Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2017, Page 103

Jónsson 2009) en einungis er hægt að yfirskrifa þágufall beinna andlaga
með nefnifalli (sbr. Einar Frey Sigurðsson 2017).
Bent var á hér að ofan að þýska varðveitir ekki formgerðarþolfall í til-
vistarnafnháttum, rétt eins og færeyska. Þýska er hins vegar lík íslensku
en ólík færeysku að því leyti að þágufall er varðveitt á andlagi sagnarinnar
helfen ‘hjálpa’ í þolmynd.
(33) Ihm wurde geholfen.
honum var hjálpað
(Zaenen, Maling og Höskuldur Þráinsson 1985:444)
Ef þágufallsandlag helfen er beint andlag (en ekki óbeint eins og Mc -
Fadden 2004:kafli 4.4 heldur fram) er þýska eins og færeyska að því leyti
að formgerðarþolfall varðveitist ekki í tilvistarnafnháttum en eins og
íslenska að því leyti að orðasafnsfall beinna andlaga varðveitist í þolmynd.
Það gæti einmitt bent til þess að ekki sé rétt að setja fram eina greiningu
á fallvarðveislu í þeim setningagerðum sem hér hafa verið ræddar.15
4. Lokaorð
Eins og oft hefur verið bent á varðveitist fall síður í færeysku en í ís -
lensku. Við sáum skýr dæmi um þetta í þolmynd (í 2. kafla) og tilvistar-
nafnháttum (í 3. kafla). Ég hélt því fram hér að ofan að það skipti höfuð -
máli hvort rökliður sem færist í frumlagssæti í þolmynd samsvari óbeinu
eða beinu andlagi germyndar; ef rökliður í frumlagssæti í þolmynd sam-
svarar óbeinu andlagi germyndar er orðasafnsfall oftast varðveitt en ef
hann samsvarar beinu andlagi er það gjarnan svo að það varðveitist ekki.
Ég benti jafnframt á að í tilvistarnafnháttum er formgerðarþolfall ein-
göngu varðveitt í íslensku en ekki í færeysku. Gerðar hafa verið setninga -
fræðilegar athuganir á íslensku setningagerðinni en ekki þeirri færeysku,
að því er ég best veit. Ég skoðaði þann mun sem er á setningagerðunum í
málunum tveimur m.t.t. falls og benti á ýmis atriði sem þarf að rannsaka
betur.
Þótt við getum talað um að það sé almennari tilhneiging í færeysku í
þá átt að fall varðveitist ekki er ekki sama ástæðan fyrir því að fall varð -
veitist ekki í þessum tveimur setningagerðum í færeysku. Orðasafnsfall á
röklið sem færist í frumlagssæti í þolmynd varðveitist ef hann samsvarar
óbeinu andlagi germyndar en það varðveitist mun síður ef rökliðurinn
samsvarar beinu andlagi. Í 2. kafla var rætt um að þetta tengdist því að
nefnifalli væri úthlutað til frumlags í þolmyndarsetningum en slíkt fall
Fallvarðveisla í færeysku og íslensku 103