Listin að lifa - 01.12.2004, Blaðsíða 40

Við getum ekki eetlast til að
börnin skilji breytingarnar í
lífi þess sem búinn er að lifa
í 70-80 ár, segir Páll Cecils-
son
Breytingarnar
í lífinu!
Páll rekur uppruna sinn í sveitina. Horfði á litla þorpið við Kvíabryggju ffarn að
fermingu. Þá flutti fjölskyldan inn í Grundarfjörð. Hraðffystihúsið og vaxandi
atvinna dró sveitafólkið til sín og Cecilsbræður Iétu að sér kveða á mótunarárum
Grundarfjarðar. Páll tók við verkstjórn í fiskvinnslufyrirtæki, sem bróðir hans
Soffanías veitti forstöðu síðar, og Bæring festi mannlíf á mótum sveitar og þétt-
býlis á ljósmyndir. Páll er búinn að vinna hörðum höndum allt sitt líf — og finnst
erfitt að sitja nú auðum höndum. Strákurinn, sem ólst upp í pínulitlum sveitabæ
með baulandi kýr í kjallara, býr nú í myndarlegu einbýlishúsi.
r
stóru, fallegu setustofunni hjá Páli er
erfitt að ímynda sér breytingarnar sem
hann hefur upplifað - í húsakosti og
atvinnuháttum. „Víst er sérstakt að vera
einn eftir af fimm systkinum, en það horfir
öðruvísi við þegar maður á konu og börn.“
Kona Páls er Björk Guðlaugsdóttir og
börnin þrjú eru: Guðlaugur Þór, Sævar og
Kristín Hrönn.
„Ég var 13 ára þegar fjölskyldan flutt-
ist hingað. Þá stóðu aðeins örfá hús við
aðalveginn, Grundargötuna, en þorp hafði
náð fótfestu á Kvíabryggju, enda bátaút-
gerð þar nokkur. Ég sá alltaf þangað frá
bænum heima. Þar bjuggu um 60 manns,
en þorpið hérna fór ekki að byggjast upp
fyrr en um 1940.
Bærinn okkar, Búðir, stóð fyrir framan
Kirkjufellið og þaðan harst kliðurinn á
vorin þegar fuglinn settist í bergið til að
verpa. Otaldar ferðir fóru bræður mínir
til eggjatöku í Fellið. Öðrum var ekki
á að skipa. Faðir okkar fórst í fiskiróðri
frá Reykjavík þegar ég var eins árs, en
systkini mín öll innan við fermingu. Erfið
ár framundan, en allt bjargaðist.
Síðustu árin okkar á Búðum var móðir
mín með 40 kindur og 2 kýr. Þannig var
búskapurinn víða, á þessu lifði fólkið ein-
hvern veginn. Þá var ekkert inni í mynd-
inni að gerast bóndi. Bræður mínir fóru
fljótt til sjós og annarra starfa í þorpinu,
en ég var lítilvirkur. Eftir fermingu fór ég
að vinna í fiskinum í landi, svo og önnur
störf. Maður heyrði gárungana oft segja,
að þeir lötustu væru settir í verkstjórn og
mestu villingarnir í lögregluna. Enda fór
það svo að ég varð verkstjóri yfir fisk-
vinnslunni hjá bróður mínum.
Margt hefur breyst til batnaðar, en
líka bölvunar. Vinnan við saltfiskinn áður
var mesta púlvinna. Nú er öðruvísi unnið,
meiri vélvæðing og töluvert af fiskinum
fer beint í gáma sem mannshöndin snertir
lítið á. Þetta breyttist þegar rækjuveiðin
minnkaði og skelfiskveiðarnar hrundu
vegna hækkandi hitastigs í sjónum. Nú er
eingöngu unnið við saltfisk og miklu færra
fólki í vinnslunni.
Á fyrri árum gátu unglingar gengið
í vinnu á sumrin, beint úr skólanum, en
nú er það liðin tíð. Vélvæðing og breytt
40
verklag veitir ekki eins mörgum atvinnu.
Bátaflotinn hefur líka breyst gífurlega.
Áður sóttu menn sjó á litlum árabátum.
Seinna komu trillur og vélbátar. Þá voru
engar talstöðvar og ekkert hægt að láta
vita, ef eitthvað kom fyrir. Núna eru
bátarnir miklu stærri, með fullkominn
öryggisbúnað, og geta sótt miklu lengra út
á miðin en áður.“
Páli er tíðrætt um breytingar í húsa-
kosti. „Ég hef verið að dunda mér við að
gróðursetja trjáplöntur á jörðinni heima.
Og hugurinn hefur reikað yfir rústunum
af gamla húsinu. Það hefur ábyggilega
ekki náð 45 fermetrum, en þarna bjuggu
þrjár fjölskyldur. Móðurbróðir minn með
sjö manna fjölskyldu, foreldrar mínir með
fimm börn og föðurforeldrar mínir. Sextán
manns áttu heima í þessu pínulitla húsi.
Undravert hvað fólk gat komið sér fyrir.
Kjallari var undir húsinu, þar voru tvær
kýr. Af þeim kom hitinn sem bjargaði
því að aldrei fraus uppi. Torfbæirnir voru
miklu hlýrri, en einangrun vantaði alveg í
fyrstu timburhúsin á þessum tíma.
Þá voru húsin of lítil. Nú er maður
í vandræðum með of stórt hús. Stór hús
geta verið baggi á fjölskyldunni vegna
viðhalds- og kyndingarkostnaðar. Hér eru
húsin kynt með rafmagni og það er dýrt.
- Hvort mig dreymi um að byggja sumar-
hús á jörðinni! Biddu fyrir þér. Maður
reisir ekki sumarhús af ellilaununum.
Þessi blessuð ellilaun eru engin laun og
ríkið tekur þriðja part af lífeyrissjóðnum.