Fréttablaðið - 02.11.2013, Qupperneq 36

2. nóvember 2013 LAUGARDAGUR| HELGIN | 36
Kontrabassaleikarinn Tómas R. Einarsson er glaður í bragði þegar hann tekur á móti blaða-manni. Hann er nýbúinn að gefa út plötuna Bassa-
nótt þar sem sex manna latínhljóm-
sveit spilar nýja tónlist eftir hann.
Ég hef heyrt að hann sé listakokk-
ur og eigi uppskriftir í matreiðslu-
bókum. Kaffið er allavega gott hjá
honum.
Með vítt áhugasvið
Hvernig kom þessi diskur til? Þessi
músík er búin að gerjast lengi í mér.
Eitt af því sem heillaði mig strax
við latíntónlistina eru þau síendur-
teknu rytmamynstur sem píanóið
og gítarinn spila. Þau eru svo dill-
andi, það er svo mikill dans í þeim.
Fyrir nokkrum árum náði ég mér í
bækur með þessum rytmamynstr-
um og hef æft þau töluvert á bass-
ann þó það sé ekki hefð fyrir því í
latínmúsík að hann spili þau. Þetta
kom mér dýpra inn í latínuna og
tónlistin á Bassanótt spratt út úr
þessu. Svo var ég líka í danstím-
um hjá Salsamafíunni í fyrra og
þar fékk ég þá hugmynd að prófa
að spila chachacha-bít píanósins á
bassann og það gerði sig fínt!
Diskarnir þínir eru ólíkir inn-
byrðis, tónlistin spannar breitt svið.
Það eru sönglög, kvikmyndatónlist
eins og Laxness-diskurinn, Kúbu-
tónlistin og svo Strengur sem er af
enn öðrum toga. Ertu ofvirkur? Ég
er kannski ofvirkur lagahöfundur
en það bjargar mér að vera með vítt
áhugasvið. Sumar plötur mínar eiga
sér langan meðgöngutíma en annað
kemur óvænt upp á. Halldór Þor-
geirsson, höfundur Laxnessmynd-
arinnar, kastaði því fram í kaffiboði
að það gæti verið gaman að hafa
millistríðsárasveiflu í myndinni og
hvort ég vildi skoða málið? Ég lagð-
ist í þá dásamlegu músík sem til-
heyrir þeim árum og samdi svo tón-
listina. Ég var líka svo heppinn að
meðspilari minn, Ómar Guðjónsson,
gítarleikari var nýhættur að reykja
og æfði sig á túbu þegar hann lang-
aði í smók og tók eitt lagið á túbuna
en hljómurinn í því hljóðfæri var
sterkt einkenni á dixílandmúsík-
inni. En stundum kemur líka fyrir
að maður hefur gengið með eitthvað
í maganum lengi. Ég var búinn að
heyra vatnsnið innra með mér lengi
í bland við bassatóna en ekki búinn
að finna því form. Svo var ég einu
sinni á ferðalagi á Ströndum og fór
upp að Þiðriksvallavatni þar sem
amma mín fæddist. Það var í haust-
stillu og svanir á vatninu sem gutl-
aði við steina. Á þeirri stund fékk
ég hugljómun og næstu árin fór ég
á staði sem tengdust fólkinu sem ég
er kominn af og tók þar upp vatns-
hljóð og samdi svo tónlist við þau.
Lá svo jafnhliða í ættarsögunni og
skrifaði um mitt fólk í bæklinginn
sem fylgdi disknum og vatns-
vídeóinu á Streng.
Þú virðist fær í því að fá með
þér gott fólk – vilja allir vinna með
þér? Ragnheiður Gröndal, Ragga
Gísla, Eyþór Gunnarsson, Ómar og
Óskar Guðjónssynir, Matthías Hem-
stock, Davíð Þór, Samúel Jón, Sig-
tryggur Baldurs, svo einhverjir séu
nefndir – fólk á öllum aldri, hvern-
ig kemur það samstarf til? Heldur
þú þér ungum með því að spila með
ungviðinu í bransanum? Tja, það
hefur enginn neitað hingað til. Ég
held mér minna gömlum með því
að synda í Vesturbæjarlauginni. En
ég hugsa aldrei um aldur minn né
þeirra sem ég spila með. Þetta góða
fólk og aðrir sem ég hef spilað og
hljóðritað með mína músík í gegn-
um árin hafa einhvern hljóm og
hugsun í sínu hljóðfæri sem hefur
heillað mig og þannig hefur sam-
starfið komið til. Það er mjög gott að
vera með sér yngra fólki, það demp-
ar þá íhaldssemi sem oft kemur með
aldri og það brakar meira í heilasell-
unum.
Djassinn er dýrt sport
Þú fórst seint að læra á bassa, búinn
með háskólapróf og farinn að kenna
þegar þú skelltir þér til útlanda til
náms í hljóðfæraleik – það er óvana-
legt að menn nái svo langt sem byrja
svo seint – ertu undrabarn? Ef ég er
eitthvað undra, þá er það kannski
undraúthaldsgóður. Ég keypti minn
fyrsta kontrabassa 26 ára, á þeim
aldri þegar margir kollegar mínir
í djasssögunni voru löngu orðnir
heimsfrægir og komnir langleið-
ina með að drekka sig í hundana. Ég
ætlaði ekkert frekar að verða mús-
íkant en ég lenti í spileríi með fólki
sem var búið að vera að spila miklu
lengur en ég; Diabolus in Musica,
Nýja Kompaníið, Mezzofortestrák-
arnir, Guðmundur Ingólfs og þetta
rak mig áfram við æfingar og meiri
æfingar og hlustun. Og svo var
þetta bara svo gaman að maður lét
sig hafa lítið og óstöðugt kaup. Allir
hafa hæfileika, spurningin er hvað
menn endast við að þroska þá.
En hefur þú ekki líka stundað
þýðingar og skriftir og kennslu? Það
er dýrt sport að vera djassspilari og
enn þá dýrara sport að semja músík
líka. Lengi vel fjármagnaði ég plöt-
ur mínar með þýðingum, ég hef þýtt
tíu bækur. Svo hef ég stundum verið
með útvarpsþætti og kennt aðeins
í Tónlistarskóla FÍH, ég kenni þar
djasssögu núna. En ég hef komist
upp með það í þrjátíu ár að vera
djassmúsíkant að aðalstarfi.
Nú hefur Kúba, og tónlistin
þaðan, haft mikil áhrif á þig og tón-
listina – hvað er málið með þig og
Kúbu? Þegar ég var táningur las ég
mikið um byltinguna á Kúbu og fann
þar mikinn hetjuskap. Þegar nánar
var að gáð fór allur glans af hetjun-
um en sem betur fer fann ég aðrar
í staðinn, allan músíkantaherinn á
Kúbu. Þeir hafa sannarlega þurft að
berjast líka, aðallega þó fyrir því að
hafa í sig og á. Í framhjáhlaupi hafa
þeir svo lagt fram ótrúlegan skerf
til heimstónlistarinnar. Ég datt ofan
í þessa músík og fór svo til Havana
árið 2000. Síðan hef ég farið sjö
sinnum. Hvar samhljómurinn liggur
veit ég ekki, kannski var ég farinn
Ég sagði stundum við
hana að hún myndi fá
það hlutverk að skreyta
plöturnar mínar. En þótt
hún geri ekki fleiri
teikningar í þessum heimi
hafa myndir eftir hana
prýtt forsíðuna á Streng og
svo núna á Bassanótt.
KEYPTI FYRSTA KONTRABASSANN 26 ÁRA Tómas fór seint að læra á bassa, þegar margir kollegar hans voru orðnir heims-
fræg ir og komnir langleiðina með að drekka sig í hundana. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI
Ólöf
Skaftadóttir
olof@frettabladid.is
Undra-
úthaldsgott
bassadýr
Tómas R. Einarsson gaf nýverið út plötuna
Bassanótt. Hann byrjaði seint að læra á kontra-
bassa, segist vera ofvirkur lagahöfundur og
sækir innblástur um víðan völl, meðal annars
til dætra sinna, Þiðriksvallavatns á Ströndum
og alla leið til Kúbu, en þangað hefur Tómas
ferðast átta sinnum síðan um aldamótin þegar
hann kom fyrst til höfuðstaðarins, Havana.
PLÖTUUMSLAGIÐ
MYNDSKREYTT
AF DÓTTURINNI
Forsíða plötunnar er
verk eftir Ástríði, dóttur
Tómasar. Hún var í
myndlistarnámi þegar
hún lést af slysförum
fyrir þremur árum.
að upplifa þann djass sem var efst á
baugi sem of lítið líkamlegan. Djass-
inn fyrir mér er mitt á milli þess
líkamlega og þess andlega. Þess
vegna miða ég djassinn við naflann,
fönk og latínmúsík eru niður á kviði
og klassíkin nær frá bringu og upp í
haus. Margt í djassinum fannst mér
vera komið upp undir geirvörtur og
ég leitaði því í hina áttina.
Dæturnar veita innblástur
Forsíðan á nýja disknum, Bassa-
nótt, er teikning eftir Ástríði dóttur
þína. Engum sem til þekkti duldist
að hún var listræn í sér og kennari
hennar í myndlist sagði hana sér-
lega hæfileikaríka. Hvað var hún
gömul þegar hún gerði þessa dásam-
legu mynd, þar sem þú dansar við
bassann? Ástríður var á unglingsár-
um þegar hún gaf mér þessa mynd í
afmælisgjöf. Hún teiknaði mikið frá
unga aldri og var búin með Mynd-
listarskólann þegar hún lést af slys-
förum fyrir þremur árum. Hún
hafði næman húmor og stundum
undirfurðulegan eins og birtist í
þessu bassadýri. Ég sagði stundum
við hana að hún myndi fá það hlut-
verk að skreyta plöturnar mínar. En
þótt hún geri ekki fleiri teikningar
í þessum heimi hafa myndir eftir
hana prýtt forsíðuna á Streng og svo
núna á Bassanótt. Og minningin um
hana var kveikjan að laginu Hvítur
kjóll á disknum. Systur hennar tvær
hafa líka lagt mér lið og gefið mér
innblástur, ég gerði lög við tvö ljóð
Kristínar Svövu á plötunni Trúnó og
Ása Bergný er vefstjórinn minn og
reddar þeim tölvumálum á mínútu
sem ég hef slegist við í tvo klukku-
tíma. Hún hefur líka víkkað á mér
eyrun með því að spila fína klassík
á píanó.
Hefurðu einhvern tíma séð eftir
því að hafa gert tónlistina að ævi-
starfi? Nei. En örlögin lúrðu furðu
lengi á þessu og létu mig ekki vita
fyrr en ég var þrítugur. Þau höfðu
samt hönd í bagga og létu mig hlusta
á alls konar tónlist frá barnæsku og
spila á gítar og harmóníku áður en
þau ákváðu að senda mér kontra-
bassann í fangið. Og mér var líka
ætlað að lenda í latíntónlistinni og
Kúbuferðum, þess vegna leiddu
örlögin mig til Barcelona í spænsku-
nám rúmlega tvítugan.
Eru ekki útgáfutónleikar vænt-
anlegir? Að sjálfsögðu! Þeir verða í
Iðnó á miðvikudaginn og þar stíga
á svið með mér Ómar Guðjónsson
á gítar, Sigtryggur Baldursson á
konga trommur, Eyþór Gunnars-
son á píanó, Matthías Hemstock á
trommur og Samúel Jón Samúelsson
og Kári Hólmar Ragnarsson á bás-
únur. Svo verður sérstakur gestur,
Arna Margrét Jónsdóttir söngkona.
Það var svo gaman að spila með
henni lagið Hjarta mitt í Hljómskál-
anum í haust að við ætlum að endur-
taka leikinn. Þetta verður fjölbreytt
latínstuð með angurværum bóleró-
um og guajirum inn á milli og byrj-
ar hálfníu á miðvikudag í Iðnó.