklar auð-
lindir, s.s. orku-, fisk-
og hugsanlega olíu-
lindir. Fram kemur að
afgangur Austurlands
sé 1,7 milljarðar. Hér
eru miklir fjármagns-
flutningar úr fjórð-
ungnum og spurning
hvort kominn sé tími
til að snúa dæminu
við? Kjördæmin halda
eftir sínum afgangi og
hinir óska eftir stuðningi? Auðvit-
að er þetta ekki svona einfalt en
rétt skal vera rétt, við þurfum
enga ölmusu, við eigum ekki að
þurfa að berjast fyrir lágmarks-
þjónustu. Við eigum innistæðu
fyrir þeim brýnu verkefnum sem
bíða á svæðinu.
Forgangsröðun
Ljóst er að fjármagni og þjón-
ustu er misskipt og umræðan er á
villigötum, því þurfum við að
breyta. Gerum langtímaplön,
hættum að kollvarpa atvinnugrein-
um með illa ígrunduðum stefnu-
breytingum, byggjum upp allt Ís-
land og gerum það að fyrsta vali
fyrir íbúa þess, fjárfesta og ferða-
menn. Hjá þingmönnum þarf að
ríkja skilningur á öllum málefnum
og mikilvægt að forgangsraða
brýnum verkefnum. Það sem sum-
ir kjósa að kalla hagsmunapot kýs
ég að kalla mikilvæga innsýn í
málefni þeirra svæða sem þurfa
sterka málsvara. Þessa innsýn
megum við ekki missa og hana
höfum við í þeim sem lifa og hrær-
ast við þessar aðstæður.
Eftir Ástu Kristínu
Sigurjónsdóttur
Ásta Kristín
Sigurjónsdóttir
» Gerum langtíma-
plön, hættum að
kollvarpa atvinnugrein-
um með illa ígrunduðum
stefnubreytingum …
Höfundur er verkefnastjóri nýsköp-
unar og þróunar hjá Austurbrú ses.
Hún gefur kost á sér í prófkjöri Sjálf-
stæðisflokksins í Norðaust-
urkjördæmi.
Ísland fyrir alla?
Á komandi kosn-
ingavetri er vandséð
hvaða fjármála-
úrræðum flokkarnir
geti glatt kjósendur
með, þegar vantar
ennþá svo sárlega pen-
ingana. Því virðist
tímabært að fitja frek-
ar upp á nýjum hug-
sjónamálum.
Sjálfstæðisflokk-
urinn mætti huga að því að hleypa
nýju lífi í kaldastríðsumræðuna
gömlu, því Rússland liggur þar enn
vel við höggi; sem ólýðræðislegur arf-
taki Sovétríkjanna sálugu.
Þar gætum við gagnrýnt kjarn-
orkuvopnaáætlun þeirra og geim-
ferðaáætlun, brotalamirnar í Nató-
samstarfinu og í Evrópusamvinn-
unni, fangelsanirnar á lýðræðis-
sinnum, tilefnislitlar handtökur og
pyntingar lögreglunnar, herstjórana
frumstæðu í Tétsníu og hindranirnar
á fjöldasamkomum og uppákomum
stjórnarandstæðinga.
Það gæti reynst kærkomin ný
áhersla í Evrópusamstarfinu okkar
að leggja áherslu á Rússlands-
andstöðuna í Norðurlandasamvinn-
unni. Óhugnanlegt þykir
að svo frumstætt lýð-
ræðisríki skuli enn
standa grátt fyrir járn-
um við austurlandamæri
Finnlands; jafnvel þótt
Finnland sé nú gengið í
ESB og Nató; og Rúss-
land eigi nú að heita vin-
samlegt
kjarnorkuvopna-
risaveldi.
Að auki hefur Norð-
urlandasamstarfið
þróast út í að hafa
Eystrasaltsþjóðirnar, Eistland, Lett-
land og Litháen, einnig með, en það
eru fyrrum ríki í Sovétríkjunum
gömlu og finna því jafnvel fyrir meiri
ógn en Finnar af þessum forna erfða-
fjanda.
Í framhaldi af þessu gætu Íslend-
ingar reynt að lauma sér inn í þær
nefndir Evrópuráðsins og Evrópu-
sambandsins sjálfs, er viðkoma
mannréttindabrotum Rússlands.
Þannig gætum við kannski fengið
nokkra uppbót fyrir áhrifaleysi okkar
í efnahagsmálum innan Evrópusam-
bandsins, með því að ávinna okkur
þar athygli í mannréttindamálum.
Við megum ekki láta það hræða
okkur þótt Rússar séu stórir: Þeir
munu ekki reyna að gera hernaðar-
lega árás á Nató-ríkið Ísland í fyrir-
sjáanlegri framtíð.
Og við megum ekki heldur vera
hrædd við að styggja þá viðskipta-
lega. Því smáþjóð sem lætur lúffast
með hugsjónir sínar fyrir einhverjum
óljósum viðskiptahagsmunum á sér
varla sjálfstæðis von.
Einnig má vera, að með því að hafa
forgöngu um þetta málefni myndum
við ávinna okkur í staðinn meiri við-
skiptavild frá grannþjóðunum okkar
stóru í vestri; BNA og Kanada.
Vera má, að það taki nokkra ára-
tugi að mannréttindamálin í Rúss-
landi þróist nógu langt til að Vest-
urlandabúum verði þau almennt að
skapi.
En það er of langur tími fyrir okk-
ar þarfir, því við þurfum nýtt og
spennandi baráttumál ekki síðar en
nú!
Ég vil enda þennan pistil á mál-
efnalegu ljóði. Í bálki mínum Harð-
stjóraljóðum eru erindi um fyrrver-
andi stjórnendur Sovétríkjanna
sálugu, sem eiga enn við að sumu
leyti nú. Læt ég þau því fljóta með
hér:
„Læknir Leníns kátur er, / yfir láni
dillar sér: / þegar hinn er burtu bor-
inn / mun hann bráðum verða skor-
inn.
Klukkurnar í Kreml / kinka kolli
með sinn / bólgna kólf í munni / því
Skeggi frændi á afmæli. / Óþekktur
aðdáandi / sendir honum blómvönd /
„fyrir að mega vera til“. / Gamli
Skeggi vill ekki / unna honum nafn-
leyndar.“
Mannréttindaherferð
gegn Rússlandi?
Eftir Tryggva
Líndal
Tryggvi V. Líndal
» Það gæti reynst
kærkomin ný
áhersla í Evrópusam-
starfinu okkar að leggja
áherslu á Rússlands-
andstöðuna í Norður-
landasamvinnunni.
Höfundur er skáld og
mannfræðingur.
- með morgunkaffinu
Jólaskreytingar
Við seljum og setjum
upp jólaseríur
10% afsláttur af uppsetningu ef
þú kaupir seríurnar af okkur.
Sími 571 2000 | hreinirgardar.is