Morgunblaðið - 30.09.2017, Blaðsíða 45

MENNING 45
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. SEPTEMBER 2017
gær,“ segir Herzog til frekari áherslu
á því hversu lengi hann hefur verið
að, 56 ár eða þar um bil.
– Þetta er langur starfsferill …
„Ég hef aldrei átt mér starfsferil
því starfsferill felur í sér ákveðið
skipulag, að maður hafi stjórn á því
sem maður er að gera en hana hef ég
aldrei haft,“ svarar Herzog. Verk-
efnin streymi til hans linnulaust. „Ég
ætti núna að vera að skrifa handrit að
kvikmynd eða þremur kvikmyndum
en ég hef þann háttinn á að fylgja
þeirri hugmynd sem sækir ákafast að
mér.“
Gæti orðið dreki eða ljón
Herzog hefur gert um 70 myndir á
ferli sínum, auk þess að spreyta sig
sem leikari í fjölda kvikmynda og
segir hann glottandi að hann sé góð-
ur í að leika illmenni. „Ég var reynd-
ar að leika í mjög kostnaðarsamri
Hollywood-mynd, einni af þessum
ævintýramyndum sem kostar líklega
um 200 milljónir dollara að framleiða.
Ég fer með lítið hlutverk í henni,“
segir Herzog og að dulnefni myndar-
innar sé Mary Lou. „Þetta er ein af
þessum miklu vísindaskáldskapar-
fantasíum,“ upplýsir hann en segist
annars lítið mega tjá sig um mynd-
ina. „Þetta var allt unnið með „mot-
ion capture“ aðferðinni og ég gæti
orðið dreki, ljón eða maður,“ segir
hann kíminn og hreyfir handleggina
líkt og hann sé kominn með vængi.
Herzog segist hafa orðið heillaður af
því að leika fyrir framan græn tjöld,
klæddur sérstökum búningi, á móti
ímynduðum leikurum sem léku sinn
hluta atriðisins sex vikum fyrr.
„Þetta er ný vídd fyrir mér,“ segir
Herzog um þessa upplifun sína.
– Leikreynslan hlýtur að koma sér
vel þegar þú ert að stýra leikurum?
„Það er gott eða auðvelt fyrir mig
því ég skil hina hliðina en ástæðan
fyrir því að ég geri svona lagað er
einföld: ég ann öllu sem viðkemur
kvikmyndum; að leikstýra, skrifa
handrit, klippa, framleiða eða leika,
nefndu það bara. Þetta er það sem ég
geri.“
– Það hefur þá aldrei hvarflað að
þér að gera eitthvað annað?
„Nei, mér þætti gaman að geta
leikið á selló en það er orðið of seint.
Mér þætti gaman að vera stærðfræð-
ingur en það er of seint því allar stór-
kostlegar uppgötvanir í stærðfræði
hafa ungir menn gert, á aldrinum 14
til 24 ára,“ svarar Herzog.
Hver leikari hefur sínar þarfir
– En talandi um leikara, heldurðu
að þú hafir lagt mjög hart að þeim
sem þú hefur leikstýrt?
„Það fer eftir hverjum leikara fyrir
sig, við hvern þeirra þarf að tala sér-
stakt tungumál. Sumir hafa þurft á
aga að halda og þrýstingi, aðrir hafa
þurft að finna fyrir því að þeir væru í
öruggum höndum og stundum er
maður með tvo eða þrjá leikara í sama
atriði sem eru með þrenns konar ólík
viðhorf. “
– Þú þarft þá að vera hálfgerður
sálfræðingur og leikstjóri í senn?
„Nei, ég þoli ekki sálfræði,“ svarar
Herzog og brúnin þyngist á honum.
„En mér finnst ég stundum vera
ljónatemjari hins óvænta,“ segir hann
svo og brúnin léttist.
– Christian Bale lék í kvikmynd
þinni Rescue Dawn og sagði í viðtali
að hann hefði eina stundina langað að
drepa þig og þá næstu að faðma þig.
„Það var nú afar sjaldan þannig.
Við gerð þessarar myndar urðum við
fórnarlömb svikahrappa og kl. 5 að
morgni þurfti ég að útvega flutninga-
bíla því enginn í taílenska flutninga-
fyrirtækinu sem vann fyrir okkur
hafði fengið greidd laun og þeir yf-
irgáfu svæðið. Við áttum ekki einu
sinni peninga fyrir bensíni og þegar
þú ert leikari og vilt komast á töku-
stað kl. 7.30 getur auðvitað komið upp
ágreiningur. En okkur Bale gekk
mjög vel að vinna saman og þær vikur
sem við vorum við tökur í Taílandi
lenti okkur aðeins tvisvar saman og
það örstutt,“ svarar Herzog.
Mýtur á netinu
– Fyrst þú minnist á þetta þá verða
oft til á netinu gróusögur um stirð
sambönd leikara og leikstjóra …
„Já og maður getur ekkert gert við
þeim. Í eitt sinn öskraði Bale á ljósa-
mann sem var fyrir honum á meðan
hann var að leika, var að setja upp
einhvern ljósabúnað. Upptaka af
þessu reiðikasti Bale fór á netið, um
60 sekúndna löng. Árum saman, kvik-
mynd eftir kvikmynd, hefur hann ver-
ið hið mesta ljúfmenni í tökum, fag-
mannlegur og velviljaður, örlátur og
tiginmannlegur en netið og almenn-
ingur býr til svona mýtur og maður
getur ekki breytt því eða forðast þær.
Mér er alveg sama um þær og sé þær
ekki því ég á t.d. ekki farsíma.“
–Nú gerðir þú heimildarmynd um
netið en þú átt ekki farsíma og notar
ekki netið, skv. minni eftirgrennslan.
„Jú, ég nota netið. Ég nota tölvu-
póst á netinu, vinn varla neitt lengur
á pappír og stundum tala ég við nána
ættingja á Skype því ég er oft mörg-
um tímabeltum frá þeim,“ segir Her-
zog. Þá noti hann netið til að afla sér
lítilvægra upplýsinga en í flóknari
rannsóknum nýti hann aðra miðla.
Ein vika er nóg
– Af síðustu myndum þínum að
dæma virðist þú vera að kanna hvaða
merkingu það hefur að vera
mennskur, frummennskuna, t.d.
þeirri sem þú gerðir um elstu hella-
málverk sem fundist hafa á jörðinni.
„Það hef ég alltaf gert. Alltaf. Sú
mynd fjallar um vakningu mannssál-
arinnar fyrir 30 eða 40 þúsund árum
og í myndunum mínum um dauða-
refsingu lít ég inn í myrkustu hyldýpi
mannssálarinnar. Allt sem ég hef
gert, t.d. kvikmyndin um Kaspar
Hauser, allar myndirnar sem ég hef
gert, eru eins að þessu leyti.“
– Mig langar að ræða við þig um
kvikmyndaskólann sem þú stofnaðir,
Rogue Film School, fjögurra daga
námskeið með fyrirlestrum sem þú
heldur. Nú fer fólk í margra ára nám í
kvikmyndagerð, telur þú það nauð-
synlegt?
„Nei, á einni viku getur þú lært allt
sem þú þarft að læra til að geta gert
kvikmynd. Restina getur enginn
kennt þér og jafnvel í Rogue Film
School kenni ég ekki, að því undan-
skildu að kenna fólki að dirka upp
lása og falsa skjöl. Ég lýk því á fyrstu
klukkustundinni og það sem eftir er
fjalla ég um að mikilvægi sjálfs-
trausts, ákveðinn lífsstíl og leið til að
búa til kvikmyndir og þetta snýst um
ljóðlist. Þess vegna eru Eddukvæðin
skyldulesning á námskeiðinu.“
Leiðarvísir fyrir ráðvillta
„Með þessum skóla er ég að reyna
að svara, með skipulegum hætti, mik-
illi eftirspurn ungra kvikmyndagerð-
armanna eftir leiðsögn frá mér,“
heldur Herzog áfram. „Þú getur ekki
ímyndað þér hversu margir þeir eru
og mér fannst mér bera skylda til
þess að verða við þeim óskum á
skipulagðan hátt. Og vel á minnst,
Rogue Film School er ekki eina svar-
ið því ég hef gefið út 500 blaðsíðna
bók sem heitir A Guide for the Perp-
lexed (Leiðarvísir fyrir ráðvillta, þýð-
ing blaðamanns) en titlinum stal ég
frá miðaldaheimspekingnum Mai-
monides,“ segir Herzog og hlær inni-
lega. „Þetta er svo fallegur titill! Og
það má líka sækja masterclass-
námskeið hjá mér á netinu, á vegum
fyrirtækis sem er með fjölda slíkra
námskeiða. Þú getur t.d. lært tennis
af Serenu Williams,“ bætir hann við.
„Þetta er sex klukkustunda námskeið
og það er ekkert bull, frá fyrstu sek-
úndu til þeirrar síðustu.“
– Og það er engin afsökun til fyrir
því að gera ekki kvikmynd?
„Hárrétt,“ svarar Herzog.. „Ég er
ekki bara að segja frá heldur hef ég
upplifað það sem ég er að tala um og
þannig öðlast ákveðna stöðu og rétt
til að tjá mig um hvað hægt er að gera
og hvernig. Ég er ekki kennari en hef
áunnið mér þessa stöðu.“
óvænta
Átök Klaus Kinski í Fitzcarraldo. Kinski var mikill skapofsamaður og reifst
oft heiftarlega við Herzog við tökur á kvikmyndinni.
Þegar hann dó skyndilega í októ-
ber árið 2003 fór sannleikurinn að
koma í ljós. Það sem fáir vissu var
að stór hluti lífs hans var upp-
spuni.
Into the Inferno/
Inngangur í helvíti
Rannsókn Herzogs á virkum eld-
fjöllum um allan heim en hann
myndaði m.a. á Íslandi við Laka-
gíga, árið 2015. Heimildarmynd
frá árinu 2016.
Lo and Behold, Reveries of the Con-
nected World/Og sjá! Dagdraumar
um hinn tengda heim
Heimildarmynd frá árinu 2016.
Könnun Werners Herzog á int-
ernetinu og hinum tengda heimi.
Myndin fjallar um tækni og int-
ernetið, vélmenni og gervigreind,
samband okkar við tæknina og
hvernig börnin okkar munu –
kannski – ekki þurfa á öðrum að
halda eftir nokkrar kynslóðir af
því þau hafa vélar.
Sýningatíma myndanna og frek-
ari upplýsingar um hátíðina má
finna á vefsíðu hennar á slóðinni
riff.is.
Eldgos Úr Into
the Inferno.
Ert þú á leið í leikhús? Pantaðu ljúffengar veitingar til
að njóta fyrir sýningu eða í hléi á borgarleikhus.is
Elly (Stóra sviðið)
Sun 1/10 kl. 20:00 16. s Lau 4/11 kl. 20:00 24. s Fös 24/11 kl. 20:00 31. s
Fös 6/10 kl. 20:00 17. s Fös 10/11 kl. 20:00 25. s Mið 29/11 kl. 20:00 32. s
Lau 7/10 kl. 20:00 18. s Sun 12/11 kl. 20:00 26. s Fös 1/12 kl. 20:00 33. s
Sun 8/10 kl. 20:00 auk. Þri 14/11 kl. 20:00 auk. Sun 3/12 kl. 20:00 34. s
Fös 13/10 kl. 20:00 19. s Fim 16/11 kl. 20:00 auk. Mið 6/12 kl. 20:00 35. s
Sun 15/10 kl. 20:00 20. s Lau 18/11 kl. 20:00 27. s Lau 9/12 kl. 20:00 36. s
Lau 21/10 kl. 20:00 21. s Sun 19/11 kl. 20:00 28. s Sun 10/12 kl. 20:00 37. s
Sun 22/10 kl. 20:00 22. s Mið 22/11 kl. 20:00 29. s Fim 14/12 kl. 20:00 38. sýn
Sun 29/10 kl. 20:00 23. s Fim 23/11 kl. 20:00 30. s
Sýningin sem sló í gegn síðasta vor snýr aftur.
1984 (Nýja svið)
Lau 30/9 kl. 20:00 8. sýn Fös 6/10 kl. 20:00 11. sýn Fim 12/10 kl. 20:00 14. sýn
Sun 1/10 kl. 20:00 9. sýn Lau 7/10 kl. 20:00 12. sýn Fös 13/10 kl. 20:00 15. sýn
Mið 4/10 kl. 20:00 10. sýn Sun 8/10 kl. 20:00 13. sýn
Stóri bróðir fylgist með þér
Úti að aka (Stóra svið)
Lau 30/9 kl. 20:00 3. sýn Lau 14/10 kl. 20:00 4. sýn Lau 28/10 kl. 20:00 5. sýn
Sprenghlægilegur farsi!
Kartöfluæturnar (Litla svið)
Fös 6/10 kl. 20:00 5. sýn Fös 13/10 kl. 20:00 7. sýn Sun 22/10 kl. 20:00 10. sýn
Sun 8/10 kl. 20:00 6. sýn Sun 15/10 kl. 20:00 8. sýn
Þri 10/10 kl. 20:00 aukas. Fös 20/10 kl. 20:00 9. sýn
Fjölskyldukeppni í meðvirkni!
Brot úr hjónabandi (Litli salur)
Fös 10/11 kl. 20:00 1. sýn Sun 19/11 kl. 20:00 6. sýn Fim 30/11 kl. 20:00 11. sýn
Lau 11/11 kl. 20:00 2. sýn Mið 22/11 kl. 20:00 7. sýn Fös 1/12 kl. 20:00 12. sýn
Sun 12/11 kl. 20:00 3. sýn Fim 23/11 kl. 20:00 8. sýn Lau 2/12 kl. 20:00 13. sýn
Mið 15/11 kl. 20:00 4. sýn Fös 24/11 kl. 20:00 9. sýn Sun 3/12 kl. 20:00 14. sýn
Lau 18/11 kl. 20:00 5. sýn Mið 29/11 kl. 20:00 10.
sýn
Fös 8/12 kl. 20:00 15. sýn
Þú í mér og ég í þér
Blái hnötturinn (Stóra sviðið)
Sun 29/10 kl. 13:00 48. sýn Sun 5/11 kl. 13:00 49. sýn Sun 12/11 kl. 13:00 50. sýn
Fjölskyldusöngleikur byggður á verðlaunasögu Andra Snæs Magnasonar
Með fulla vasa af grjóti (Stóra sviðið)
Sun 1/10 kl. 20:00
Lokasýning
Lokasýning í beinni útsendingu á RÚV.
Fjarskaland (Stóra sviðið)
Sun 8/10 kl. 13:00 Sun 22/10 kl. 13:00
Sun 15/10 kl. 13:00 Sun 29/10 kl. 13:00
Fjölskyldusöngleikur eftir Góa!
Tímaþjófurinn (Kassinn)
Sun 1/10 kl. 19:30 Mið 18/10 kl. 19:30 Sun 22/10 kl. 19:30
Lokasýning
Sun 8/10 kl. 19:30 Fim 19/10 kl. 19:30
Sun 15/10 kl. 19:30 Fös 20/10 kl. 19:30
Fimm Grímutilnefningar!
Eniga Meniga (Stóra sviðið)
Lau 28/10 kl. 13:00 Lau 28/10 kl. 16:00
Fjölskyldutónleikar í Þjóðleikhúsinu með lögum Ólafs Hauks.
Risaeðlurnar (Stóra sviðið)
Fös 20/10 kl. 19:30
Frumsýning
Fös 10/11 kl. 19:30
5.sýning
Fim 23/11 kl. 19:30 9.sýning
Fim 26/10 kl. 19:30
2.sýning
Lau 11/11 kl. 19:30
6.sýning
Fös 24/11 kl. 19:30 10.sýning
Fös 27/10 kl. 19:30
3.sýning
Fös 17/11 kl. 19:30
7.sýning
Fös 3/11 kl. 19:30 4.sýning Lau 18/11 kl. 19:30
8.sýning
Grátbroslegt og ágengt nýtt verk um litla þjóð í stórum heimi .
Óvinur fólksins (Stóra sviðið)
Lau 30/9 kl. 19:30 4.sýning Lau 7/10 kl. 19:30 6.sýning
Fös 6/10 kl. 19:30 5.sýning Fös 13/10 kl. 19:30
7.sýning
Eitt frægasta leikverk Henriks Ibsens í nýrri leikgerð
Faðirinn (Kassinn)
Fim 12/10 kl. 19:30
Frumsýning
Fös 27/10 kl. 19:30
6.sýning
Fös 24/11 kl. 19:30
11.sýning
Fös 13/10 kl. 19:30
2.sýning
Sun 29/10 kl. 19:30
7.sýning
Lau 25/11 kl. 19:30 12.sýning
Lau 14/10 kl. 19:30
3.sýning
Fös 3/11 kl. 19:30 8.sýning Fim 30/11 kl. 19:30 13.sýning
Lau 21/10 kl. 19:30
5.sýning
Lau 4/11 kl. 19:30 9.sýning Fös 1/12 kl. 19:30 14.sýning
Fim 26/10 kl. 19:30
4.sýning
Fim 23/11 kl. 19:30
10.sýning
Óvenjulegt og áhrifamikið nýtt verðlaunaverk.
Smán (Kúlan)
Lau 30/9 kl. 19:30 6.sýning Fös 6/10 kl. 20:00 7.sýning Lau 7/10 kl. 19:30 8.sýning
Improv Ísland (Þjóðleikhúskjallari)
Mið 4/10 kl. 20:00 Mið 25/10 kl. 20:00 Mið 15/11 kl. 20:00
Mið 11/10 kl. 20:00 Mið 1/11 kl. 20:00 Mið 22/11 kl. 20:00
Mið 18/10 kl. 20:00 Mið 8/11 kl. 20:00 Mið 29/11 kl. 20:00
Spunasýningarnar vinsælu snúa aftur - engin sýning eins!
Oddur og Siggi (Landsbyggðin)
Þri 3/10 kl. 0:00 Ísafjörður Fim 12/10 kl. 0:00 Húsavík Mán 23/10 kl. 0:00
Ólafsfjörður
Fim 5/10 kl. 0:00 Hólmavík Fös 13/10 kl. 0:00 Raufarhöfn Þri 31/10 kl. 0:00 Blönduósi
Fös 6/10 kl. 0:00
Patreksfjörður
Mán 16/10 kl. 0:00
Vopnafjörður
Mið 1/11 kl. 0:00 Skagafjörður
Mán 9/10 kl. 0:00 Akureyri Þri 17/10 kl. 0:00 Eskifjörður
Mið 11/10 kl. 0:00
Mývatnssveit
Mið 18/10 kl. 0:00 Egilsstaðir
Skemmtileg, sorgleg og hjartnæm sýning
leikhusid.is | midasala@leikhusid.is | 551 1200
Lifandi tónlist mbl.is/tonleikar