Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2017, Síða 170

nefnir sem dæmi umfjöllun um barnamál annars vegar og mállýskur hins vegar
en um þetta tvennt má finna stutta umfjöllun í kennslubókum sem komið hafa
út síðustu áratugina. Erfitt er að sjá fyrir sér hvernig hægt er að láta málfræði -
kennslu í unglingadeildum grunnskóla hverfast um þessi svið og þess vegna spyr
ég:
Spurning 2a: Hvers vegna eru einmitt þessar kenningar lagðar til grund-
vallar en ekki aðrar sem litið hafa dagsins ljós í málvísindum gegnum tíðina?
Er raunhæft að hugsa sér að þær eigi að vera undirstaða málfræðikennslu í
grunnskólum og ef svo er — hvers vegna?
Lesandi kemst ekki hjá því að taka eftir hversu lítið er vísað í erlend fræðirit um
móðurmálskennslu, þar er þó af nógu af taka. Norðmenn hafa t.d. unnið út frá
virknimálfræði (e. functional grammar) í móðurmálskennslu, það hefði verið
fróðlegt að heyra hvernig það hefur gengið og hvort það gengur enn. Í stuttu máli
er ekkert slíkt að finna í ritgerðinni. Og því spyr ég:
Spurning 2b: Hvað varð til þess að kenningar málkunnáttufræða og félags-
legra málvísinda voru lagðar til grundvallar í rannsókninni? Var eitthvað í
eldri rannsóknum — íslenskum eða erlendum — sem gaf vísbendingu um að
tekið væri mið af þessum kenningum í íslenskum grunnskólum eða annars
staðar í nálægum löndum?
Það væri líka fróðlegt að heyra hvernig höfundur sér þessi fræði sem grunn undir
málfræðikennslu í unglingadeildum grunnskóla. Í fyrsta lagi hvernig ættu þessar
fræðigreinar að nýtast við tilsögn í málnotkun eða ætti málnotkun ekki að vera
hluti af málfræðikennslu? Og fleiri spurningar vakna:
Spurning 2c: Hverjar yrðu meginbreytingarnar á kennslu í málfræði í
grunn skólum ef kenningar málkunnáttufræði og félagslegra málvísinda
væru lagðar til grundvallar?
4. Talað mál og ritað
Höfundur segir í ritgerðinni að talað mál fái heldur neikvæða umfjöllun og sé
aðallega nefnt til að benda á hvað beri að forðast í ritun. Á bls. 227 segir:
Við kennslu ritaðs máls er einblínt á formlegt ritað mál sem hæfir á opinber-
um vettvangi og þar eigi engin talmálseinkenni við. Einkenni talaðs máls eru
lítið rædd sérstaklega en sumum fyndist ástæða til að auka þá umræðu í
kennslu.
Með „sumum“ á höfundur við suma af viðmælendum sínum meðal kennara.
Talsvert hefur verið skrifað um talað mál og ritað, t.d. í doktorsritgerðum, meistara -
ritgerðum og tímaritsgreinum, bæði íslenskum og erlendum. Það hefði því verið
Þórunn Blöndal170