Neytendablaðið - 01.03.2007, Blaðsíða 22

ICRT (International Research and Testing)
gerði könnun á samfélagslegri ábyrgð
skyndibitakeðja í 6 Evrópulöndum;
Belgíu, Finnlandi, Ítalíu, Spáni, Sviss og
Portúgal. Alls var 21 keðja könnuð, þ.á.m.
McDonald´s, Burger King, Kentucky
Fried Chicken, Subway og Pizza Hut.
Þeir þættir sem voru skoðaðir voru
m.a. kjör og aðstæður starfsmanna,
stefna fyrirtækjanna í umhverfismálum,
upplýsingar til neytenda, vöruúrval og
markaðssetning.
Skyndibitamenningin breiðist út
Upphaf skyndibitakeðja má rekja til Banda­
ríkjanna þar sem flestar stærstu keðjurnar
eiga uppruna sinn. Keðjurnar Kentucky
Fried Chicken, Burger King, McDonald´s
og Pizza Hut opnuðu allar sína fyrstu
staði á sjötta áratugnum. Síðan þá hefur
skyndibitamenningin breiðst út um allan
heim og á 15 árum hefur salan á skyndibita
þrefaldast. Á tíunda áratugnum var mest
aukning í samlokugeiranum og var Subway
sú keðja sem óx hraðast.
McDonald´s, Pizza Hut og Kentucky Fried
Chicken hafa stærstu markaðshlutdeild
í Evrópu. Það eru þó ekki einungis
alþjóðlegar skyndibitakeðjur sem hafa náð
fótfestu í Evrópu. Exki er belgísk keðja sem
selur einungis lífrænt ræktaðan mat og
rekur nú 17 staði (McDonald´s rekur 6.350
staði) og A Cascata er portúgölsk keðja sem
rekur 24 staði.
Umhverfismál
Mikilvægustu þættirnir varðandi um­
hverfismálin eru sóun og orkunýting.
Fæstar skyndibitakeðjur hafa vottaða
umhverfisstefnu (t.d. ISO 14001) og
skera þær sig nokkuð úr gagnvart öðrum
fyrirtækjum í matvælageiranum sem
mörg hver hafa slíka stefnu. Keðjurnar
gera þó ýmislegt til að minnka álag á
umhverfið og þannig notar t.d. keðjan
Quick viðtækt flokkunar­ og úrgangskerfi.
Exki nýtir endurnýjanlega orku í veitinga­
stöðum sínum og allar umbúðir eru
endurvinnanlegar. McDonald´s á Ítalíu
notar lífrænt eldsneyti á flutningabíla
sína og McDonald´s í Sviss notar afgangs
steikarolíu sem eldsneyti. Þá hefur keðjan
Ciao&Spizzico sett upp kerfi sem safnar
regnvatni sem er m.a. notað til að vökva
flatirnar fyrir utan veitingastaðina.
Heilt á litið gátu þó fæst fyrirtækin
sýnt fram á raunhæfa stefnumótun í
umhverfismálum. Sú staðreynd að aðeins
lítill hluti fyrirtækjanna hefur komið sér
upp heildstæðri umhverfisstefnu sýnir að
skyndibitaiðnaðinum er ekki eins umhugað
um umhverfismál og öðrum geirum. Verst
er ástandið í tengslum við úrgang, sóun og
umbúðir.
Vinnuréttindi starfsfólks
Lág laun, ógreidd yfirvinna, einhæf
vinna, kynjamismunun og bann við aðild
verkalýðsfélaga eru þeir þættir sem horft er
til.
Skyndibitakeðjur, aðallega í Bandaríkjunum,
hafa ekki átt sérstaklega gott samstarf
við verkalýðsfélög í gegnum tíðina.
McDonald´s hefur t.d. átt í málaferlum við
verkalýðsfélög vegna ýmissa réttindamála
starfsmanna (lág laun, ógreidd yfirvinna,
ófullnægjandi heilsa og öryggiseftirlit).
Flest störf hjá stærstu skyndibitakeðjunum
eru hlutastörf, en þannig geta fyrirtæki í
sumum tilfellum komist hjá því að greiða
yfirvinnu. Skyndibitakeðjurnar gáfu lítið
upp um starfsmannastefnu sína og virðist
þátttaka starfsmanna í verkalýðsfélögum
vera frekar undantekning en regla en
Finnland og Ítalía skera sig reyndar úr þar
sem aðild starfsmanna að verkalýðsfélögum
er meiri.
Gæðakönnun
á skyndibitakeðjum
22 NEYTENDABLA‹I‹ 1. TBL. 2007
Cl
ick
to
b
uy
N
OW
!PD
F-
XCh
ange Viewer
w
w
w.docu-track
.c
om
Cl
ick
to
b
uy
N
OW
!PD
F-
XCh
ange Viewer
w
w
w.docu-track
.c
om