Fréttablaðið - 16.02.2019, Blaðsíða 28

tíma að finna þann rétta og finna
taktinn og svona. En það er enn þá
fólk sem finnst það vera of mikið að
fara til sálfræðings og tala um það
að vinna í sjálfu sér. Mér finnst það
svo sorglegt því það er svo gaman að
vinna í sér og kynnast sjálfum sér.
Fá verkfæri til að leysa úr vanda-
málum þegar þú lendir á vegg. Vá,
lífið er svo alls konar og þú tekur
alls konar beygjur og ferð inn um
alls konar dyr og það lenda allir
einhvers staðar á vegg eða koma
sjálfum sér á óvart með viðbrögðum
sínum. Ég mæli með Shalom, heild-
rænni meðferðarstöð. Algjörlega
frábært fólk sem er þar að störfum.“
Bratt en erfitt ferðalag
Aðstandandi Nínu Daggar fór frá
því að vera þátttakandi í samfélag-
inu, í góðri stöðu yfir í það að verða
heimilislaus og á götunni. „Það er
rosalegt ferðalag. Sem betur fer
eru fæstir sem fara svona bratta
leið en ferðalagið sem ég fór í með
þessari manneskju sýndi mér bara
það og kenndi mér að það er enginn
hólpinn. Ef við vinnum ekki vel úr
áföllum okkar, þá getur varnarkerfi
okkar brugðist. Við verðum svo
fljótt innsæislaus.“
Ýmis úrræði eru til staðar fyrir
fólk í slíkum sporum. „Auðvitað
má bæta margt en einnig er margt
í boði. Aðstandandinn minn býr í
svona búsetuúrræði, sem velferðar-
ráð Reykjavíkur er með og er alveg
frábært fyrirkomulag. Það ber yfir-
skriftina Housing first og er þetta
tekið að utan. Heimilislausir, fólk í
neyslu, fólk með geðræn vandamál
og aðrir sem eiga um sárt að binda
geta nálgast þetta búsetuúrræði.
Fólkið þarf ekki að vera í neyslu en
það má vera í neyslu. Það er ekki
gerð krafa um að þú sért ekki í
neyslu, sem er oft svo erfitt því það
eru mörg úrræði fyrir fólk en þá er
krafan um að vera ekki í neyslu. Það
er mjög erfitt að segja fíklum að þeir
verði að hætta fyrst. Þeir verði að
drekka úti en ekki inni. Fólk sem er
búið að missa fjölskyldu sína, æruna
og lífið, það á erfitt með að fylgja
svona reglum. Það sækir bara vínið
sitt og dópið sitt,“ segir Nína.
„Þetta búsetuúrræði er alveg
magnað. Það er einstakt teymi og
starfsmenn sem vinna þarna og
halda utan um þetta. Í mínu til-
viki hafa þau gert svo ótrúlega hluti
fyrir okkur og hafa farið svo langt út
fyrir sitt starfssvið og starfslýsingu.
Svo hugsar maður bara; er það
ekki þannig með allt fólk sem er í
umönnun, því það vinnur svo örláta
og mikla vinnu miðað við laun, því
miður, og allt sem því fylgir. Það er
auðvitað ótrúlega þakklátt að í heil-
brigðiskerfi okkar séu staðir eins og
Vogur og Geðdeild Landspítalans
33A sem taka á móti fólki með fíkni-
vanda. En betur má ef duga skal og
það er til dæmis ekki forsvaranlegt
að biðlistinn á Vogi sé eitthvað í
kringum 600 manns, eins og var
staðan í nóvember. Það er hræðilegt
að svona fjöldi sé að bíða eftir því að
komast að og fá hjálp við fíkn sinni
eða sjúkdómi. En það er magnað
að það sé til svona spítali, þar sem
þú getur alltaf komið og beðið um
hjálp. Það eru engin takmörk fyrir
því hvað þú mátt koma oft. Sumir
hafa farið 30 sinnum, sumir einu
sinni. Þessi fíkn og sjúkdómur er svo
skrítinn og það er bara ekki hægt að
setja fingur á hvað það er.“
Þekkti ekki alkóhólista
Fólk, staðir, hlutir nær á ákveðinn
hátt að snerta á mörgu sem snýr að
fíkn, aðstandendum, samstarfs-
félögum og einnig á fólki sem er líka
í neyslu og þeim sem eru komnir
lengra en viðkomandi í bata. Nína
segist viss um að grunnurinn að
fíknivanda sé þessi hola í hjartanu
sem skapi kvíða og depurð og að
fólk finni fyrir vanmætti. Þá er auð-
velt að deyfa sig.
„Það veitir þér kannski vellíðan
fyrst en svo fer þetta alltaf í ranga
átt. Áfengi og vímuefni þróa með
þér miklu meiri kvíða og miklu
meiri depurð sem hleðst ofan á.
Þannig að þú lendir í vítahring sem
þú veist ekki hvernig þú átt að koma
þér út úr.“
Leikritið fer fram á Litla sviðinu
í Borgarleikhúsinu og því er mikil
nánd við áhorfendur. Nína segir
leikhópinn heyra áhorfendur taka
andköf og svo virðist vera að svo
margir tengi við aðstæður.
„Fólk kannast við þessar aðstæð-
ur. Fíkillinn verður svo áþreifan-
legur og maður er með ákveðna
töfra í höndunum. Við leikhópurinn
vitum að við erum að snerta við ein-
hverjum, við erum að hitta á punkt-
ana,“ segir Nína.
Hún fór til London til þess að sjá
leikritið sjálf áður en hún fór að æfa
hlutverkið. Verkið greip hana strax
og hún segist hafa hugsað með sér
að höfundur verksins, Duncan
McMillan, hlyti að vera annaðhvort
sjálfur alkóhólisti, gamall fíkill, eða
einhver sem tengist honum svona
djúpt þar sem hann náði svo góðri
sýn á líf fíkilsins og umhverfi hans.
„Svo hitti ég hann á bar og þá sat
hann þar með bjór svo ég hugsaði
með mér að hann væri líklega ekki
alki. Eða þá væri hann í það minnsta
fallinn. Ég spurði hann út í þetta og
það skrítna er að hann hafði enga
tengingu við þetta, nema að hann
sagði að hann vissi bara af þessari
veröld og vinir hans drekka mis-
mikið. En það er enginn alkóhólisti
nálægt honum,“ segir Nína. „Þá
hugsaði ég að það væri kannski þess
vegna sem hann næði að gera þetta
svona vel því hann sér þetta úr fjar-
lægð og þess vegna nær hann að vera
með innsýn í öll sjónarhorn og hann
gerir það svo sérstaklega vel. Það
er magnað að leika þetta hlutverk
því maður finnur hvað þetta hefur
áhrif. Eiginlega undantekningar-
laust á einhver á Íslandi litla alkann
sinn. Í nánast hverri fjölskyldu er
það svoleiðis og við þurfum bara að
opna á það og tala um það.“
Út fyrir þægindarammann
Nína Dögg er um þessar mundir
í tökum á íslenskri þáttaseríu
um Valhallarmorðin sem Netf lix
hefur fest kaup á. Þau Björn Thors
fara með hlutverk lögreglumanna
sem rannsaka Valhöll, upptöku-
heimili fyrir drengi. „Þórður Páls-
son á hugmyndina að þessu verki
og kemur þessu á laggirnar. Hann
leikstýrir auk þess fjórum þáttum
af átta. Hann vann pitch-keppni
úti í London, kemur svo með þetta
hingað heim og setur sig í samband
við True North og Mystery Product-
ions. Það sem er magnað við þetta er
að Netflix kemur inn í þetta og það
er búið að selja seríuna um allan
heim, og þá meina ég út um allan
heim. Við hlæjum stundum að því
þegar það er verið að keyra okkur
áfram og segjum: Hei, engan asa
hérna – við erum að gera Netf lix-
seríu sko!“ segir Nína og hlær.
„En þetta er rosalega spennandi.
Það eru tveir aðrir leikstjórar að
seríunni, Þóra Hilmarsdóttir og
Davíð Óskarsson. Þau eru bæði
ungir leikstjórar sem er frábært og
einnig er bróðir minn að skjóta,
Árni Filippusson. Það er ótrúlega
gott fólk að baki þessu verkefni og
vel valinn maður í hverri stöðu.“
Einnig er nóg að gera hjá Gísla
Erni sem leikstýrir söngleiknum
Elly sem hefur hlotið mikið lof.
„Hann þurfti líka að hoppa aðeins
inn í sýninguna fyrir Hjört Jóhann
og það var svolítið skemmtilegt fyrir
hann, að hoppa inn í sína eigin sýn-
ingu en nú fer henni senn að ljúka og
náðu þau 200 sýningum um síðustu
helgi, sem er algjörlega geggjað,“
segir Nína Dögg.
Er ekki brjálað að gera hjá ykkur
hjónum?
„Jú, þetta kemur í törnum. Stund-
um er allt á fullu og svo er rólegt.
Það er ágætt. En við erum með gott
bakland og eigum stórkostlega fjöl-
skyldu. Tengdamóðir mín, Kolbrún
Högnadóttir, hún er okkar stoð og
stytta. Algjör dýrlingur og það er
gott að vita af börnunum okkar hjá
ömmu sinni. Það er mikilvægt að
rækta það líka. Svo eru það Árni
bróðir og Helena konan hans og
Rakel, systir hans Gísla, og eigin-
maður hennar, Björn Hlynur. Við
erum oft í sömu verkefnum og
sömu kreðsu og það er of boðslega
dýrmætt að vinna svona náið með
fjölskyldunni sinni.“
Verða engir árekstrar?
„Nei, merkilegtnokk. Við Gísli
vorum saman í leiklistarbekk og
komumst inn 1997. Þá vorum við
búin að vera par í tvö ár áður. Við
þekkjum eiginlega ekkert annað
en að vinna saman og okkur finnst
það bara skemmtilegast. Eins og í
sýningunni Fólk, staðir, hlutir, þar
leikstýrir hann mér og það mæðir
rosalega á mér og mínu hlutverki.
Það var svolítið skondið eftir eina
æfinguna, þegar hann spurði mig
hvort hann hefði nokkuð verið of
harður við mig. Ég svaraði bara
blíðlega: Ha, nei, nei, þetta er allt
í lagi. En langaði mig stundum að
öskra á hann? Já. Var ég stundum
alveg að fara að grenja? Já,“ segir
hún og hlær.
„En það sem ég gerði var að ég
pantaði tíma í dansi fyrir okkur,
hjá Jóa og Theu í dansstúdíóinu.
Við fórum í alls konar samkvæmis-
dansa, rokk, zumba og f leira. Við
fórum reyndar alltaf í danstímana
beint eftir æfingu á leikritinu og ég
hugsaði stundum með mér hvað ég
væri eiginlega að hugsa að panta
danstíma strax eftir svona krefj-
andi æfingu með Gísla, sérstak-
lega þegar mig langaði frekar að
gefa honum einn á hann í staðinn.
En svo var þetta bara svo ótrúlega
gaman og alveg magnað! Dans er
svo magnaður. Ég vildi óska að það
væri danskennsla í grunnskólum í
dag þar sem símanotkun hefur tekið
öll völd og sumir skólar þora ekki að
taka af skarið og banna síma. Þar
með hefur tengslamyndun barna
og nánd breyst. En ef allir þyrftu að
dansa saman einu sinni í viku held
ég að það myndi eitthvað stórkost-
legt gerast,“ segir Nína.
„Ég mæli hiklaust með þessu
fyrir pör. Maður þarf bara að muna
að rækta sambandið. Þegar fólk er
búið að vera saman svona lengi þá
má þetta ekki gleymast.“
Nína og Gísli hafa farið tvisvar á
salsanámskeið til Króatíu bara tvö
og segir Nína að þau geri reglulega
eitthvað sem tekur þau út fyrir þæg-
indarammann. Hún segir það lykil-
inn að góðu sambandi.
„Já, og einnig að koma hvort öðru
á óvart og víkka sjóndeildarhring-
inn saman. En við erum heppin, mér
finnst hann rosa skemmtilegur og
mér finnst mjög gaman að vera með
honum,“ segir Nína. „Svo erum við
líka mikið í hestunum. Það er mjög
gott að eiga áhugamál með maka
sínum og að maki manns sé besti
vinur manns. Ég er þakklát fyrir
það.“
EF VIÐ VINNUM EKKI VEL
ÚR ÁFÖLLUNUM OKKAR,
ÞÁ GETUR VARNARKERFIÐ
OKKAR BRUGÐIST. VIÐ
VERÐUM SVO FLJÓTT
INNSÆISLAUS.
ÞAÐ ER MJÖG GOTT AÐ
EIGA ÁHUGAMÁL MEÐ
MAKA SÍNUM OG AÐ MAKI
MANNS SÉ BESTI VINUR
MANNS. ÉG ER ÞAKKLÁT
FYRIR ÞAÐ.
Fólk, staðir og hlutir nær á ákveðinn hátt að snerta á mörgu sem snýr að fíkn. FRÉTTABLAÐIÐ/EYÞÓR
1 6 . F E B R Ú A R 2 0 1 9 L A U G A R D A G U R26 H E L G I N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
1
6
-0
2
-2
0
1
9

0
4
:0
7
F
B
1
1
2
s
_
P
0
9
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
1
2
s
_
P
0
8
5
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
1
2
s
_
P
0
2
1
K
.p
1
.p
d
f
F
B
1
1
2
s
_
P
0
2
8
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
2
5
7
-3
8
0
0
2
2
5
7
-3
6
C
4
2
2
5
7
-3
5
8
8
2
2
5
7
-3
4
4
C
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
6
A

F
B
1
1
2
s
_
1
5
_
2
_
2
0
1
9
C
M
Y
K