Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2017, Page 138

sem ég best fæ séð, til allra fleirkvæðra karlkynsorða sem enda á -ari í
nefnifalli eintölu. Þannig má til dæmis finna fleirtölumyndirnar meistarir
og kjallarir sem ekki geta haft sama viðskeyti og venjarir í þeim skilningi
sem hér er lagt upp með. Breytingin virðist því dæmi um að orð með sama
hljóðafari verði fyrir sams konar beygingarfræðilegum vendingum.
3. Viðskeytið -(n)ing
Næsta viðskeyti á lista Antons er -(n)ing hjá kvenkynsorðum og er þar
aukning nefnd sem dæmi. Hér finnur Anton 482 dæmi og öll reynast þau
beygjast á sama hátt. Hann gerir hins vegar enga tilraun til að rökstyðja
að hér sé um eitt viðskeyti að ræða. Það er ekki augljóst að -ning og -ing
sé sama viðskeyti enda ræðst það ekki af hljóðkerfislegu umhverfi hvort
n-ið kemur fram. Eins verður að spyrja hvaða málfræðilega hlutverk þessi
orð eiga sameiginlegt.
Nú er greinilega algengt að -ing og -ning komi fyrir í sagnleiddum
verkn aðarheitum. Sem dæmi um þetta nefnir Guðrún Kvaran (2005:137)
m.a. orðin send-ing ‘það að senda’ og ráð-ning ‘það að ráða’. En einnig koma
fyrir afurðaheiti; — teikn-ing er yfirleitt ekki ‘það að teikna’ heldur venju -
lega afurðin sem verður til þegar teiknað er. Er þá ljóst að orðin send-ing
og teikn-ing hafi endilega sama viðskeyti frekar en Hjálm-ar og leik-ar-i?
Um karlkynsorð sem innihalda -ing og -ning hefur Anton fundið 80
dæmi og segir þau öll beygjast eins. Aftur er ekki ljóst hvers vegna þetta
tvennt ætti að teljast sama viðskeyti og enn er rétt að huga að hinu mál -
fræðilega hlutverki. Sum karlkynsorð með -ing eru leidd af nafnorðum,
eins og Ís-lend-ing-ur, önnur eru leidd af sagnorðum, eins og næð-ing-ur.
Er endilega sama viðskeyti í þessum tveimur orðum?
Meginvandamálið er þó að í grein Antons er hvergi útskýrt hvers vegna
-(n)ing ætti að vera annað viðskeyti þegar það kemur fram í karl kyns -
orðum en kvenkynsorðum. Hér væri þó sannarlega útskýringar þörf því
að málfræðingar hafa allt eins sett þetta undir sama hatt. Þannig segir
Eiríkur Rögnvaldsson að mörg viðskeyti séu „til í fleiri en einu kyni“
(1986:4) og nefnir meðal annars -ing sem dæmi. Guðrún Kvaran (2005:
137–138) fjallar einnig um -ing sem eitt viðskeyti þótt það komi fyrir í
orðum af tveimur kynjum.
Reyna mætti að rökstyðja að -(n)ing hafi alltaf annað málfræðilegt
hlutverk í karlkynsorðum en kvenkynsorðum og sé þar með annað við -
Haukur Þorgeirsson138