Gerðir kirkjuþings - 1997, Síða 31

1997
AUKA-KIRKJUÞING
1. mál
íslands. Kirkjuráð ráði starfsmann til verksins í samráði við nefndina. Nefndin skili
greinargerð um stöðu mála á kirkjuþingi 1993.”
Nefiid sú, er skipuð var af þessu tilefni svo sem þingsályktunin bauð og fyrr
hefur verið greint frá, hóf fljótlega störf og skilaði síðan áfangaskýrslu um starf sitt er
lögð var fyrir kirkjuþing haustið 1993. Birtust þar frumhugmyndir nefndarinnar í
stórum dráttum, með ítarlegum rökstuðningi, ásamt frumdrögum nefndarinnar að
“rammalöggjöf’ um stöðu, starf og stjómskipan þjóðkirkjunnar. Leiddi skýrsla þessi
til frjórra umræðna á kirkjuþingi og var að lokum afgreidd þar, að mestu á jákvæðan
hátt, og nefndinni falið að leiða starf sitt til lykta. Nefhdin hafði eftirfarandi markmið
að leiðarljósi: Byggt verði til frambúðar á núverandi þjóðkirkjufyrirkomulagi og eigi
rofið það samband milli ríkis og kirkju sem stjómarskráin kveður á um. Ríkisvaldið
ber því enn sem fyrr ábyrgð (þar á meðal fjárhagslega ábyrgð) gagnvart þjóðkirkjunni.
Hins vegar verði gerðar vemlegar breytingar á “starfsramma” þjóðkirkjunnar, m.a.
með því að sett verði “rammalöggjöf’ um stöðu, stjóm og starfshætti hennar þar sem
fjallað verði í ským máli um þessa meginþætti, en að önnur kirkjuleg löggjöf verði
um leið einfölduð svo sem verða má. Með þessu mun vægi löggjafarstarfsemi
Alþingis um málefni þjóðkirkjunnar minnka mjög ffá því sem verið hefur, en þess í
stað verður vald kirkjunnar aukið vemlega frá því sem nú er og valdsviðið skýrt svo
vel sem frekast er kostur.
Mikilvægur þáttur í tillögum nefndarinnar, svo sem þær birtast í þessu
lagaffumvarpi, er að vald kirkjuþings verði aukið og því fengið ákvörðunarvald í
kirkjulegum málum, þó innan þess ramma sem hin nýja meginlöggjöf (rammalöggjöf)
setur ef frumvarp þetta verður að lögum. Er, svo sem fyrr segir, lagt til að á grundvelli
laganna samþykki kirkjuþing ítarlegar reglur um allt innra starf og starfshætti
kirkjunnar, en nefndin telur að mjög skorti nú á að kirkjunnar menn hafi nægar
leiðbeiningar á þessu sviði eða fullkomnar starfsreglur sem þeim ber að fylgja. Lagt er
til að skýrar reglur gildi um allt stjómkerfi kirkjunnar undir yfirstjóm kirkjuþings, svo
sem fyrr segir.
Það er ætlun og vissa nefhdarinnar að aukin sjálfsstjóm íslensku
þjóðkirkjunnar og ábyrgð, sem þar af leiðir, muni auðvelda kirkjunni störf hennar og
efla kirkjunnar menn til samræmdra átaka í starfi. Hafi kirkjan og sýnt, með nærfellt
eitt þúsund ára starfi sínu í landinu, að henni sé treystandi til sjálfsstjómar. Þá skal
eigi undan dregið að aukinni sjálfsstjóm kunni að fylgja ný vandamál innan
kirkjunnar (a.m.k. í augum sumra) þar sem í “návígi” verður tekist á um mál er
embættismenn ríkisins önnuðust áður, þar með talið ýmsa ráðstöfun fjármuna. Þessi
vandamál á þó kirkjan að geta leyst innan sinna vébanda.
Á prestastefhu í Vestmannaeyjum í júní 1994 vom helstu hugmyndir
nefndarinnar kynntar ítarlega og er óhætt að fullyrða að viðtökur hafi verið góðar.
Urðu allmiklar umræður um málið. Loks fyallaði kirkjuþing um frumvarpið í
endanlegri gerð sinni 25. október til 3. nóvember 1994. Eftir miklar almennar
umræður og nefndarvinnu var ffumvarp skipulagsnefhdar samþykkt með nokkmrn
breytingum. Var biskupi og kirkjuráði falið að kynna frumvarpið fyrir prestum og
sóknamefndum í nóvember 1994, jafhframt var skipulagsnefnd falið að ganga
endanlega ffá greinargerð með ffumvarpinu, svo og 67. gr. er fjallar um lög sem
breytast við gildistöku frumvarpsins.
Verði ffumvarp þetta að lögum telur nefndin að merkum áfanga sé náð í
þróunarsögu íslensku þjóðkirkjunnar. Staða hennar verði skýrð ffá því sem nú er og
allt regluverk hana varðandi verði mun fyllra og gleggra en það er við búum við, en
25