Gerðir kirkjuþings - 1997, Síða 71

1997
AUKA-KIRKJUÞING
2. mál
óskað hefur verið eftir þjónustu hennar. Og varla gæti það kallst undarlegt, með
neinum sanngjörnum rökum, að trúfélag sem gegnir jafn almennu hlutverki og og
þjóðkirkja íslands, nyti einhvers umfram önnur trúfélög. í þessu efni má vísa til
sáttmála ríkis og kirkju í Svíþjóð er gengur í gildi eftir þrjú ár.
Með samkomulaginu, er með ótvíræðum hætti, hægt að sýna fram á, að
launagreiðslur ríkisins til biskupa, presta og annarra starfsmanna þjóðkirkjunnar,
flokkast ekki undir annarleg forréttindi kirkjunnar og ganga því hvergi í berhögg við
hugmyndir um trúfrelsi eða jafnrétti trúarbragða. Launagreiðslur ríkisins byggjast á
afhendingu kirkjujarðanna - hér er um kaup kaups að ræða. Samkomulagið mun
standa að óbreyttu, jafnvel þótt numin verði úr gildi ákvæði stjórnarskrárinnar um
vernd og stuðning ríkisins við kirkjuna, og hún yrði þannig ekki lengur þjóðkirkja.
Samkomulagið er þess vegna ekki háð stjórnarskrárákvæðinu um þjóðkirkju.
Að gildandi kirkjurétti hefur alþingi úrslitaatkvæði um framgang þessa
samkomulags ; hið sama gildir um frumvarp til laga um stöðu, stjórn og starfshætti
þjóðkirkjunnar og hvaðeina er varðar réttarstöðu þjóðkirkjunnar og annara trúfélaga.
Þannig er það á valdi alþingis á hverjum tíma að breyta rammalöggjöf
um þjóðkirkjuna, þar með talin ákvæði um skuldbindingu ríkisins varðandi
prestslaunin. Það er skoðun viðræðunefndar kirkjunnar, að samkomulagið frá 10.
janúar standi um langa hríð. Kjósi alþingi að hrinda skuldbindingu ríkisvaldsins
varðandi prestslaunin, sem felst í samkomulaginu, þá væri grafið væri undan
stjórnarskrárákvæðinu um vernd og stuðning við þjóðkirkju, þannig að gjörvallt
samband ríkis og kirkju væri í uppnámi. Viðræðunefndin vill þess vegna taka fram, að
ef framangreindar ástæður sköpuðust, yrði að leggja af stað í nýjar
kirkjueignaviðræður, þar sem fyrrgreind rök um „óskerðanlegan höfuðstól"
kirkjujarðanna, sem sannarlega voru kirkjunnar og heyrðu undir kirkjuleg embætti árið
1907, yrðu sett í öndvegi. Þá væri, af hálfu kirkjunnar, hægt að setja fram kröfu um
greiðslu á höfuðstólnum frá 1907. Þessa athugasemd má alls ekki skilja sem
vantraust á viðræðunefnd ríkisins eða þá ríkisstjórn er nú fer með völd. Hér er
einungis minnt á, að alþingi getur, hvort sem er að frumkvæði einstakra þingmanna
eða ríkisstjómar, sett lög um þjóðkirkjuna og stöðu hennar. Því verður það hlutskipti
biskups íslands og kirkjustjórnarinnar, að gæta að því, að samkomulagið verði virt og
eftir því farið við fjárlagagerð á hverjum tíma.
Viðræðunefnd kirkjunnar hefur haft samráð við synodalnefnd um kirkjueignir,
vegna samningaviðræðnanna. í bréfi frá formanni nefndarinnar, dagsettu 15. þessa
mánaðar, kemur fram, að synodalnefnd gerir ekki athugasemdir við samkomulagið.
Um tengsl samkomulagsins við löggjöfina frá 1907.
Það er útaf fyrir sig ekki undrunarefni, þótt samningaviðræðurnar, sem hófust á
haustdögum 1992 hafi tekið langan tíma. Þess má geta, að framan af fór mikill tími
viðræðunefndanna að fjalla um einstök, sértæk mál. Einnig fjölluðu nefndirnar um
frumvarp til laga um prestsetrasjóð.
65