Dagblaðið Vísir - DV - 10.03.2017, Side 23

Helgarblað 10.–13. mars 2017 Umræða 23
( 893 5888
Persónuleg
og skjót
þjónusta
þú finnur
okkur á
facebook
borgarstjórn Reykjavíkur hafi fyrir
tveimur, þremur árum eða svo verið
orðin svo leið á þessu endingarleysi
gatna að hingað hafi verið pantaðir
verkfræðingar með háar prófgráður
frá Þýskalandi, þar sem átóbanarnir
eru og duga vel. Mér er líka sagt að
þýsku fræðingarnir hafi rannsakað öll
verkferli við hérlendar framkvæmdir
á þessu sviði, og reyndar fundið að
fleiru er deigu grjóti; þeir munu, að
því er mér var sagt, hafa skrifað svarta
skýrslu um allar hliðar málsins, með-
al annars fúsk þeirra sem leggja til
efnið: malbik mun eiga að vera að mig
minnir eitthvað hundrað og tuttugu
gráðu heitt þegar það er lagt, en hafi
sjaldnast hér hjá okkur verið meira en
sjötíu gráður, með þeirri afleiðingu
að það loðir hreinlega ekki saman
og spænist því upp eigin lega eins og
hver önnur lausamöl, eða næstum
eins og sandur í sandkassa. En hitt
meginatriðið hinna þýsku sneri svo
að grjótinu, sjálfum jarðveginum sem
hafður er til þessara nota: það vant-
ar allan slitstyrk. Það mun hafa verið
sagt að það þýddi hreinlega ekkert að
vera að sækja þannig byggingarefni á
gosbeltið, sem nær um allan miðpart
landsins frá suðvestri til norðausturs;
miklu skárra væri að fara á Austfirði
eða Vestfirði, en þó langmest vit að
flytja slíkt efni hreinlega inn, frá lönd-
um með gömlu hörðu bergi; risaskip
myndi gera mikið gagn með nokkrum
ferðum.
Steinhúsin sem molna og flöt þök
Svo er hitt auðvitað opinbert
leyndarmál hvað steinhús mörg hér
á landi hafa reynst mikil hrákasmíð.
Við höfum öll komið í borgir þar sem
steinhús eru gömul; heilu miðborg-
irnar samanstanda af byggingum
sem eru jafnvel margra alda forn-
ar, og líta þó út fyrir að vera býsna
státnar. Á meðan heilu hverfin hér
hjá okkur eru þannig að fáum ára-
tugum eftir að þau eru glæný hefj-
ast milljónafram kvæmdir við steypu
sem er svo sprungin að styrktarjárn
tærist upp, það þarf að rífa niður
heilu svalalengjurnar og helst klæða
þessi hús með missmekklegum
málmplötum, og dugir þó stundum
skammt.
Eitt fyrirbærið er nú þetta með
flötu þökin, sem víða erlendis hafa
reynst alveg prýðileg ef rétt er frá
þeim gengið, en hafa hér aldrei verið
nema til ama, leka og vatnstjóns.
Hversu oft hefur maður heyrt sagt
að það þýði ekkert að vera með flöt
þök hér vegna okkar sérstöku veður-
skilyrða? En hvaða veðurskilyrði eru
það eiginlega sem eru svo frábrugðin
hér og í löndunum handan hafs fyrir
austan og vestan, svo dæmi sé nefnt?
Hér er að vísu hitamunur á vetri og
sumri, en það er alls staðar, og meira
að segja víða miklu meiri en hér í
áðurnefndum löndum. Hér kemur
rigning, snjór og slydda, en það er
líka svo, „þér að segja“, í öðrum lönd-
um en okkar. Er það kannski vindur-
inn sem svona öðruvísi hér? Nei
ónei!
Langlíklegasta skýringin er sú að
þetta stafi af vondu byggingarefni
sem hér er notað.
Ég þykist ekki vera neinn sér-
fræðingur á þessu sviði, en margt
hefur maður heyrt frá kunnáttu-
mönnum. Meðal annars að hér sé
ekki bara hinni stökku og frauð-
kenndu möl um að kenna, heldur
líka vondu sementi, sem landsmönn-
um var skylt að kaupa í nokkra ára-
tugi, og ekki annað. Þó hafði það ver-
ið á æði margra vitorði að sementið
frá ríkisverksmiðjunni einu væri lé-
legt, og því til sönnunar sé sú stað-
reynd að þegar ráðist var í að byggja
Búrfellsvirkjun á sjöunda áratug
liðinnar aldar hafi danska verktaka-
fyrirtækið Phil og Søn, sem bauð best
í þá risaframkvæmd, sett það skil-
yrði fyrir aðkomu sinni að þeir mættu
taka með sér danskt sement frá Ála-
borg. Og mun það mikla steypuvirki
við Búrfell standa mjög heillegt síð-
an þá.
Til samanburðar mætti nefna
sjálfa Hallgrímskirkju, sem var í
ákafri byggingu um svipað leyti og
Búrfellsvirkjun reis. En eins og menn
vita þarf að ráðast þar í risavaxn-
ar endurbyggingar á fárra ára fresti,
með tilheyrandi stillansavirki. Verk-
fræðingur einn sagðist hafa heyrt
að kannski væri mesta vitið að rífa
turninn og vængina og reisa aftur
með almennilegu efni og aðferðum,
annars yrði þetta aldrei til friðs.
Með öðrum orðum: mönnum var
þetta með lélegt byggingarefni og
sement vel kunnugt, eða mátti vera
það, en samt var haldið áfram að
nota þetta hálfónýta stöff með þeim
afleiðingum að kannski mun á end-
anum þurfa að rífa heilu og hálfu
blokkahverfin frá því um og uppúr
miðri síðustu öld.
Það þarf að hugsa
þessi mál upp á nýtt
Ó fögur er vor fósturjörð, um það
verður aldrei deilt. Og kostir hennar
eru fleiri en fegurðin, eins og til dæm-
is þetta með framboðið góða af tand-
urhreinu vatni sem sumt hefur verið
ár og áratugi að síast í gegnum jarð-
veginn áður en það kemur upp á yfir-
borðið. Mér er sagt að lindin eða áin
sem rennur neðanjarðar í Ölfusinu og
fyrirtækið Icelandic glacial tappar á til
útflutnings sé þannig að dagsrennsli
þar færi langt með að duga fyrir allt
flöskuvatn heimsins á ári. Og það
vatn hefur verið úrskurðað af alþjóð-
legum yfirvöldum sem eins hreint og
heilnæmt sem hugsast getur. En gall-
inn við jarðveginn hér er líka augljós:
hann er varla nema með undantekn-
ingum dugandi sem byggingarefni. Á
miðöldum byggði fólk, sömu þjóðar
og við vorum, steinhús í Noregi,
Færeyjum og Grænlandi, en ekki
hér. Sumir hafa viljað kenna um hve
grjótið okkar dugði lítt þótt hitt sé
líka sennilegt að menn hér hafi reynt
að hlaða upp steinveggjum, en gefist
upp vegna tíðra jarðskjálfta. En hitt
eru hreinar línur að ef við ætlum að
leggja götur sem eitthvað endast þá
er eina vitið að flytja inn möl til að
blanda í bikið, og grús í steypu verður
að velja af miklu meiri kostgæfni en
gert hefur verið. n
„Með öðrum
orðum:
mönnum var
þetta með lélegt
byggingarefni og
sement vel kunn-
ugt, eða mátti vera
það, en samt var
haldið áfram að
nota þetta hálf-
ónýta stöff með
þeim afleiðingum
að kannski mun á
endanum þurfa að
rífa heilu og hálfu
blokkahverfin frá
því um og uppúr
miðri síðustu öld.
Ó fögur er vor
fósturjörð
Og kostir
hennar eru fleiri
en fegurðin.
Mynd Sigtryggur Ari
Gleraugnaverslunin Eyesland býður mikið úrval af íþróttagleraugum á
góðu verði – og þú færð frábæra þjónustu. Verið velkomin!
Sportgleraugu
Red Bull sólgleraugu
kr. 14.950,-
Eyesland . Grandagarði 13 og Glæsibæ, 5. hæð . sími 510 0110 . www.eyesland.is