Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2017, Blaðsíða 199

Ritfregnir
Einar Freyr Sigurðsson. 2017. Deriving Case, Agreement and Voice Phenomena
in Syntax. Doktorsritgerð, University of Pennsylvania, Philadelphia, PA. xiii
+ 506 bls.
Einar Freyr Sigurðsson varði doktorsritgerð sína frá University of Pennsylvania
19. maí 2017. Leiðbeinandi hans var Julie Anne Legate en í doktorsnefndinni
voru David Embick, Florian Schwarz og Halldór Ármann Sigurðsson.
Í ritgerðinni eru færð fyrir því rök að afleiðsla fallúthlutunar, samræmis og
myndar (e. Voice; þ.e. mismunandi setningagerða á borð við germynd, þolmynd og
nýju þolmyndina) fari að miklu leyti fram í setningafræðihluta hennar. Um þetta
hefur verið deilt, einkum fyrstu tvö atriðin, fall og samræmi, þ.e. að hve miklu leyti
þetta sé setningafræðilegt. Í ritgerðinni er ekki gert ráð fyrir að setningafræðin sjái
alfarið um afleiðslu þessara fyrirbæra en aftur á móti er hlutur hennar í afleiðslunni
fyrirferðarmeiri í ritgerðinni en t.d. hjá Halldóri Ármanni Sigurðssyni (2012) eða
Bobaljik (2008) en hér verður ekki farið nánar út í þá sálma. Ritgerðin skiptist í
sex kafla og verður nú rætt stuttlega um aðalkaflana fjóra, 2.–5. kafla.
Í 2. kafla er fjallað um úthlutun falla og beygingarsamræmi í setningum, svo
sem milli rökliðar og persónubeygðrar sagnar. Þá er tímasetning aðgerða í af -
leiðsl unni skoðuð og hvaða afleiðingar mismunandi tímasetning hefur.
Í ritgerðinni eru m.a. færð fyrir því rök að þágufall óbeinna andlaga sé ekki af
sama meiði og þágufall beinna andlaga. Það er ekki ný hugmynd en hér er því
haldið fram að meginmunurinn felist í því að þágufalli á beinum andlögum sé
úthlutað með aðgerðinni samræmi (e. Agree) en þágufalli á óbeinum andlögum sé
úthlutað með samruna (e. Merge); hér er notast við útfærslu Hecks og Müllers
(2007) og Müllers (2010) á þessum aðgerðum. Þetta skiptir máli í afleiðslu þess-
ara falla því að í ritgerðinni er því haldið fram að áhrifa samruna gæti samstundis
en gildi sem er úthlutað í gegnum samræmi séu reiknuð út við lok setninga fræði -
legrar afleiðslu. Þetta hefur t.d. þær afleiðingar í för með sér að þágufall óbeinna
andlaga í færeysku varðveitist mun frekar en þágufall beinna andlaga. Það að
þágufall óbeinna andlaga í íslensku varðveitist með sögnum með henglinum -st
(t.d. í miðmynd) en þágufall beinna andlaga varðveitist ekki endurspeglar einnig
þennan mun á úthlutun falla.
(1)a. Þeir úthlutuðu okkur (þgf.) velli (þgf.) til 12:00.
b. Okkur (þgf.) úthlutaðist völlur (nf.) til 12:00.
(Einar Freyr Sigurðsson og Wood 2012:277)