Gerðir kirkjuþings - 1997, Qupperneq 27

1997
AUKA-KIRKJUÞING
1. mál
Athugasemdir við lagafrumvarp þetta.
Frumvarp um stöðu, stjóm og starfshætti þjóðkirkjunnar var lagt fram á 118.
löggjafarþingi í febrúar 1995. en náði ekki ffam að ganga. Frumvarpið var samið af
nefnd sem kirkjuráð skipaði í janúar 1993 til að endurskoða núverandi fyrirkomulag á
stjómskipulegu sambandi íslenska ríkisins og þjóðkirkjunnar. í þeirri nefnd áttu sæti
dr. Gunnar Kristjánsson, sem jafnframt var formaður, Olafur Stephensen blaðamaður,
dr. Einar Sigurbjömsson prófessor, Geir Waage formaður Prestafélags íslands og dr.
Páll Sigurðsson prófessor. Hmnd Hafsteinsdóttir lögmaður tók síðar sæti Ólafs
Stephensen er hann vék úr nefndinni að eigin ósk. Séra Þorbjöm Hlynur Ámason
biskupsritari starfaði með nefndinni sem og séra Kristján Valur Ingólfsson. Af hálfu
dóms- og kirkjumálaráðherra sat Hjalti Zóphóníasson skrifstofustjóri fundi
nefndarinnar í septembermánuði 1994.
í júlí 1996 skipaði kirkjumálaráðherra nefnd til að vinna að lokaundirbúningi
að framlagningu lagafrumvarpa um kirkjuleg málefni, sem verið höfðu til umljöllunar
á síðustu misserum á kirkjulegum vettvangi og fyrir Alþingi. í fyrsta lagi var um að
ræða framangreint frumvarp til laga um stöður, stjóm og starfshætti þjóðkirkjunnar, í
öðm lagi fmmvarp til laga um veitingu prestakalla, sem lagt var fram á Alþingi á 120.
löggjafarþingi en náði ekki fram að ganga, og í þriðja lagi var það hlutverk
nefndarinnar að taka til skoðunar álitaefni þau er tengdust nýsamþykktum lögum um
réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins og vörðuðu skipun presta til starfa. Hjalti
Zóphóníasson skrifstofustjóri var skipaður formaður nefndarinnar, en auk hans áttu
sæti í nefndinni þingmennimir Hjálmar Jónsson og Jón Kristjánsson, dr. Gunnar
Kristjánsson tilnefndur af biskupi Islands, Geir Waage tilnefndur af Prestafélagi
íslands og dr. Einar Sigurbjömsson tilnefndur af guðfræðideild Háskóla íslands.
Stefán Eiríksson lögfræðingur í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu var ritari
nefhdarinnar.
Framangreind nefnd gerði nokkrar breytingar á því fmmvarpi sem lagt var
fram á 118. löggjafarþingi um stöðu, stjóm og starfshætti þjóðkirkjunnar.
Meginbreytingamar frá fyrra frumvarpi lúta að skipan kirkjuþings og skýrari ákvæði
vom sett um úrskurðamefnd. Þá ákvað nefndin að fella fmmvarp til laga um veitingu
prestakalla inn í þetta ffumvarp, með þeim hætti að fela kirkjuþingi að setja reglur um
veitingu prestakalla. Nefndin ákvað einnig að leggja til að ákvörðunarvald um skipan
sókna, prestakalla og prófastsdæma yrði alfarið í höndum kirkjuþings. Nefndin telur
að með framangreindum hætti sé því markmiði að setja skýra rammalöggjöf um stöðu,
stjóm og starfshætti þjóðkirkjunnar, betur náð en í fyrra frumvarpi.
Samhliða starfí nefndarinnar unnu kirkjueignanefndir ríkis og kirkju að því á
liðnum haust- og vetrarmánuðum að ná samkomulagi um kirkjujarðir og
launagreiðslur presta og starfsmanna þjóðkirkjunnar. Samkomulag það sem
kirkjueignanefndir ríkis og kirkju náðu á fundi 10. janúar 1997 fylgir með sem
fylgiskjal með frumvarpi þessu. Meginniðurstöður í þeim viðræðum vom þær að
kirkjujarðir og aðrar kirkjueignir sem þeim fylgja, að ffátöldum prestssetmm, væm
eign íslenska ríkisins og andvirði seldra jarða rynni í ríkissjóð. Á móti myndi íslenska
ríkið skuldbinda sig til að greiða laun tiltekins fjölda presta þjóðkirkjunnar og
starfsmanna biskupsembættisins. Þar er gert ráð fyrir að ríkið greiði laun biskups
Islands, vígslubiskupa, 138 presta og 18 starfsmanna biskupsstofu. í umræddu
samkomulagi er fyrirvari um samþykki kirkjuþings og samþykki Alþingis á þessu
21