Dagblaðið Vísir - DV - 15.04.2013, Side 2

Fara fram á
endurútreikning
Fyrrverandi æðstu stjórnendur
Kaupþings hafna allir að greiða
tæplega milljarðs króna lán sem
þeir tóku árið 2005 til jarðakaupa
við Langá á Mýrum. Stjórarnir fyrr-
verandi bera því við að umrætt lán
hafi verið ólögmætt gengistryggt
lán og það beri að endurreikna.
Um er að ræða alla helstu toppa
gamla Kaupþings banka fyrir
hrunið, Hreiðar Má Sigurðsson,
Sigurð Einarsson, Magnús Guð-
mundsson, Steingrím Pál Kára-
son og Ingólf Helgason, sem 2005
fengu lán hjá tveimur sparisjóð-
um til að fjármagna kaup á landi
undir nafni félagsins Hvítstaðir
ehf. Meðal jarðanna er Langárfoss
sem er ein gjöfulasta laxveiðiá Ís-
lands. Til stóð að byggja sumarhús
á jörðunum en aldrei varð af því.
Stjórnendurnir fyrrverandi eru
í persónulegum ábyrgðum en að
því er heimildir Morgunblaðsins
herma hafna þeir kröfu Dróma,
sem nú á lánin, um endurgreiðslu
sökum þess að lánin hafi verið
ólögmæt gengistryggð lán. Krefjast
topparnir fyrrverandi þess að
endurútreikningur fari fram.
Á bráðadeild
eftir líkamsárás
Tveir menn voru handteknir og
vistaðir í fangageymslum lög-
reglunnar á höfuðborgarsvæðinu
eftir líkamsárásir aðfaranótt
sunnudags. Um klukkan hálf fjög-
ur var fertugur karlmaður hand-
tekinn eftir alvarlega líkamsárás á
skemmtistað í miðbænum. Mað-
urinn, sem er meðlimur bifhjóla-
samtaka, var í afar annarlegu
ástandi og fundust vímuefni á
honum. Fórnarlamb árásarinnar,
karlmaður á fertugsaldri, var
hlaut alvarlega áverka í árásinni
og var lagður inn á bráðadeild.
Hann er ekki talinn í lífshættu.
Hæsta sekt
allra tíma
Samkeppniseftirlitið hefur sektað
Valitor um hálfan milljarð fyrir
ítrekuð alvarleg brot á samkeppn-
islögum. Í ákvörðun eftirlitsins
segir að félagið hafi misnotað
markaðsráðandi stöðu sína með
aðgerðum sem beindust gegn
keppinautum félagsins á mark-
aði fyrir færsluhirðingu. Félagið
er sagt hafa selt þjónustu undir
kostnaðarverði og nýtt sér trún-
aðarupplýsingar um keppinauta
sína sem félagið hafði aðgang að
vegna stöðu sinnar í útgáfu VISA-
korta hér á landi.
Þetta er hæsta sekt sem
Samkeppniseftirlitið hefur lagt
á fyrirtæki hér á landi en Valitor
var einnig sektað í lok árs 2007
um 385 milljónir króna. Félagið
mun áfrýja málinu.
þá lækka vextir
n Telur raunhæft að komast inn 2015 n Vextir lækkuðu fjórfalt hjá Eystrasaltslöndunum
U
m leið og Íslendingar sam-
þykktu að ganga í ESB,
sem gæti orðið í árslok
2014 þá væri strax hægt að
leggja meiri kraft í afnám
gjaldeyrishafta. Þá væri hægt að
komast strax í ERM-II samstarfið
á árinu 2015, sagði Árni Páll Árna-
son, formaður Samfylkingarinnar,
í samtali við helgarblað DV síðasta
föstudag.
Þessi orð hans eru athyglisverð
fyrir þær sakir að nú hafa margir
stjórnmálaflokkar það á stefnu-
skránni að vilja afnema verð-
tryggingu. Það sem færri hafa hins
vegar bent á er hvaða vextir verði
í boði fyrir almenning ef breyta á
öllum verðtryggðum íbúðalánum
landsmanna yfir í óverðtryggð.
Greiðslubyrði óverðtryggðra lána
er allt að 30–45 prósentum hærri
en af verðtryggðum lánum. Árni
Páll sagði að einungis um fjórð-
ungur fólks myndi ráða við slíkt.
Reynsla þeirra landa sem hafa
fengið inngöngu í Evrópusam-
bandið og í framhaldinu farið í svo-
kallað ERM-II gjaldmiðlasamstarf
er hins vegar sú að langtímaraun-
vextir í viðkomandi löndum hafa í
flestum tilfellum lækkað verulega
sem ætti að hafa bein áhrif á þá
vexti sem bjóðast á íbúðalánum.
Góð reynsla af ERM-II
Eins og sjá má í töflu með frétt sem
tekin er úr skýrslu Seðlabankans
um kosti Íslands í gjaldmiðlamál-
um sem kynnt var í september í
fyrra lækkuðu langtímaraunvextir
nær undantekningalaust verulega
í þeim löndum sem fengu inn-
göngu í Evrópusambandið árið
2004 og fóru í framhaldinu inn í
ERM-II gjaldmiðlasamstarfið. Sést
það vel þegar vextir í löndunum
eru bornir saman frá 1998 til 2004
annars vegar og síðan 2004 til 2010
hins vegar. Þannig sést að í Eist-
landi, Lettlandi og Litháen voru
langtímaraunvextir fjórum sinn-
um lægri á milli 2004 til 2010 en
þeir höfðu verið á árunum 1998 til
2004.
Þá eru orð Árna Páls um að Dan-
mörk hafi aldrei farið lengra en inn
í ERM-II einnig áhugaverð. „Það
er athyglisvert að hafa það í huga.
Óútskýrður vaxtamunur milli Ís-
lands og annarra landa mun því
fljótt byrja að minnka þegar þessi
vegferð hefst,“ sagði Árni Páll. Það
vekur því upp spurningar um hvort
innganga inn í ERM-II sé ekki jafn
mikið hagsmunamál fyrir íslensk
heimili og afnám verðtryggingar.
Lítið hefur farið fyrir umræðu
um gjaldmiðlamál í kosningabar-
áttunni sem fram fer um þessar
mundir. Þá hafa bæði Sjálfstæðis-
flokkurinn og Framsóknarflokk-
urinn gefið það út að íslenska
krónan verði gjaldmiðill Ís-
lendinga á allra næstu árum og því
sé ekki tímabært nú að ræða um
framtíð gjaldmiðlamála nú. Ef orð
Árna Páls um að Íslendingar geti
verið komnir inn í ERM-II í upp-
hafi árs 2015 eru á rökum reist
gæti hins vegar verið stutt í að Ís-
lendingar færu að finna fyrir lækk-
un vaxta á Íslandi, líkt og gerðist
hjá þeim löndum sem fóru inn í
ERM-II samstarfið árið 2004 sem
sýnt er í töflu með frétt.
Vaxtastig hátt á Íslandi
Langtímaraunvextir á Íslandi hafa
í sögulegu samhengi verið mun
hærri en í flestum löndum sem við
berum okkur saman við. Þannig
sést að vextir á Íslandi voru svip-
aðir 2004 til 2010 vöxtum í þeim
löndum sem voru með hæstu
vextina áður en þau fóru í ERM-II
myntsamstarfið árið 2004. Þá má
nefna að frá 2001, þegar Seðla-
bankinn setti íslensku krónuna á
flot, hafa óverðtryggðir vextir að
meðaltali verið í kringum 11 pró-
sent. Á sama tíma hafa verðtryggð-
ir vextir að meðaltali verið um 5,4
prósent og verðbólgan 5,5 pró-
sent. Þá eru viðskiptabankarnir að
bjóða óverðtryggð íbúðalán í dag
á kjörum sem eru vel undir með-
alvöxtum síðustu 12 ára. Þannig
býður Íslandsbanki best 6,75 pró-
sent óverðtryggð lán upp að 70
prósentum af markaðsvirði eignar
og síðan viðbótarlán með 7,25 pró-
sent vöxtum.
Miklu hærri greiðslubyrði
Þórey S. Þórðardóttir, fram-
kvæmdastjóri Landssamtaka líf-
eyrissjóða, lét nýlega hafa eftir
sér í samtali við DV að ef lífeyris-
sjóðirnir hættu að núvirða eign-
ir sínar miðað við 3,5 prósenta
verðtryggða kröfu yrði að hækka
hana í níu prósent ef hún yrði gerð
óverðtryggð. Slíkt myndi þýða að
ÍLS gæti vart boðið lægri en 9–10
prósenta óverðtryggða vexti en
lífeyris sjóðir eiga nú um 70 pró-
sent af útgefnum íbúðabréfum ÍLS.
Árni Páll sagði í viðtal við
helgar blað DV að ef breyta ætti öll-
um verðtryggðum útlánum Íbúða-
lánasjóðs í óverðtryggð myndi
einungis um fjórðungur af þeim
tekjuhæstu ráða við slíkt. Þegar
hafa margir gripið til þess ráðs að
endurgreiða lán sín hjá ÍLS með
óverðtryggðum hjá bönkunum frá
2010. Sá hópur ráði við að auka
greiðslubyrði lána sinna um tugi
þúsunda króna á mánuði. Slíkt sé
alls ekki raunin hjá öllum. Má í því
samhengi nefna að um 370 millj-
arðar króna af útlánum ÍLS hvíla á
yfirveðsettum fasteignum eða um
45 prósent af útlánasafni sjóðsins.
Eins og sjá má í töflu með frétt
munar töluvert miklu á greiðslu-
byrði verðtryggðra og óverð-
tryggðra lána. Þannig má sjá að
um 32 þúsund krónum munar á
greiðslubyrði 20 milljóna króna
láns til 25 ára. 40 ára lán eru hins
vegar algengari á Íslandi og þar
munar heilum 37 þúsund krón-
um á greiðslubyrði láns með sömu
upphæð. Hjá þeim sem eru í þeirri
stöðu í dag að skulda á bilinu 90–
110 prósent af markaðsvirði fast-
eignar sinnar gæti reynst erfitt að
auka mánaðarlega greiðslubyrði
lána sinna um allt að 30–45 pró-
sent en eins og sjá má í töflu er það
munurinn á greiðslubyrði óverð-
tryggðra og verðtryggðra lána pró-
sentulega séð.
Enginn stjórnmálaflokkur
hefur fullyrt að vextir á Íslandi
muni lækka vegna afnáms verð-
tryggingar. Þó hafa ýmsir hag-
fræðingar bent á að verðtryggingin
sé verðbólguhvetjandi og því gætu
vextir mögulega lækkað við afnám
verðtryggingar. n
Annas Sigmundsson
blaðamaður skrifar as@dv.is
Vextir fyrir og eftir árið 2004 hjá
nýjum Evrópusambandslöndum
ERM-II-ríkin Langtímaraunvextir (%)
1998–2004 2005–2010
Eistland 4,8 1,3
Kýpur 3,8 2,3
Lettland 2,0 0,5
Litháen 5,6 1,5
Malta 3,0 2,1
Slóvakía -1,9 1,4
Slóvenía 1,0 1,3
Meðaltal 2,6 1,5
Ísland* 7,7 8,8
*TÍMaRöð fyRIR ÍsLand byGGIsT á áRunuM 2002–2004 oG 2005–2010, áVöxTunaRkRöfu TÍu áRa óVERðTRyGGðRa RÍkIsskuLdabRéfa.
Greiðslubyrði verðtryggðra og óverðtryggðra lána:
25 ára 40 ára
Verðtryggt jafngreiðslulán (3,95% vextir) 106.000 kr. 84.000 kr.
Óverðtryggt jafngreiðslulán (6,95% vextir) 138.000 kr. 121.000 kr.
Mismunur: 32.000 kr. 37.000 kr.
Upphæð láns: 20 milljónir 20 milljónir
2 Fréttir 15. apríl 2013 Mánudagur