Þjóðmál - 01.03.2007, Side 73

Þjóðmál VOR 2007 7
um. eðlileg. viðskiptasjónarmið. í. rekstri.
þeirra ..Endurkaup.Seðlabanka.á.afurða-.og.
rekstrarlánum. skyldu. falla. niður,. jafnframt.
innlánsbindingu. þeirra. vegna .. Tekið. var.
fram.að.þessar.breytingar.peningamála.væru.
„ein. meginforsenda. þess. að. takast. megi. að.
vinna.bug.á.verðbólgu,.örva.atvinnulíf,.auka.
arðsemi.og.bæta.þar.með.þjóðarhag“ .
Þriðji.hluti.Endurreisnar.sneri.að.ríkisum-svifum,. sköttum. og. fjármálum. hins.
opinbera ..Gert.var.ráð.fyrir.að.jöfnuði.yrði.
komið. á. milli. tekna. og. útgjalda. ríkisins ..
Opinberar. stofnanir. og. fyrirtæki. skyldu.
lúta. aðhaldi. markaðarins. í. auknum. mæli.
og. vera. gert. að. skila. eðlilegum. arði .. Þeim.
væri. jafnframt.fækkað,.rekstur.þeirra.falinn.
öðrum,. þau. seld. eða. lögð. niður,. ef. þau.
þjónuðu.ekki. lengur.upphaflegum.tilgangi ..
Verkefni.væru. færð. frá. ríki. til. sveitarfélaga,.
um.leið.og.sveitarfélög.fengju.aukna.hlutdeild.
í. söluskatti .. Ný. og. aukin. skattheimta. væri.
felld.niður. og. almennar. launatekjur. gerðar.
skattfrjálsar ..Dregið.væri.úr.niðurgreiðslum,.
rekstrarkostnaði. og. framkvæmdum. ríkisins.
og. virðisaukaskattur. tekinn. upp. í. stað.
söluskatts .
Lokaþáttur.Endurreisnar.fjallar.um.kjara-
mál .. Er. þar. gert. ráð. fyrir. að. almennir.
kjarasamningar. verði. á. ábyrgð. aðila,. eigi.
sér. sem. mest. stað. samtímis,. taki. mið. af.
efnahagsþróun. og. samrýmist. þeim. mark-
miðum. að. verðbólga. minnki. og. afkoma.
atvinnuveganna.sé. trygg ..Þá.verði. samráði.
aðila. vinnumarkaðarins. beint. í. fastan.
farveg. og. samkomulags. leitað. um. nýtt.
verðbótakerfi. þar. sem. óbeinir. skattar. og.
niðurgreiðslur.hafi.ekki.áhrif.og.verðbætur.
miðist.við.breytingar.á.viðskiptakjörum .
Leiftursóknin. bar. annan. blæ. en. Endur-reisnin,.enda.til.komin.í.heitri.kosninga-
baráttu ..Ögurstund.var.talin.upp.runnin.sem.
krefðist. skjótra. og. öflugra. ráða. til. bjargar ..
Efnisatriðin.voru.þó.að.mestu.þau.sömu.og.
í.Endurreisninni,.en.nú.var.gert.ráð.fyrir.að.
hafist.yrði.handa.þegar.í.stað ..Gengissig.skyldi.
stöðvað,.ríkisútgjöld.lækkuð.um.einn.tíunda.
hluta,. vaxtaákvarðanir. samstundis. færðar. á.
markað. og. vísitölubinding. launa. afnumin ..
Þá.skyldi.komið.á.tekjutryggingu.fyrir. fólk.
með.lágar.tekjur.og.skerta.starfsorku.til.þess.
að. vega. á. móti. stundarerfiðleikum. vegna.
aðgerðanna .. Stefnuskráin. sjálf,. ásamt. titli.
hennar,.vakti.eins.og.við.var.að.búast.hörð.
viðbrögð. andstæðinga. sem. sneru. heitinu. í.
„Leiftursókn.gegn.lífskjörum“ .
Um. sama. leyti. og. Endurreisnin. leit.dagsins. ljós,. snemma. á. árinu. 1979,.
birtu. aðrir. stjórnmálaflokkar,. Alþýðu-
bandalag,. Alþýðuflokkur. og. Framsóknar-
flokkur,. einnig. nýjar. stefnuskrár .. All-
mörg. atriði. í. yfirlýsingum. Alþýðuflokks.
og. Framsóknarflokks. voru. hin. sömu. og. í.
Endurreisninni ..Meginmun.var.þó.að.finna.
í. þeirri. áherslu. á. athafnafrelsi. einstaklinga.
og. fyrirtækja,. þverrandi. ríkisafskipti. og.
ríkari. markaðsbúskap. sem. var. grunntónn.
Endurreisnar .. Það. var. einmitt. þessi.
grunntónn.sem.reyndist.mestu.máli.skipta.
þegar.viðhorf.manna.til.hlutverks.ríkisins.í.
atvinnu-. og. efnahagsmálum. gerbreyttist. á.
næstu.tíu.til.tuttugu.árum ..Leiftursóknin.hlaut.
hinsvegar. ekki. hljómgrunn,. og. verðbólgan.
geisaði. um. sinn. með. enn. meira. offorsi. en.
áður .. Flest. einstök. atriði. Endurreisnarinnar.
komu. hins. vegar. til. framkvæmda. smátt.
og. smátt .. Fyrstu. skrefin. voru. verðtrygging.
fjárskuldbindinga,. vaxtafrelsi. og. aðrar.
breytingar. í. bankamálum .. Í. kjölfar. þeirra.
sigldu. ný. viðhorf. á. vinnumarkaði. og. á.
samskiptum. samningsaðila. þess. markaðar ..
Þá.fyrst.urðu.til. skilyrði.þess.að.bug.mætti.
vinna.á.verðbólgunni ..Það.reyndist.því.vera.
ígrunduð.endurreisn.á.breiðum.grunni.sem.
bar.árangur.frekar.en.snörp.sókn.á.þröngum.
vígstöðvum .
1-2007.indd 71 3/9/07 2:44:15 PM