Listin að lifa - 01.12.2004, Blaðsíða 43

Ekkert hótel var á Grundarfirði, engin
heilsugæsla á þessum árum. Læknir að
sinna sjúkum, eftirlitsmenn með spari-
sjóðnum, allir þurftu að fá mat og kaffi.
Hver tók á móti þeim önnur en Pálína.
„Heima hjá okkur sátu allir við sama borð
- háir og lágir,“ segir hún. Nú situr þessi
myndarlega, áður önnum kafna kona eftir
ein. Halldór lést 2001. Börnin farin að
heiman, aðeins ein dóttir sneri aftur til
Grundarfjarðar.
Pálína segir viðbrigðin geysileg. „Ég
vann alltaf ein, en blandaði geði við marga.
Nú er maður gleymdur. Margir vinir
horfnir. Ungt fólk tekið við. Ný sjónarmið.
Nú verður að bjóða heim, ef maður vill
sjá fólk. Ég hef heyrt á jafnöldrum mínum
hvað þeir sakna þess að geta ekki blandað
geði við vinnufélagana. Lífið væri ósköp
aumt, ef félagið okkar eldri borgaranna
hefði ekki komið til. Samveran þar gefur
mikið, líka söngurinn og leikfimin. Alltaf
þegar ég geng þennan stutta spöl í leik-
fimina, hugsa ég um hvað þetta er orðið
mikið neysluþjóðfélag. Fáir eru gangandi,
flestir koma á bíl. Fólk hreyfir sig helst
ekki nema í bíl.“
Pálína er mjög meðvituð um jafnrétti
kynjanna og talar um hvað menntun
kvenna hljóti að hafa mikið að segja. Segir
stolt frá kvennaveldinu í Grundarfirði,
en konur voru í öllum helstu embættum
til skamms tíma. Bæjarstjórinn, banka-
stjórinn, verslunarstjórinn og símstöðvar-
stjórinn - og til viðbótar presturinn okkar
og skólastjórarnir, allt konur. „Áður var
undantekning ef konur fóru á pólitiska
fundi.“ Pálína segist hafa gengið í kvenfé-
lagið strax og hún fór að búa, enda orðin
heiðursfélagi þar.
„Skólagangan mín var hvorki löng né
ströng. Ég fór alveg á mis við alla menntun
utan barnaskóla, en lærði að meta gildi
vinnunnar. Lærði það að maður ætti
sjálfur að taka ábyrgð. Mér finnst ábyrgð-
arkenndin oft í lágmarki í dag, líkt og hver
kenni öðrum um en sjálfum sér. Áður var
líka mikið tilhlökkunarefni þegar maður
var að koma einhverju á laggirnar. Nú
segir fólk - það var kominn tími til!“
Pálína er afar glögg og viðræðugóð.
Hún sýnir mér möppur með ljóðum sínum
og hugvekjum. Sjálfsagt heldur hún líka
vel utan pappíra og skjöl frá starfssviði
Halldórs. Samfélagið í Grundarfirði
heftxr leitað mikið til Pálínu. Hugvekju
hennar í Grundarkirkju fyrir nokkrum
árum var Pálína beðin um að endurflytja
í nýju Sögumiðstöðinni. í sumar var hún
svo beðin að setja sumarhátíðina „Á góðri
stund á Grundarfirði."
Grípum aðeins niður í setningarræðu
Pálínu frá því í sumar:
Við erum stolt að sýna ykkur bæinn
okkar sem tekur stakkaskiptum með
hverju ári. Brottfluttir Eyrsveitungar, sem
koma árlega á hátíðina okkar, sjá örugg-
lega þessar breytingar. Hingað í Nesið fór
fólk að flytjast úr sveitinn fyrir 60 árum og
þorp myndaðist. Ég var ein af þeim sem
fluttist hingað þá og tel mig því eina af
frumbyggjunum. Fyrir 60 árum voru íbúar
í Eyrarsveit 415 talsins. Ég gerði mér það
til gamans að athuga hve margir þeirra
væru enn á lífi og búsettir í byggðarlaginu.
Þeir munu vera 46 talsins, allir komir á
sjötugs- eða áttræðisaldur. Þeir léku sér í
fjörunni hérna og undu þar við fábreytta
leiki. Þótt ekki sé mikið um leiki hjá okkur
frumbyggjunum í dag unir hver við sitt og
hyggjast eyða ævikvöldinu hér. Þá er gott
að vita að verið er að bæta við íbúðum
fýrir aldraða.
„Ég minnist jólanna sem ég man
öðrum jólum betur. Þá var ég á níunda ári
og til að gera jólin svolítið hátíðleg fyrir
okkur systkinin hafði pabbi smíðað jóla-
tré. Á því voru átta tréálmur. Hann ætlaði
að sækja berjalyng til að festa utan á það.
Á jólaföstunni var tíð góð, alltaf auð jörð
svo að pabbi lét bíða að sækja lyngið, en
fýlgdist með veðrabrigðum með glöggum
augum fjármannsins. Nokkrum dögum
fýrir vetrarsólstöður var þurrt og gott
veður, pabbi sótti þá lyngið upp í Fossa-
hlíð og við festum það á jólatréð okkar.
Settum síðan kerti á álmurnar og eitt á
toppinn. Um skraut var ekki að ræða.
Á Þorláksmessu var kominn snjór,
síðan hvessti og dró í skafla. Jólahátíðin
gekk í garð, gleði og eftirvænting ríkti
í hugum okkar barnanna, tilhlökkunin
var mikil. Þá var þó alltaf tilbreytni í mat
og klæðaburði. Kveikt var á kertunum á
jólatrénu hvern dag yfir jólin. Kertaljósin
j ’iMÉ * fi
^... WtarrnW^
Bókabúðin gaf henni vinnu og létti undir heimilinu. Nú er ein dóttir hennar og eiginmaður tekin
við búðinni. Hrannarbúðin er enn á neðri hæðinni hjá Pálínu.
í umhverfinu er fjölmargt sem heillar.
Fjöllin hafa sett svip sinn á byggðina
okkar, ort hefur verið um þau og sungið
á góðum og glöðum stundum. Fjörðurinn
okkar er stundum úfinn, en líka spegil-
sléttur á góðviðrisdögum, gaman að sjá
skip og báta sigla inn fjörðinn færandi
björg í bú.
Pálína hefur líka haldið jólahugvekju
fyrir félagsfólkið. Sérstök jól standa upp úr
hugskotinu hjá hverjum og einum. Pálína
man best jólin þegar hún var nýbúin að
missa móður sína. Sjálfsagt hefur hugur
litlu stúlkunnar verið sérstaklega næmur
þá.
voru kærkomin birta til viðbótar við olíu-
lampaljósin. Kertin brunnu fljótt. Og við
börnin uggðum ekki að okkur við leik fyrr
en við sjáum að það er farið að loga í jóla-
trénu okkar.
Þá var faðir okkar snöggur. Hann
þrífur jólatréð, hleypur með það út og
hendir því í snjóskaílinn. Þar eyðilagðist
það. Við sáum fyrir okkur hvað hefði
getað komið fýrir. Þess vegna var ekki svo
erfitt að sætta sig við orðinn hlut. Kannski
yrði hægt að bæta okkur þetta upp á næstu
jólum.
Mörg átti ég jólin eftir þessi jól, án
rafljósa. Það var ekki fyrr en Grund-
43