Gerðir kirkjuþings - 1997, Síða 33

1997
AUKA-KIRKJUÞING
1. mál
Um II. kafla.
í þessum kafla frumvarpsins birtast meginreglur þess um réttarstöðu íslensku
þjóðkirkjunnar. en þær meginreglur styrkjast síðan af ýmsum öðrum ákvæðum
frumvarpsins er staðfesta þær áherslubre\1.ingar á lögvörðu réttarsambandi milli ríkis
og þjóðkirkju er lýst var í hinum almenna hluta þessarar greinargerðar. Lögð er
áhersla á að ákvæði þessi séu í stuttu og hnitmiðuðu formi þannig að höfuðatriðin séu
hveijum manni ljós.
Um 2. gr.
í 1. mgr. greinarinnar er mælt fýrir um sjálfstæði eða sjálfræði íslensku
þjóðkirkjunnar gagnvart ríkisvaldinu. Birtist þar sú höfuðstefna sem allt meginefni
ffumvarps þessa byggist á og fyrr hefur verið lýst. Sérstaklega er þó tekið fram að
þessu sjálffæði setji löggjafmn tiltekin mörk sem felast einkum í ýmsum öðrum
ákvæðum ffumvarpsins er síðar verður fjallað nánar um, sbr. t.d. ákvæði 4. gr. um
tilsjónarvald kirkjumálaráðherra.
Sjálfstæði íslensku þjóðkirkjunnar skv. 1. mgr. væri í reynd lítils virði ef eigi
væri tryggt að lögum að þjóðkirkjan, sóknir hennar og stofnanir, sem hafa nægilegt
sjálfstæði gagnvart kirkjustjóminni. njóti m.a. fullkominnar eignhelgi í skilningi 67.
gr. stjómarskrárinnar. Tekur því ákvæði 2. mgr. af allan vafa í því efni, en eigi þykir
ástæða til þess að fjalla nánar um það í ákvæðinu hverjar þær stofnanir þjóðkirkjunnar
em sem sjálfstæðrar eignhelgi geti notið, en um það efni vísast til viðurkenndra
meginreglna eignarréttar um lögvarða aðild að eignarréttindum.
Um 3. gr.
I ffamhaldi af því ákvæði 2. mgr. 1. gr. að ríkisvaldinu beri að styðja og
styrkja íslensku þjóðkirkjuna er nauðsynlegt að kveða nánar á um fjárhagslega
skuldbindingu ríkisvaldsins gagnvart þjóðkirkjunni svo sem hér er gert. Er við það
miðað að ríkisvaldið tryggi, í formi fjárveitingar á fjárlögum ár hvert, fjárframlag sem
nægi til reksturs þjóðkirkjunnar eftir að tekið hefur verið tillit til annarra tekjustofna
hennar sem bæði geta verið lögbundnir sem ólögbundnir. í gildandi löggjöf um ýmsa
starfsþætti þjóðkirkjunnar er kveðið á um sérstaka tekjustofna hennar eða tiltekinna
stofnana hennar eða starfseininga, sbr. t.d. ákvæði í lögum nr. 91/1987, um
sóknargjöld, í lögum nr. 138/1993, um kirkjumálasjóð, og í lögum um prestssetur, nr.
137/1993, og gerir ffumvarp þetta ekki ráð fyrir breytingum á þeirri skipan. Hins
vegar miðast þetta ákvæði ffumvarpsins við það að hin árlega fjárveiting ffá Alþingi —
- hið árlega ffamlag þess til þjóðkirkjunnar umfram sérstakar fjárveitingar samkvæmt
öðrum lögum — verði ákvarðað sem heildarupphæð á grundvelli ítarlegs rökstuðnings
af hálfu kirkju og ráðuneytis um fjárþörf kirkjunnar er stjómvöld þjóðkirkjunnar hafi
til afnota með þeim hætti er þau telja nauðsyn til bera hveiju sinni án þess að Alþingi
gefi kirkjustjóminni nánari fyrirmæli um það hvemig fénu skuli varið. Ber þá
þjóðkirkjan sjálf ábyrgð á ráðstöfun þessa fjár.
í 3. mgr. er lagt til að launagreiðslur til starfandi presta þjóðkirkjunnar, sem
verið hafa á launum úr ríkissjóði, skuli hagað með þeim hætti sem greinir í 61. gr. Er
hér í raun um óbreytta skipan að ræða.
Um 4. gr.
Svo sem fyrr getur er ekki lagt til í ffumvarpi þessu að tengsl verði rofin milli
ríkisvaldsins og þjóðkirkjunnar enda þótt sjálfstæði þjóðkirkjunnar um innri málefni
27