Rit Mógilsár - 01.03.2004, Blaðsíða 40

40
ekki verið byggðunum til góðs. Allar breytingar á reglukerfi
sauðfjárræktar eru því hápólitískar og stjórnvöld hafa ekki enn viljað
taka af skarið og ákveða hvort skuli stefna að fullri markaðsvæðingu
greinarinnar eða vinna að byggðastefnu með stuðningi við hana.
Á sama tíma eru gildi og forsendur byggðastefnu að breytast. Það
er lögð meiri áhersla á nýsköpun og frumkvæði heimafólks á kostnað
lánafyrirgreiðslu og aðstoðar við einstök fyrirtæki. Þó það megi setja
spurningarmerki við hvort það hafi tekist að hrinda nýjum áherslum
byggðastefnunnar í framkvæmd er hér um hugmyndafræðilega
stefnubreytingu að ræða sem tengist vaxandi áherslu á
markaðsvæðingu og hagnýtingu tækni og upplýsinga til nýsköpunar.
Staða sauðfjárbænda í dag er því þversagnakennd. Annars vegar er
áhersla lögð á markaðsvæðingu og að greinin starfi í sama umhverfi og
aðrar atvinnugreinar. Hins vegar er greininni ætlað að halda uppi byggð
í landinu og henni búin þröngur stakkur til framþróunar.
Sauðfjárbændum er ætlað að sýna meira frumkvæði og framtak og
skapa sér þannig ný tækifæri en um leið eru þau bundin af reglukerfi
greinarinnar.
Samfara ferlum hnattvæðingar hefur fjarað undan
grundvallarforsendum stjórnkerfis sauðfjárræktar. Altæk stjórnun af því
tagi sem stjórnkerfið er dæmi um á ekki við þær aðstæður sem eru
ríkjandi í samfélaginu í dag. Bændafólk í Fljótsdal hefur ekki frekar en
aðrir verið viljalausir þolendur breytinga heldur tekið sem gerendur á
aðstæðum sínum. Þrátt fyrir að reglukerfið hafi takmarkað hreyfanleika
og þar með möguleika fólks til að takast á við breyttar aðstæður hefur
það beitt margvíslegum bjargráðum. Bændafólk hefur getað hagnýtt sér
nýja möguleika með tilkomu hnattrænna breytinga, t.d. með tilkomu
nýrrar tækni og meiri fjölda ferðafólks. Á margan hátt má segja að þau
hafi tekið til við hnattsvæðingu á grunni sauðfjárræktar.
BJARGRÁÐ Í FLJÓTSDAL
Bjargráð er víðfeðmt hugtak sem vísar bæði til breytinga eða rofs í
samfélaginu og hvernig fólk beitir ólíkum aðferðum til að takast á við
þær á merkingarbæran hátt. Þrjár víddir felast í bjargráðum sem vísa til
nýsköpunar, uppbyggingar sjálfsmyndar og tengslaneta. Nýsköpun felur
ávallt í sér ákveðið rof í formgerðum samfélagsins um leið og hún byggir
oftast á því sem fyrir er. Sköpun sjálfsmyndar er orðið flóknara ferli en
áður var. Það eru fleiri hugsanlegir möguleikar til staðar þar sem fólk
hefur aðgang að margvíslegum tengslanetum og upplýsingum innan
þeirra. Tengslanet eru nokkurs konar miðill fyrir nýsköpun og sköpun
sjálfsmyndar. Tengslanet eru þannig farvegir fyrir ýmiskonar flæði og
fela í sér möguleika á sköpun félagslegs auðs. Þau eru því