Lögmannablaðið - 01.12.2003, Blaðsíða 29

29
LÖG og reglur um verðbréfavið-skipti hafa verið mikið til umræðu
undanfarin misseri, ekki hvað síst á
meðal stjórnmálamanna og fjölmiðla.
Oft er það með þeim hætti að bent er á
brotalamir, hvað megi betur fara og
jafnvel að íslensk verðbréfalöggjöf sé
ófullkomin eða hún sé vart til staðar!
Allt slíkt er fjarri raunveruleikanum og
staðan hérlendis í raun sú að löggjafinn
og framkvæmdavaldið hafa fylgst náið
með þróun á fjármálamarkaði í Evrópu
og settu nýlega nokkuð heildstæða lög-
gjöf um verðbréfamarkaðinn. Ætlunin er að fjalla
stuttlega um lög nr. 33/2003 um verðbréfafyrir-
tæki í þessari grein.
Það fer vart á milli mála að þróun á verðbréfa-
mörkuðum og í verðbréfaviðskiptum hefur verið
gríðarlega ör síðustu misseri. Þannig má geta þess
að fram til ársins 1986 voru ekki í gildi hérlendis
lög sem sérstaklega fjölluðu um verðbréfavið-
skipti. Að sjálfsögðu áttu menn þó í verðbréfavið-
skiptum fram til þess tíma en kæmi til ágreinings
varð að leysa úr honum eftir almennum reglum
kröfu- og viðskiptabréfaréttar sem og reglum
hlutafélagalaga. Fyrstu lög sem sett voru um verð-
bréfaviðskipti á Íslandi voru lög nr. 27/1986 um
verðbréfamiðlun. Árið 1989 voru síðan sett lög nr.
20/1989 um verðbréfaviðskipti og verðbréfasjóði,
sem líkt og nafnið ber með sér, giltu bæði um við-
skipti með verðbréf og starfsemi verðbréfasjóða.
Voru þau mun ítarlegri en lögin frá 1986 og að
ýmsu leyti í samræmi við löggjöf nágrannaríkja
okkar. Árið 1993 voru sett lög nr. 9/1993 um verð-
bréfaviðskipti og var þá tekið mið af reglum Evr-
ópusambandsins um þetta efni, auk löggjafar
nágrannaríkjanna, vegna fyrirhugaðrar aðildar
Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu. Þau lög
voru síðan leyst af hólmi með lögum nr. 13/1996
um verðbréfaviðskipti, þar sem innleiddar voru
tilskipanir ESB um fjárfestingarþjónustu á sviði
verðbréfaviðskipta (93/22/EB) og
eiginfjárkröfur fjárfestingarfyrirtækja
og lánastofnana (93/6/EB). Þeim lög-
um var breytt samtals 10 sinnum á
árunum 1998 til 2003, er núgildandi
lög nr. 33/2003 um verðbréfaviðskipti
öðluðust gildi. Eins og sést á þessari
upptalningu er ljóst að mikil þróun
hefur átt sér stað á því regluverki sem
gildir um verðbréfamarkaði og oft
hefur löggjafinn gripið inn í eða aukið
við þar sem slíkt hefur verið talið
nauðsynlegt. Til samanburðar má geta
þess að lög um lausafjárkaup nr. 39/1922, sem
giltu um viðskipti manna með lausafjármuni og
með lögjöfnun um fasteignakaup, stóðu svo gott
sem óbreytt þar til ný lög voru sett árið 2000,
tæpum 80 árum síðar! Á tæplega tuttugu ára tíma-
bili, þ.e. frá því lagareglur um viðskipti manna
með verðbréf litu fyrst dagsins ljós, hefur slíkri
löggjöf á hinn bóginn margsinnis verið breytt og
bætt við.
Segja má að þessi þróun löggjafar um verð-
bréfaviðskipti hafi haldist nokkurn veginn í
hendur með þróun skipulegs verðbréfamarkaðar
hér á landi. Þannig var skipulegum verðbréfa-
markaði fyrst komið á hérlendis árið 1985 en til
samanburðar má geta þess að slíkir verðbréfa-
markaðir tóku til starfa í Svíþjóð, Noregi og Dan-
mörku á ofanverðri 19. öld og enn fyrr í helstu
fjármálamiðstöðvum heimsins, New York og
London, þar sem kauphallir með verðbréf tóku til
starfa um aldamótin 1800. Þannig vorum við 100
til 200 árum seinni að koma okkur upp skipu-
legum verðbréfamarkaði en þær þjóðir sem við
viljum bera okkur saman við. Skipulegum verð-
bréfamarkaði var fyrst komið á hér á landi með
reglum nr. 268/1985 um Verðbréfaþing Íslands
sem settar voru af bankastjórn Seðlabanka Íslands
og staðfestar af viðskiptaráðherra hinn 28. júní
1985. Voru reglurnar birtar í B-deild Stjórnartíð-
L Ö G M A N N A B L A Ð I Ð
Lög um
verðbréfaviðskipti
Bjarki H. Diego
hrl.