Fréttablaðið - 13.09.2014, Blaðsíða 20

13. september 2014 LAUGARDAGUR| SKOÐUN | 20
Eina atvinnugreinin hér-
lendis sem enn starfar við
víðtæk innflutningsbönn,
ofurtolla en jafnframt
umtalsverða ríkisstyrki
er landbúnaðurinn. Land-
búnaðarkerfið íslenska
er mikil ógagnsæ flækja,
hannað í anda gamla sov-
éska hagkerfisins. Megin-
inntak er að framleiða sem
mest, óháð afkomu eða eft-
irspurn. Vinnutekjur í sauðfjár-
rækt eru nánast engar, þótt óselj-
anlegt kjöt hrúgist upp. Inntektin
kemur beint frá ríkinu. Starfsum-
hverfi íslenska bóndans er sovéskt,
því hann ber enga ábyrgð á eigin
framleiðslu. Afkoma hans ákvarð-
ast á skrifstofum í Reykjavík. Það
skiptir einstaka bændur litlu máli,
þótt allir markaðir séu yfirmettir.
Lögmál framboðs og eftirspurnar
eru að engu höfð. Sovétmenn þótt-
ust hafa afsannað hin „kapítal-
ísku“ lögmál um framboð og eft-
irspurn, en gáfust að lokum upp
nær örendir. Íslenska bændafor-
ystan og stjórnmálaflokkar henn-
ar þybbast við og lofsyngja þetta
örláta sóunarkerfi. Þá er ótalin sú
jarðvegseyðing sem stóraukið beit-
arálag veldur hrjóstrugum úthag-
anum.
Niðurgreidd offramleiðsla
Skömmu eftir að aflamarkskerf-
inu í sjávarútvegi var komið á
fót, en það gekk m.a. út á að laga
sókn að veiðigetu fiskistofna, voru
bújarðir „kvótasettar“. Opinber
tilgangur var sagður vera að laga
framleiðslumagn að innlendri eft-
irspurn. Reynslan sýnir að það var
blekking. Kvótasetning í
mjólkurframleiðslu virðist
beinast að bændum sjálf-
um til að koma í veg fyrir
að þeir fari að keppa hver
við annan í verði. Kvótinn
í sauðfjárrækt virðist vera
mælikvarði á framtíðar-
greiðslur úr ríkissjóði.
Offramleiðslan er óbreytt.
Nýverið birti Hagstofan
upplýsingar um að af 9.000
tonna lambakjötsframleiðslu væru
enn um 2.000 tonn óseld, þrátt
fyrir að flutt hafi verið út um 2.500
tonn. Þetta segir að ekki þurfi að
framleiða nema um 4.000 tonn til
að fullnægja innlendri neyslu. Það
má vissulega finna réttlætingu á
niðurgreiðslu kindakjöts innan-
lands. Haft var eftir einum for-
ystumanna bænda að útflutning-
ur á kindakjöti væri þjóðhagslega
hagkvæmur. Sú hagþvæla, að örlít-
ið brot af heildarkostnaði sem skili
sér í gjaldeyri, réttlæti útflutning-
inn, er aumkunarverð. Meinleg er
sú manngæska að niðurgreiða mat
ofan í útlendinga á meðan 12.500
Íslendingar eiga hvorki til hnífs né
skeiðar. 2.500 íslensk börn fá ekki
nægju sína að borða, en okkur er
svo hlýtt til stöndugra útlendinga
að við eyðum stórfé til að gefa
þeim ódýrt kjöt. Þetta hefði ein-
hvern tíma verið kölluð rangsnúin
mannúð.
Hverjum þjónar sóunin ?
Svona dýrt og sóunargjarnt fram-
leiðslukerfi nærist ekki bara á
þröngsýni og þrjósku. Eini mark-
vissi hvatinn sem innbyggður
er í kerfið er sá að fjölga sauðfé
án afkomuáhættu fyrir bændur.
Þótt útflutningsbæturnar hafi að
nafni til verið afnumdar, þá er nú
farið bakdyramegin inn í ríkis-
sjóð. Greiðslurnar skila sér. Þótt
kerfið gagnist ekkert sérstaklega
minni bændum, þá þjónar það
ágætlega þeim sem geta nýtt sér
vissa hagkvæmni stærðarinnar,
þeim sem geta sankað að sér kvót-
um og þar með greiðslum úr rík-
issjóði. Þá kveinka innflytjendur
fóðurs og áburðar sér ekki undan
þessu kerfi. Og ekki má gleyma
afurðarstöðvunum. Þær hagn-
ast af því að meðhöndla og vinna
úr vöru sem stendur vart undir
eigin framleiðslukostnaði. Svína-
og alifuglabændur maka krók-
inn í skjóli innflutningsbanns. Já,
þetta er vissulega mikið töfrakerfi
fyrir alla aðstandendur þess, nema
þá sem borga brúsann. Við greið-
um fyrir helmingi meira kjöt en
við borðum. Landið er ásetið fé
sem enginn þarf á að halda. Fáir
útvaldir, sem hafa tögl og hagldir
á öllum ríkis stjórnum, sjá til þess
að vitleysunni er haldið áfram.
Þessari skaðlegu óráðsíu verður
að linna, því auk útgjalda fyrir
almenning, er þetta ein af stóru
hindrununum áleiðis til heil-
brigðari atvinnuhátta, svo ekki sé
minnst á landvernd.
Landbúnaðarkerfi ð –
broddur á barka þjóðarinnar
Við viljum gjarnan gera okkur
gildandi á meðal stærri þjóða
meðal annars með þátttöku í
Júróvision. Júróvision hefur mikið
skemmtanagildi, sameinar fjöl-
skyldur og vini yfir sjónvarpinu og
hvetur okkur til að grilla snemma
að vori. En því miður þá höfum við
oftar en ekki vermt síðustu sætin,
við reynum þó og tökum þátt.
Við ættum líka að vilja gera
okkur gildandi á meðal stærri
þjóða í stórum málum eins og
mannréttindamálum. Mannrétt-
indi veita okkur alls konar rétt
svo sem til framfærslu, sjálfstæðs
lífs, náms, starfa, heilbrigðisþjón-
ustu, háralitunar og margs ann-
ars sem skiptir okkur öll máli í
daglegu lífi. Við hjá ÖBÍ efumst
stundum um áhuga stjórnvalda á
að gera sig gildandi í mannrétt-
indamálum. Nýlega áttum við fund
með ráðherra mannréttindamála,
Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, þar
sem við bentum á að Ísland er eitt
af síðustu löndum til að innleiða
mannréttindasamning Sameinuðu
þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks
(SRFF). Samningurinn var undir-
ritaður fyrir Íslands hönd 30. mars
2007, síðan þá hafa stjórnvöld
nokkrum sinnum áætlað að leggja
fram frumvarp á Alþingi um full-
gildingu samningsins en af því
hefur ekki orðið. Í þingsályktun
um framkvæmdaáætlun í málefni
fatlaðs fólks til ársins 2014, sem
Alþingi samþykkti 11. júní 2012,
kemur fram að frumvarp eigi að
fara fyrir Alþingi eigi síðar en á
vorþingi 2013. Það gekk ekki eftir
og var því næsta áætlun á vorþingi
2014, sem hefur heldur ekki orðið.
Nú hafa stjórnvöld sagt að frum-
varpið verði lagt fram á vorþingi
2015.
158 lönd hafa þegar skrifað
undir samninginn og þar af hafa
150 innleitt hann. Núverandi staða
er sú að Ísland er eitt af átta síð-
ustu löndunum. Það er vissulega
von okkar að stjórnvöld taki við
sér og keppist við að stýra landinu
með slagorðinu „með mannrétt-
indalögum skal land byggja“.
Staðreyndin er hins vegar sú
að við vermum sæti neðarlega á
listanum. Er markmiðið að verða
síðust til innleiðingar á mannrétt-
indasáttmála? Ef svo er, þá verð-
ur hæglega hægt að hrópa: „Jibbí,
við urðum í síðasta sæti!“ og er þá
ekki um að ræða glamúrkeppni
Júróvision heldur MANNRÉTT-
INDI!
Jibbí, í síðasta sæti
í Júróvision
E
N
N
E
M
M
/
S
ÍA
/
N
M
6
4
0
4
6
LANDBÚNAÐUR
Þröstur Ólafsson
hagfræðingur
➜ 2.500 íslensk börn fá
ekki nægju sína að borða,
en okkur er svo hlýtt til
stöndugra útlendinga að
við eyðum stórfé til að gefa
þeim ódýrt kjöt.
MANNRÉTTINDI
Ellen Calmon
formaður ÖBÍ
Halldór Sævar
Guðbergsson
varaformaður ÖBÍ
➜ Staðreyndin er hins
vegar sú að við vermum sæti
neðarlega á listanum. Er
markmiðið að verða síðust
til innleiðingar á mannrétt-
indasáttmála?