Fréttablaðið - 15.07.2017, Blaðsíða 18

að það gerðist er enginn sem lýsir
ábyrgð á árásinni.“
Una segir andrúmsloftið í höfuð-
stöðvunum hafa orðið þrúgandi
eftir árásina. „Það verður það.
Maður er hvekktari.“ Þá segir hún að
í kjölfar árásarinnar hafi öll umferð
flutningabíla, en einn slíkur var
sprengdur í árásinni, verið bönnuð
tímabundið. „Við fundum fyrir því,
það var ekki hægt að flytja út rusl
eða flytja inn vatn og mat.“
Hins vegar er Una sjaldan í
nágrenni slíkra árása. „Ég hef ekki
verið í hættulegum aðstæðum þarna
í sjálfu sér. Og það á ekki að gerast.
Það á ekki að vera hluti af mínu
starfi en það getur auðvitað alltaf
eitthvað gerst.“
Einu sinni hafi hún hins vegar
verið á sjúkrahúsi að taka viðtal,
nánar tiltekið í marsmánuði. „Það
sprakk sprengja í nágrenninu. Þá
vorum við úti á opnu svæði og
maður heyrði að hún var nálægt
okkur en samt ekki það nálægt
að okkur stafaði hætta af henni.
Maður veit aldrei hvað kemur í kjöl-
farið þannig að við drifum okkur að
pakka saman og fara burt.“ Viku
síðar var ráðist á sjúkrahúsið.
Upplifir sig örugga
Þrátt fyrir árásina í maí og þrátt
fyrir að starfa á stríðshrjáðu svæði
upplifir Una sig örugga. „Ég veit að
það er allt gert til að tryggja öryggi,
í svo miklum mæli að stundum
finnst manni það fara yfir strikið.
Það heftir starf okkar allra. Maður
er endalaust að lenda í því að maður
er að reyna að koma á verkefnum og
viðtölum og það er alltaf verið að
aflýsa þeim,“ segir hún.
Þegar Una fer í slík verkefni þarf
hún alltaf að hafa með sér hóp líf-
varða og það er ekki sjálfgefið að
hægt sé að veita slíkan stuðning.
Stundum sé jafnvel öllum þyrlu-
ferðum aflýst.
Una segir afar erfitt, raunar
ómögulegt, að lýsa tilfinningunni og
aðstæðunum fyrir fólki sem hefur
ekki upplifað þær. „Ég bjóst við því
að þetta væri erfitt áður en ég fór
en þetta er svo rosalega hamlandi.
Það eru múrar alls staðar. Þetta er
eins og völundarhús. Maður verður
áttavilltur um leið og maður fer út
fyrir beisið því þetta eru bara sand-
pokaveggir, gaddavír og vegatálmar
alls staðar. Þetta er eins langt frá
íslenskri upplifun og ég gæti mögu-
lega ímyndað mér. Það er engin leið
að koma upplifuninni almennilega
til skila, hvernig það er að fara þarna
um. Mér líður stundum stanslaust
eins og ég sé í bíómynd.“
Þá stendur Unu ekki til boða að
fara út fyrir veggi borgarinnar til
þess að upplifa mannlífið í Kabúl.
„Það er eiginleg alveg búið að taka
fyrir það, nánast að öllu leyti,“ segir
hún og bætir við:
„Þeir sem eru þarna fyrir alþjóða-
stofnanir eða fyrir herlið, þeir mega
eiginlega ekki fara inn í borgina til
að versla eða fara á veitingastaði.
Það tíðkast ekki lengur út af öryggis-
ástæðum. Bæði út af okkar öryggi en
líka af því að við erum þá að stofna
öryggi þeirra sem eru í kringum
okkur í hættu. Því miður.“
Þar af leiðandi hefur hún ekki
kynnst almennum borgurum í
Kabúl mikið. Hún hefur þó kynnst
afgönskum blaðamönnum og
segir hún þróun blaðamennsku
ljósan punkt í stöðu mála í Afgan-
istan. „Það er mjög blómleg afgönsk
pressa, sem var ekki til undir talí-
bönum. Það er fullt af sjálfstæðum
fjölmiðlum þarna og mikill metnað-
ur í því. Það er mjög jákvæð og góð
þróun í lýðræðisátt enda fjölmiðlar
ein af grunnstoðunum.“
Ástandið að versna
Þótt fjölmiðlar séu að styrkjast í
Afganistan telur Una að ástand mála
í landinu sé að versna. „Allavega að
því leyti að óvissan er orðin meiri
og það hefur færst aukinn þungi
í árásir sem eru gerðar. Það hefur
ekki batnað nóg í of langan tíma
núna þannig að fólk er að verða
svartsýnna og það missir vonina
svolítið,“ segir Una.
„Á þessum tímapunkti hefði
fólk viljað sjá fyrir endann á þessu
og vegna þess að það sér ekki fyrir
endann á þessu er það svolítið erfitt.
Það er svolítið áfall,“ bætir hún við.
Átökin eru fyrst og fremst við
talíbana. „Al-Kaída er þarna ennþá
en það fer ekki mikið fyrir þeim. Það
eru aðallega talíbanar og svo eru
ISIS-liðar að færa sig upp á skaftið.
Þeir komu ekki þarna inn fyrr en
seint árið 2015 og hafa ekki mjög
mikil ítök þarna. Þeir eru ekki fjöl-
mennir og eru á jaðrinum. En þeir
eru að reyna og það er ekki góð
þróun,“ segir Una.
„Það vill enginn hafa þá, ekki
talíbanar heldur. Það eru líka að
brjótast út átök milli ISIS og talíb-
ana. ISIS er alger hryllingur.“
Í apríl varpaði Bandaríkjaher svo-
kallaðri MOAB-sprengju á neðan-
jarðargangakerfi ISIS í Nangarhar
í austurhluta Afganistans. Að sögn
Unu höfðu liðsmenn ISIS þar meðal
annars afhöfðað lögreglumenn,
þvingað þorpshöfðingja til að setjast
á sprengjur, skyldað konur í búrkur
og karla til að vera með alskegg.
„Fyrir vikið virðast almennir borg-
arar þarna hafi verið sáttir við
aðgerðir Bandaríkjamanna, þótt
þessi sprengja hafi verið drastísk,“
segir Una.
Allir þeir sem vinna á sömu
skrifstofu og Una eru bandarískir
hermenn og var stemningin á
skrifstofunni skrítin í aðdraganda
árásarinnar. „Þeir vissu af henni
áður en sprengjunni var varpað og
funduðu um það. Þá þurfti að gæta
þess mjög vel að ég stæði algjörlega
utan við slíka fundi því ég mátti ekki
vita af þessu,“ segir Una og bætir því
við að ekki sé um einsdæmi að ræða.
Að sögn Unu virðist ætla að takast
að koma í veg fyrir að ISIS nái fót-
festu í Afganistan. Hins vegar sé
óljóst hvernig átökin við talíbana
fari.
„Það er samhljómur um að það
muni ekki vinnast fullnaðarsigur
með hernaði í Afganistan. Ef það
ætti að vera lokamarkmiðið þá
myndi þetta stríð halda endalaust
áfram. Það sem þarf að nást þarna
er friðarsamkomulag og pólitískur
stöðugleiki sem hugsanlega næst
með samningum við talíbana.
Bandaríkjamenn telja að til þess að
ná því fram þurfi að draga vígtenn-
urnar úr talíbönum. Þeim má ekki
finnast þeir vera að sigra.“
Mikilvægt að fá innsýn
„Eins og flestir Íslendingar er ég
mjög mikill friðarsinni og allur
hernaður stendur manni dálítið
fjarri,“ segir Una.
Að hennar mati er hægt að vera
tvenns konar friðarsinni. Annars
vegar er hægt að loka augunum
algjörlega fyrir stríði. „Eða þú getur
nálgast þetta á raunsærri hátt og
gert þér grein fyrir að stríð séu í
gangi í heiminum og að afleiðing-
arnar snerti okkur. Við eigum líka
aðild að þeim menningarheimi og
þeirri pólitík sem liggur að baki.
Mér finnst mikilvægt fyrir Ísland að
eiga fulltrúa sem fá innsýn í hvernig
stríðsmaskínan virkar og hvernig
stórveldin vinna,“ segir Una.
„Við getum kosið að vera ekki
virkur þátttakandi í því, sem er
jákvætt, en við ættum samt að hafa
stofnanaþekkinguna á því hvað
er að gerast þarna. Ég tel að það
sé gagnlegt fyrir Ísland að gæta að
því að vera meðvitað um ástandið
og hafa þekkingu í kerfinu hjá sér
um hvað sé að gerast á alþjóðavett-
vangi. Þannig getum víð líka tekið
upplýstar ákvarðanir um okkar
friðarafstöðu,“ segir Una Sighvats-
dóttir, upplýsingafulltrúi Atlants-
hafsbandalagsins í Afganistan.
„Yfir hátíðarnar
fór ég með
John Nicholson
hershöfðingja,
æðsta manni
herafla NATO
í Afganistan,
í ferðir milli
herstöðva um
landið allt.
Þennan daginn
fórum við í
Chinook-þyrl-
unni sem sést
þarna fyrir aftan
mig,“ segir Una
um þessa mynd.
MYNd/RObeRT
TRUJillO
„Helmand er eitt af erfiðustu héröðum Afganistans þar sem bardagar eru harðastir milli talíbana og afganska hersins. Góð þjálfun hermanna þar þykir því mjög
mikilvæg. Ég fór þangað í vikulanga vinnuferð þar sem ég fylgdist með margs konar þjálfun afganskra hermanna og er þarna á skotvellinum þar sem var verið
að þjálfa leyniskyttur. Sjaldnast þarf ég að vera með slæðu við mín störf en geri það samt stundum í aðstæðum eins og þessum,“ segir Una. MYNd/KAY NiSSeN
Ég bjóst við því að
þetta væri erfitt áður
en Ég fór en þetta er
svo rosalega hamlandi.
það eru múrar alls
staðar. þetta er eins og
völundarhús.
↣
Íslensk paprika, gúrkur, tómatar
og jarðarber í miklu úrvali.
-30%
1 5 . j ú l í 2 0 1 7 l A U G A R D A G U R18 H e l G i n ∙ F R É T T A B l A ð i ð
1
5
-0
7
-2
0
1
7

0
4
:1
2
F
B
1
0
4
s
_
P
0
8
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
7
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
1
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
0
4
s
_
P
0
3
1
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
D
5
2
-B
9
E
8
1
D
5
2
-B
8
A
C
1
D
5
2
-B
7
7
0
1
D
5
2
-B
6
3
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
2
B

F
B
1
0
4
s
_
1
4
_
7
_
2
0
1
7
C
M
Y
K