Jökull - 01.12.1954, Blaðsíða 41

2. mynd. Fleygsprungna-
net norðan Hreysiskvíslar
á Sprengisandi. Möskva-
breidd 10—15 m. Stefán
Jónsson teiknaði eftir ljós-
niynd höf., tekinni úr
flugvél 26|8 1954. _
Fig. 2. Net of ice-wedges
on Sprengisandnr, 750 m
above s.l. Diam. of squares
estimated 10—15 m. After
an aerial pliotograph by
S. Thorarinsson Aug.
26th 1954.
uðu reiti, flesta ferhyrnda, en nokkra fimm- og
sexhyrnda, svo sem sýnt er á meðfylgjandi
niynd, sem Stefán Jónsson, teiknari gerði eftir
Htmynd, sem ég tók úr flugvélinni. Þvermál
reitanna áætlaði ég 10—15 m. Guli liturinn
stafaði af þéttum mosagróðri, en sjálfir virt-
ust reitirnir nær gróðurvana, en melurinn virt-
ist mér moldarblendinn, og kann hann að hafa
verið gróinn í eina tíð. Breidd randanna áætl-
aði ég nokkra tugi sentímetra. Fleiri slíka mela
sá ég á þessum slóðum.
Mér þykir líklegt, að þessir melareitir á
Sprengisandi séu myndun sams konar og fleyg-
sprungnanetin í Siberíu og víðar, sem lýst er
hér á undan. Væri slíkra myndana nokkurs
staðar að vænta hér á landi, er það einmitt á
þessum slóðum, því að þar er að finna flat-
lendi hærra yfir sjó en annars staðar á land-
inu. Jarðvegur er þar þannig, að slíkar mynd-
anir eru hugsanlegar, og snjólétt er þarna, svo
að frost gengur djúpt í jörð. Ekki mun lofts-
lag þó vera þannig á þessurn slóðum nú á
síðustu árum, að skilyrði séu fyrir slíkum mynd-
unum, því þar mun nú ekki um sífreða (perma-
frost) að ræða. Hugsanlegt væri, að þessi reita-
myndun hafi orðið til þarna á síðustu öldum,
því að telja má líklegt, að komið hafi þá
stundum nokkur ár í röð svo köld, að ekki hafi
klaka leyst úr jörð á þessum slóðurn, og hefur
þá verið þarna möguleiki til myndunar fleyg-
sprungnanetja, enda þótt fræðibækur telji þau
ekki fyrirfinnast utan hánorrænna svæða.
SUMMARY:
NETS OF ICE-WEDGES ON SPRENGI-
SANDUR, GENTRAL-ICELAND.
During a reconnoitring flight over Sprengi-
sandur between Hofsjökull and Langjökull on
Aug. 26th 1954 the present writer observed on
some flat areas just N of Hreysiskvísl river in
ab. 750 m height above S. L. very regular
patterns such as shown on Fig. 2. The patterned
areas, the soil of tuhich probably consists of
gravel and sand mixed with silt and. clay, are
nearly bare of vegatation except for the boun-
daries belween the squares and polygons, which
are moss covered. The average diameter of the
squares was estimated at 10—15 m. Although
these areas are probably not perrnafrost areas
under the climatic conditions now prevailing
the present writer is inclined to interprete
these patterns as nets of ice-wedges, such as
described by Bunge, Leffingiuell and others
from Northern Siberia and the North Coast
of Alaska, and other continental arctic perma-
frost regions. The present writer suggests that
the Icelandic nets of ice-wedges were formed
during some extremely cold years in the last
centuries, such as the early 1880:ies. Probably
the temperature limit for tlie formation of
such patterns is somewhat higher than hit-
herlo assumed.
39