Skólavarðan - 15.01.2001, Blaðsíða 4

Umræðan
5
Kristinn Breiðfjörð Guðmundsson:
Í nýgerðum kjarasamningi grunnskólans er
fólgin nokkurs konar stefnulýsing og hún
mun hafa áhrif á skólastarf ef menn vinna í
takt við og nýta sér samninginn. Hvort
þessi samningur muni leiða til betri grunn-
skóla er ekki hægt að fullyrða um sem
stendur. Það gerist ekki sjálfkrafa en ég sé
þarna möguleika til skólaþróunar. Skóla-
stjórnendur fá meiri tíma til verkstjórnar,
boðið er upp á verkaskiptingu og mismun-
andi áherslur eftir persónuleika og áhuga-
sviði hvers og eins sem hægt er að nýta til
skólanámskrárgerðar, í innra mat og önnur
störf sem hafa að einhverju leyti legið á
hillunni.
Í samningnum er fólgin viðurkenning á
að kennsla felist ekki bara í að kenna marg-
földunartöfluna, sem ég tel mjög mikil-
væga. Eins og við vitum er margt sem hrjáir
nemendur okkar og sem oft og tíðum
hamlar námi. Þetta eru töluvert tímafrek og
krefjandi verkefni sem kennarar hafa sinnt
en nú er hægt að vænta þess að þau verði
metin til launa.
Ef litið er til framtíðar gefur þessi samn-
ingur von um að auðveldara verði að
manna skólana, bæði að ráða velmenntaða
kennara og halda í reynda kennara, sem
vegur mjög þungt í rekstri skólanna í fram-
tíðinni. Við getum þá einbeitt okkur meira
að faglegu starfi og náð betri árangri í því
starfi sem snýr að andlegri líðan og uppeldi
nemenda.
Samfélagið hefur breyst verulega á und-
anförnum fimm árum og ég sé það til dæm-
is í mínu umhverfi. Þjóðum sem sækja
hingað og við veitum ýmsa þjónustu hefur
fjölgað og nemendur með alls konar bak-
grunn koma inn í skólana. Þetta er mikil á-
skorun og mun gera starf kennara og
stjórnenda töluvert flóknara en verið hefur,
en um leið litríkara og að vissu leyti
skemmtilegra.
Annað sem hefur breyst mikið undanfar-
in ár er tæknin. Áskorunin þar felst í að
kennarar öðlist þekkingu til að nýta
tæknina á fjölbreyttan hátt í skóla-
starfi. Þetta kallar á mikla endur-
menntun en mun tvímælalaust skila
sér í betra skólastarfi ef vel tekst til.
Ég hef þó ekki oftrú á tengslum
nemanda og tölvu. Kennarinn verð-
ur áfram í fyrirrúmi um langa fram-
tíð að mínu mati.
Loks er það hlutverk stjórnenda
sem þegar er byrjað að breytast.
Kröfur til skólastjóra og millistjórn-
enda hafa aukist og samhliða þarf
að auka námsframboð fyrir stjórnendur,
annars vegar grunnmenntun og hins vegar
símenntun en hún er ekki síður mikilvæg
en fyrir kennnara og grundvallaratriði í
skólaþróun.
Daníel Gunnarsson:
Að forminu til hefur grunnskólinn ekki
breyst mikið síðustu ár en mjög margt í
kennslunni hefur breyst. Við verðum alltaf
að hafa í huga að skólastarf snýst um fólk,
það er nemendur og kennara. Því miður
virðist mér sem ríkt hafi þjóðarsátt um að
gera kennarastarfið að láglaunastarfi. Hér
sem annars staðar á við að mestu veldur
hver á heldur og því þarf ánægt, metnaðar-
fullt og velmenntað fólk að starfa í grunn-
skólanum. Nú hafa verið gerðir nýir kjara-
samningar og verður að koma í ljós hvort
og þá hvaða áhrif þeir hafa á skólastarfið. Ef
þeir leiða af sér að kennarar sem eru við
kennslu í grunnskólanum verði sáttir við
kjör sín, kennarar sem hætt hafa kennslu
vegna launa geti hugsað sér að koma aftur
til starfa og síðast en ekki síst að kennara-
nám verði valkostur fyrir ungt og hæfileika-
ríkt fólk, hafa þeir náð tilgangi sínum. Ann-
ars eru þeir ónýtir.
Grunnskólinn þarf að breytast og verða
einstaklingsmiðaðri vegna þess að nem-
endahópurinn verður sífellt fjölbreytilegri.
Hér á ég við fjölgun nemenda af erlendu
þjóðerni, fjölgun fatlaðra nemenda í al-
menna grunnskólanum og síðast en ekki
síst virðist mér munurinn á kunnáttu og
færni almennra nemenda alltaf vera að
aukast. Áherslur á heimilum barnanna eru
svo misjafnar og börnin endurspegla þær í
skólanum.
Kennarastarfið verður hér eftir sem hing-
að til mannræktarstarf. En ég held að það
muni breytast nokkuð á næstunni. Því er
oft haldið fram að skólinn hafi einkum þrjú
hlutverk, þ.e. kennslu,- uppeldis- og gæslu-
hlutverk. Hér áður fyrr hafði hann einkum
kennsluhlutverkið. Ég held að sá tími sé
runninn upp að þetta fyrrum aðalhlutverk
skólans verði með skýrari hætti meginvið-
fangsefni kennara. Ég held að bekkjafyrir-
komulagið muni leysast upp og kennarar í
vaxandi mæli stýra nemendum í sjálfsnámi,
gera áætlanir með þeim, aðstoða við val á
heimildum og gögnum í stað þess að miðla
af eigin reynslu og þekkingu. Ég sé fyrir
mér meiri sérhæfingu kennara og mjög
auknar kröfur til þeirra. Þeir þurfa ekki ein-
ungis að vera vel að sér í uppeldis- og
kennslufræðum. Þeir þurfa að búa yfir
haldgóðri almennri þekkingu og fylgjast sí-
fellt með tækninýjungum á tölvusviðinu því
að með þeim tækjum fer gagna- og upplýs-
ingaöflunin fram. Kennararnir eru auður
hvers skóla og ég get alveg séð fyrir mér
mismunandi áherslur í skólum byggðar á
þeim mannauði sem fyrir er á hverjum stað.
Þrátt fyrir að allir grunnskólar starfi eftir
grunnskólalögum og aðalnámskrá um
grunnskóla eru þeir ólíkir. Aðstæður eru
misjafnar, nemenda- og kennarahóparnir ó-
líkir, áherslur mismunandi, metnaður og
geta sveitarstjórna misjöfn og fleira mætti ef-
laust telja upp. Ég held að sá tími sé
framundan að stefna hvers skóla verði mörk-
uð með skýrari hætti en áður og endurspegli
sérstöðu hvers skóla. Því held ég að skólar
verði ólíkari hver öðrum í næstu framtíð.
Ég get vel trúað því að ekki sé langt í að
foreldrar óski eftir að geta valið skóla fyrir
barn sitt. Þetta á einkum við í þéttbýli. Á
sama hátt get ég séð fyrir mér að skólar geti
hafnað nemendum sem takast ekki á við
það nám sem kynnt er í námskrá skólans.
Valið hlýtur að verða á báða bóga.
Lengri gerð greinar er á heimasíðu KÍ.
Skólavarðan fékk tvo skólastjóra, þá
Kristin Breiðfjörð Guðmundsson, skóla-
stjóra Grunnskólans á Ísafirði og
Daníel Gunnarsson, skólastjóra Öldu-
selsskóla, til þess að velta vöngum
yfir á hvern hátt grunnskólinn muni
breytast á næstu árum.
Skóli morgundagsins