Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2017, Blaðsíða 181

ekki fram nema með því að sitja í miklum fjölda tíma. Það hlýtur þá að þýða
að viðkomandi atriði koma sjaldan við sögu í kennslunni og þar með vaknar
spurningin: Eru þessi atriði ekki þar með í raun ansi smávægileg?
Spurning 1c: Getur verið að svör nemenda og kennara í viðtölum ýti undir
þá hugmynd að tiltekin atriði í afstöðu þeirra séu eins konar lykilatriði jafn-
vel þó það reyni nánast aldri á þau í raun í kennslustofunni?
Síðari spurningin hér fyrir ofan (1c)) leiðir svo aftur að þeirri grunnspurningu
hvort ekki hefði verið æskilegt að beita vettvangsathugunum til að hvort heldur
er fá staðfestingu á orðum viðmælenda í viðtölum eða komast að því að ósamræmi
er á milli orða þeirra og gjörða.
Réttlætingu Hönnu fyrir því að nota ekki vettvangsathuganir lýkur svo með
því að hún nefnir að frekar hafi verið dregin inn í viðtölin umræður við bæði
kennara og nemendur um ákveðna kennslustund sem hún sat í tengslum við fyrri
rannsókn sína, enda hafi sú kennslustund verið mjög lærdómsrík og umræðu -
efnið í henni verið viðfangsefni sem oft kemur fyrir á samræmdum prófum og í
námsefni, þ.e. „rétt notkun“ ópersónulegra sagna. Vill Hanna meina að það að
taka þessa kennslustund sérstaklega fyrir í viðtölunum hafi gefið henni færi á
nálgast betur ýmis atriði sem legið hefðu undir yfirborðinu í hugsanlegum vett-
vangsathugunum og að með þessum hætti hafi verið (bls. 166) „betur hægt að
stýra umræðunni um kennsluna og meira samræmi myndaðist á milli viðtalanna
heldur en ef umræðan hefði stýrst af því sem tekið var fyrir í einstökum kennslu-
stundum tiltekins kennara sem ég hefði fengið að sitja í.“ Hér vekur áhersla
Hönnu á samræmi nokkra athygli. Auðvitað er eðlilegt að stuðst sé við samræmd-
an spurningalista í viðtölunum en hér virðist markmiðið hálft í hvoru vera að
tryggja að viðmælendur haldi sig innan ákveðins ramma og að aðeins þau atriði
sem komu fyrir í fyrrgreindri kennslustund komi við sögu. Ég á erfitt með að átta
mig á því hvers vegna samræmi af þessum toga er hér sjálfstætt keppikefli og legg
því fram eftirfarandi spurningu:
Spurning 1d: Hefði það verið eitthvað síðri niðurstaða að sjá ýmiss konar
ósamræmi frá einni kennslustofu til annarrar hvað varðar bæði þau efnis legu
atriði sem þar voru tekin fyrir og það hvernig kennarar matreiða efni sitt og
nemendur bregðast við því? Hvers konar samræmi varst þú á höttunum
eftir?
Eins og getið er í tengslum við spurningarnar sem þegar hafa verið lagðar fram
hér fyrir ofan styðst Hanna almennt ekki við vettvangsathuganir við gagnaöflun
en byggir þó hluta viðtala sinna við nemendur og kennara á vettvangsathugun
sem hún gerði í einni tiltekinni kennslustund, í tengslum við fyrri rannsókn sína.
Þessi hluti viðtalanna er nokkuð drjúgur, ekki síst þar sem segja má að hann sé
undirliggjandi þáttur í sumum öðrum hlutum þeirra, og hluti niðurstaðna rit-
Andmæli við doktorsvörn Hönnu Óladóttur 181