Fréttablaðið - 18.04.2015, Qupperneq 40

18. apríl 2015 LAUGARDAGUR| HELGIN TÆKNI | 40
Allar líkur eru á að 2015 verði
sögulegt ár með tilliti til endur-
nýjanlegra orkugjafa. Í desem-
ber á þessu ári munu þjóðir heims
sameinast um bindandi samkomu-
lag til að draga úr losun gróður-
húsalofttegunda. Slíkt samkomu-
lag er forsenda þess að hægt
verði að forðast verstu spár lofts-
lagsvísindamanna. Hrein, end-
urnýjanleg orka er lykilatriði í
þessum efnum. Þó svo að innleið-
ing slíkra orkugjafa á hnattræna
vísu sé fjarlægt markmið þá hafa
gríðarstór skref verið tekin á síð-
ustu tveimur árum í átt að nýju
landslagi orkumála. Greining-
ardeild Bloomberg hefur tekið
saman athyglisverða tölfræði
sem sýnir að fjárfesting í aukinni
framleiðslugetu endurnýjanlegr-
ar orku hefur nú tekið fram úr
nýfjárfestingum í jarðefnaelds-
neyti.
Hafa ber í huga að Bloomberg
einblínir á raforkuframleiðslu í
sínum útreikningum. Þó svo að
allt rafmagn sé orka þá er ekki
öll orka rafmagn. Þó svo að töl-
urnar sýni fram á aukinn áhuga
fjárfesta á hreinni orku þá segja
þær aðeins hálfa sögu. Sam-
kvæmt Alþjóða orkumálastofn-
uninni taka rafmagn og hiti til 42
prósenta af hnattrænni losun kol-
tvísýrings. Til að ná markmiðum
um minni losun verður að horfa
til iðnaðar og samgangna, sem
saman telja 43 prósent.
Ný tækni fyrir nýja tíma
Fjölbreyttar lausnir standa til
boða. Þar á meðal er framleiðsla
og notkun metanóls. Verksmiðja
Carbon Recycling Internation-
al (CRI) tók til starfa í Svarts-
engi 2012 og framleiðir nú um
4.000 tonn af metanóli á ári með
samruna vetnis og koltvísýrings
úr jarðvarmavirkjun HS Orku,
steinsnar í burtu. Metanól CRI
er notað til íblöndunar eða sem
hráefni til eldsneytisframleiðslu.
Framleiðslutækni CRI hefur
vakið athygli víða um heim og
ekki síst á meginlandi Evrópu.
Nýlega gerði fyrirtækið samn-
ing með samstarfsaðilum frá
Þýskalandi, Spáni og Belgíu um
byggingu eldsneytisverksmiðju
í Þýskalandi til framleiðslu á
metanóli með sömu aðferðum
og beitt er í Svartsengi. Þar er
nýttur útblástur frá kolaorku-
veri þýska orkurisans Steag í
Lünen og þannig er dregið úr
losun gróðurhúsalofttegunda.
Metanól ákjósanleg lausn
Dr. Wolfgang A. Benesch er
yfirmaður rannsókna hjá Steag.
Hann segir metanól koma til
með að leika stórt hlutverk
þegar framtíð endurnýjanlegra
orkugjafa er annars vegar. Hann
bendir á að vind- og sólar orka
séu erfiðir orkugjafar að vinna
með. Framleiðslan sé afar mis-
munandi; stundum lítil, stundum
of mikil.
„Við þurfum að leita nýrra
leiða til að geyma þessa orku til
að jafna framleiðsluna,“ segir
dr. Benesch. „Við teljum að
metan ól sé heppileg leið til að
gera það, þá sérstaklega þegar
við horfum til geymslu til lengri
tíma.“
Dr. Benesch, sem er vélaverk-
fræðingur að mennt, er ekki
aðeins umhugað um möguleika
metanóls í rekstri orkuvera.
Hann ítrekar að magn koltví-
sýrings sem hlýst af daglegum
athöfnum mannanna er gríðar-
legt. Vel væri hægt að nýta
metan ól í auknum mæli til að
knýja bifreiðar. Hann segir raf-
hlöðutæknina ekki vera komna
á það stig að rafmagnsbílar séu
raunhæfur kostur. Vetnisknún-
ir bílar væru ásættanleg lausn
(framleiðsla vetnis er fyrra
skref metanólframleiðslu) en
þá blasir annað vandamál við.
Grunnvirki samgönguhefða
okkar eru svo rækilega bundin
jarðefnaeldsneyti að það þyrfti
stórkostlegt átak til að breyta
þeim – að breyta bensínstöðum
í vetnisstöðvar.
„Með metanóli getum við nýtt
innviði sem þegar eru til stað-
ar, þó svo að framleiðsla þess sé
flóknari en vetnis, til dæmis.“
Markaðurinn stjórni
Verkefnið sem blasir við – hnatt-
rænt átak í útrýmingu jarðefna-
eldsneytis – mun taka mörg ár að
vinna. Þróunin frá viði til kola og
kola til olíu tók ein fimmtíu ár og
margir áætla að það muni taka
svipaðan tíma að innleiða endur-
nýjanlega orkugjafa. Dr. Benesch
varar við því að menn flýti sér
um of, peningar eru jú einnig
takmörkuð auðlind.
„Ef við nálgumst þetta verkefni
út frá hagfræðilegu sjónarmiði þá
erum við líklegri til að ná árangri.
Hins vegar, ef við flýtum innleið-
ingu endurnýjanlegra orkugjafa
um of, þá verður það of dýrt. Ef
við gerum þetta með hagsýni að
leiðarljósi þá er mun líklegri að
stóru löndin, eins og Egyptaland
og Kína, treysti sér til að feta
sömu slóð,“ segir dr. Benesch.
UPPÁHALDS
ÖPPIN8
Haukur
Viðar
Alfreðsson
textahöf-
undur
Kjartan Hreinn
Njálsson
kjartanh@365.is
4G 9:41 AM
Candy Crush
Chess Music
Nba game timeInstagram
FacebookTwitter
Strætó
HNATTRÆN AUKNING
FRAMLEIÐSLUGETU RAFMAGNS (gígavött)
JARÐEFNAELDSNEYTI
HREIN ORKA
Olía
Gas
Kol
Vatnsafl
Kjarnorka
Sólarorka
Vindorka
Lífmassi
Jarðhiti
2010 2013 2015 2020 2025 2030
Spá
105
93
141143
110
164
91
208
62
242
64
279
HEIMILD: BLOOMBERG
Hrein orka innan seilingar
Þjóðir heimsins munu á þessu ári sameinast um hvernig skuli stemma stigu við losun gróðurhúsaloft -
tegunda. Vægi endurnýjanlegrar orku hefur aukist en enn eru stórir þröskuldar sem þarf að yfi rstíga.
HREIN ORKA Notkun vind- og sólarorku hefur margfaldast á örfáum árum. NORDICPHOTOS/GETTY
Ef við
nálgumst
þetta verkefni
út frá hag-
fræðilegu
sjónarmiði þá
erum við
líklegri til að ná árangri.
Dr. Wolfgang Benesch,
yfirmaður rannsókna hjá Steag.
FACEBOOK
Byrjum á Facebook. Maður verður að
geta gert fyndinn status hvar sem maður
er staddur. Í fjölskylduboðinu, í strætó,
neðansjávar …
TWITTER
Facebook er heimavöllurinn en á Twitter
er ég á útivelli. Erfiðara að skora en það
gerist einstaka sinnum.
INSTAGRAM
Ég lít á Instagramið mitt sem eins
konar stafrænt veggteppi. Elska að
skoða myndirnar mínar allar saman
í thumbnailum. Litirnir, áferðin …
Kelvin er samt Satan.
STRÆTÓ
Besti vinur okkar sem höfum
tapað í lífinu.
CHESS.COM
Hér tefli ég við fólk og róbóta. Lærði
mannganginn seint og get ekki neitt. En
þetta hlýtur að koma.
MUSIC
Hér geymi ég dauðarokkið. Klukkutími
í strætó á dag er bærilegri með Glen
Benton.
CANDY CRUSH
Ég veit, ég veit. 2012 hringdi og vildi
fá appið sitt aftur. Ég er bara svo mikil
Vigdís Hauks inn við beinið að ég get ekki
hætt. Hún er samt komin miklu lengra
en ég.
NBA GAME TIME
Frábært app fyrir kvöldsvæfan áhanganda
Vesturstrandarliðs.
Vitjeppinn Curiosity, sem rúntað
hefur um auðnir Mars frá því í
ágúst 2012, hefur loks fundið vatn í
fljótandi formi á Mars. Lengi hefur
verið vitað að vatn er að finna á
rauðu plánetunni, en aðeins í föstu
formi.
Vísindamenn hafa lengi efast að
um að vatn í fljótandi formi væri
að finna á plánetunni enda er Mars
bæði köld og þurr veröld. Curiosity
hefur nú fundið vatn undir ryðrauðu
yfirborðinu. Líkur eru á að jarðvegur
Mars sé rakur og þakinn pækli. Salt
lækkar frostmark vatns verulega.
Þrátt fyrir þetta er Mars enn talin
ólífvænleg pláneta vegna geislunar.
„Vatn í fljótandi formi er ein af for-
sendum lífs, ekki allar,“ sagði Mort-
en Bo Madsen, einn af stjórnendum
Curiosity-verkefnisins.
Fljótandi
vatn á Mars
RESIDENT EVIL
REVELATIONS ★★★★ ★
PS4 SPENNA
Resident Evil Revelations 2 frá jap-
anska tölvuleikjaframleiðandanum
Capcom er virkilega skemmtilegur
leikur. Yfirbragð Capcom leynir
sér ekki, sem er mikið hrós. Áferð
leiksins er falleg og spilunin er
létt og þægileg. Allt eins og best
verður á kosið. Í leiknum er þeim
Claire Redfield og Moiru Burton
rænt og vakna þær upp í drunga-
legri aðstöðu þar sem ill kona, sem
kallar sig hina alsjáandi, ræður
ríkjum. Þær fara svo í gegnum
rosalega upplifun í næstu þáttum
leiksins. Leikurinn er djúpur og
geta spilarar dundað sér ansi
lengi. Resident Evil Revelations 2
brýtur ekki blað í sögu tölvuleikja-
framleiðslu, en er flottur leikur og
skemmtilegur; vel þess virði að
spila á dimmu kvöldi. - kak
Stórhættan
skemmtileg