Gerðir kirkjuþings - 1997, Qupperneq 11

í samráði við ráðuneytið boðaði ég því til þessa aukaþings og skyldi það hefjast í dag
21. janúar. Því miður var þó frumvarpið um “stöðu, stjóm og starfshætti
þjóðkirkjunnar” ekki fullrætt í ríkisstjóminni, svo að það komst ekki í hendur
kirkjuþingsmanna með þeim íyrirvara, sem æskilegur hefði verið og áformað var.
Vom atriði í ffumvarpinu ekki fullrædd á þeim ríkisstjómarfundi, sem ráðherra kynnti
frumvarpið, svo að ekki var um annað að ræða en fresta umræðum þar til í gær. Og
tafði það því dreifmgu frumvarpsins.
En þýðing málsins og stuðningur ráðherra kemur enn frekar í ljós við það, að nú þegar
eftir þingsetninguna mun hann sjálfur fl}hja þetta mál hér á þinginu og gera grein fyrir
afstöðu sinni og ríkisstjómar til þess. Fagna ég því, að ráðherra skuli þann veg koma
sjálfur að þessu máli og teysti því, að það verði bæði til þess að Alþingi bregðist
fljótar við, og líka að við hér á kirkjuþingi gerum okkar ítrasta til að leita samstöðu og
forðast þær deilur, sem tefja kynnu. Ekki er ég með þessu að fara ffarn á, að
kirkjuþingsmenn liggi á skoðunum sínum, slíkt væri hvorki æskilegt né eðlilegt,
heldur hitt, að við stillum ræðum í hóf og forðumst stóm orðin, sem kunna að skerpa
skil milli manna og leiða til ffekari flokkadrátta, og em þá oft hent á lofti af
fjölmiðlum án þess þar þurfi endilega að vera um aðal- og kjamaatriði að ræða.
En bæði þessi mál hafa nú þegar verið mikið rædd og það einnig hér á kirkjuþingi, svo
að þess vegna ætti að mega vænta þess, að ekki fari alltof langur tími í ræðuhöld, en
ríflegri tími gefist fyrir nefndir að gaumgæfa mál og kalla þá til funda, sem helst geta
veitt gagnlegar upplýsingar.
En ég vil vekja sérstaka athygli á síðara málinu, þar sem er samningurinn um
kirkjueignir og prestsembætti. Er um tímamótatillögu að ræða, en segja má, að
kirkjueignamálin og hlutur hins opinbera í launagreiðslum presta hafi verið í nokkuð
stöðugri umræðu allt ffá því hinar miklu breytingar urðu á þessum málum með
löggjöfmni ffá 1907. Eg færi nefhdarmönnum þakkir fýrir vel unnin störf í miklum
fúsleika við að fmna lausn á þeim vanda, sem þama var vissulega til staðar. Á ég ekki
aðeins við fulltrúa kirkjunnar með þessum orðum mínum, heldur einnig
ráðuneytisstjórana, sem fjölluðu um málið af hendi hins opinbera. Vona ég, að með
þessari lausn vandasamra mála þagni sú umræða, sem oft hefur ffekar byggst á
sleggjudómum en þekkingu, að kirkjan og prestamir séu baggi á ríkinu og hefur
iðulega verið vitnað til íjárlaga.
Komið hefur ffam hjá ráðherra, að hann telji eðlilegt að fella þessi tvö mál saman í eitt
frumvarp, þegar hugað verður að afgreiðslu Alþingis á þeim. Vonandi verður
ffumvarpinu vel tekið af vísum landsfeðrum og það skoðað framar öðm, sem ætti að
geta eflt þjónustu kirkjunnar við þjóðina alla. Veit ég, að með aukinni ábyrgð mun
fylgja aðgæsla í hvívetna, þegar kirkjan tekur ýmis mál til fúllnaðarafgreiðslu. Á ég
þar ekki síst við eðlilega breytingu á skipun prestakalla og prófastsdæma, en
endurskoðun þeirra hlýtur að verða með því fýrsta, sem lagt verður fýrir kirkjuþing að
ffumvarpinu samþykktu.
I viðbót við þau tvö mál, sem að ffaman er getið og kirkjuþing í haust samþykkti að
fjalla um núna, kemur þriðja málið til umfjöllunar þessa auka-kirkjuþings. En það em
breytingar á lögum um biskupskosningar ffá 1980.
Ágreiningur kom upp við síðustu vígslubiskupskosningar í Skálholtsstifti um
kosningarétt sérþjónustupresta, sem ekki vom á kjörskrá. Var málinu þá vísað til
umboðsmanns Alþingis og hvað hann upp þann úrskurð, að þeim bæri atkvæðisréttur.
Með því frumvarpi, sem nú verður lagt fyrir þingið, ef aukaþing samþykkir að bæta
því við upphaflega málaskrá viðfengsefna, felst að sérþjónustuprestar fá allir
5