Gerðir kirkjuþings - 1997, Side 82

Þingslit.
Ekki voru allir vissir um það, að okkur tækist að ljúka störfum á þessu auka-
kirkjuþingi á þeim þremur dögum, sem við ætluðum okkur til að afgreiða mál. Svo
væru viðfangsefnin þýðingarmikil og þörfnuðust þess að vera gaumgæfð og
grandskoðuð, að ekki væri víst að unnt mundi að haga svo ræðuhöldum og
nefhdarstörfum, að fimmtudagur sæi þingslit.
Þó hefur þetta orðið. En þegar ég bý mig undir að slíta þessu auka-þingi, þá þakka ég
ykkur þó ekki fýrst og ffemst fýrir það að okkur hefur tekist að halda okkur innan
þess tímaramma, sem ég hefði fýrirhugað. Það var gott að slíkt var unnt, en ekkert
skilyrði og hafði ég jafnvel lagt drög að því í góðu samráði við prestinn hér, að
jarðarför, sem hann annast í kirkju sinni á morgun, var færð til kl. 3 síðdegis, ef svo
gerðist, að ekki væri þinginu lokið. En það sem ég vil fýrst og ffemst þakka eru
málefnaleg efnistök. Fyrst þeim sem lögðu ffumvörpin fýrir þingið. Þau eru ekki ný
fyrir okkur flest, heldur hafa verið lengi í farvatninu, en lokagerð þeirra nú, sýnir svo
ekki verður um villst, að þeir sem síðast fjölluðu um þessi mál, báru gæfu til þess að
búa svo um hnúta, að samstaða var nokkuð trygg.
Ég þakka því nefndunum, sem unnu sitt mikla verk, þeirri sem fjallaði um eignir
kirkjunnar og starfsmannaíjölda hennar og launagreiðslur svo og hinni, sem hefur haft
með að gera umfjöllun og mótun tillagna varðandi stöðu, stjóm og starfshætti
þjóðkirkjunnar. Hið fýrra hefur verið eins og ég sagði við upphaf þingsins á dagskrá
kirkju og að nokkru almennings vegna fjölmiðlaumfjöllunar ekki aðeins ffá
tímamótalöggjöfinni 1907, heldur var hún vitanlega sett vegna þrýstings ffá enn fýrri
tímum. Að það skuli hafa tekist að ná sáttum um þessi viðkvæmu mál, sýnir bæði
hæfileika þeirra manna, sem um fjölluðu og á ég þar bæði við nefhd ríkis og kirkju, en
einnig að tími lausnar var upprunninn. Það var ekki hægt að vera að velta þessu fýrir
sér öllu lengur, það varð að finna lausn. Og í því sambandi að losa kirkjuna undan því
“ámæli”, að hún væri baggi á ríkinu.
Vitanlega rennur fé um hendur ríkisins til kirkjunnar. Þar er um að ræða innheimtu
með sköttum á sóknargjaldi og kirkjugarðsgjaldi og rennur það fé til hinna meir en
þrjú hundmð safhaða. En einnig er staðinn straumur af þjónustu prestanna og tala
þeirra nú ákveðin og yfirstjómar kirkjunnar. Þykir sumum all nokkuð afhent ríkinu
fýrir. ekki fleiri stöður og spyija, hvort kirkjan sé að afsala sér of miklum eignum. En
mat á eignum kirkjunnar er afstætt og ekki um fasta stöðu að ræða. Þýðir ekki í því
sambandi að fara allt aftur til yfirtöku á stóljörðunum eftir siðaskiptin og miða við
þær. Það verður einnig að taka mið af því, hvemig við höfum stöðugt orðið að una
því, að ekki vom jarðir metnar svo sem almennt tíðkast á frjálsum markaði og ekki
gerður greinamunur á kirkjujörð annars vegar og hins vegar jörð í eigu ríkisins. Er
dæmi um sölu jarða, sem tilheyrðu. Garðakirkju á Álftanesi nægjanlegt til að vara við
því að telja fé í kirkjujörðum sem fastan sjóð. En vegna þessara skipta ríkis og kirkju á
eignum og embættum, eigum við nú vonandi að verða að mestu laus við ágreining og
reiptog af þeim toga, sem of hátt hefur borið í umræðunni. En í viðbót við þessi skipti
er minnt á það, að ríkisvaldinu ber að styðja og vemda þjóðkirkjuna eins og skilgreint
76