Morgunblaðið - 02.09.2021, Qupperneq 10

10
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 2. SEPTEMBER 2021
Stefán E. Stefánsson
ses@mbl.is
Staða ríkissjóðs er sterk, þrátt fyrir
mikla skuldasöfnun síðasta eina og
hálfa árið. Þetta er mat þingmann-
anna Bergþórs Ólasonar og Bjark-
eyjar Olsen Gunnarsdóttur. Krist-
rún Frostadóttir sem leiðir lista
Samfylkingarinnar í Reykjavík suð-
ur er á sama máli en þau eru gestir í
Dagmálum í dag þar sem kastljósinu
er beint að efnahags- og ríkisfjár-
málum landsins.
Þá gætir einnig samhljóms í mál-
flutningi þeirra um mikilvægi þess
að íslenska hagkerfið vaxi upp úr
kreppunni sem hitti landið fyrir
fyrra með þeim afleiðingum að verg
landsframleiðsla dróst saman um
6,5%, sé mið tekið af bráðabirgðaú-
treikningum Hagstofunnar. Hins
vegar eru áherslur flokkanna ólíkar
þegar kemur að því að marka braut-
ina til vaxtar. Skilur þar ekki síst á
milli þegar litið er til afstöðunnar til
skattkerfisins og hvort breytingar
skuli gerðar til hækkunar skatta eða
lækkunar.
Ekki aðeins til tekjuöflunar
Bjarkey ítrekar að VG líti svo á að
skattkerfið sé ekki aðeins verkfæri
til að afla ríkissjóði fjármagns held-
ur einnig til þess að jafna kjör fólks í
landinu. Bendir hún í því sambandi á
að rétt væri að þrepaskipta fjár-
magnstekjuskatti sem nú er 22%.
Spurð út í hver efri mörk skattsins
gætu þá orðið segir hún að það sé út-
færsluatriði. „Fyrir mér gæti það al-
veg verið 25% og meira að segja al-
veg hærra,“ en hún telur mikilvægt
að tekjur hins opinbera af fjár-
magnstekjuskatti renni einnig að
einhverjum hluta til sveitarfélag-
anna. Kristrún segir að henni hug-
nist ekki hækkun fjármagns-
tekjuskatts vegna þess að hann
dragi úr hvata til að sækja ávöxtun á
fjármagn. Öðru máli gegni um
eignaskatta.
Hugmyndir Samfylkingarinnar
um stóreignaskatt bar þannig á
góma en tillögur flokksins um eigna-
skatt á hreina eign fólks yfir 200
milljónum voru gerðar opinberar í
lok ágústmánaðar. Segir Kristrún að
samfélög Vesturlanda séu í auknum
mæli að horfa til eignaskatta. Þeir
séu að mörgu leyti réttlátari en
tekjuskattar og feli ekki í sér eigna-
upptöku eins og stundum sé haldið
fram.
Stóreignaskattur breytir
fjárfestingarákvörðunum
„Þetta snýst ekkert um eignaupp-
töku heldur hófleg prósenta á eignir
snýst í raun um að klípa af ávöxtun
eigna. Segjum sem svo að þú sitjir á
500 milljónum króna. Ef þú færð 1
til 1,5 prósent ofan á þig, hvað gerir
það. Jú það þýðir að þú þarft í stað
þess að sækja 3-4% ávöxtun þá reyn-
ir þú að sækja 5-7% ávöxtun og hvað
þýðir það í stað þess að vera bara í
ríkisbréfum, löngum skuldabréfum
þá fjárfestir þú í einhverju nýsköp-
unarfyrirtæki,“ segir Kristrún.
Kortleggja þarf eignir í landinu
Bjarkey Olsen tók undir þetta
sjónarmið og er fylgjandi stór-
eignaskatti sem gæti numið 1-2% af
hreinni eign fólks. Var samhljómur í
máli þeirra um að þessar leiðir þurfi
að skoða en að eignastaða fólks hér á
landi sé ekki nægilega vel kortlögð
af hálfu hins opinbera og það geri
mat á því hversu miklu skattar af
þessu tagi geti skilað, nokkuð flók-
ið.Bergþór var á öndverðum meiði
við þær í skattamálefnunum og telur
nú þegar of miklar álögur á fyr-
irtækjum og einstaklingum. Benti
hann á að vísasta leiðin til þess að
koma hagkerfinu í samt lag væri að
leysa úr læðingi krafta með því að
gefa fólki færi á að halda meiru eftir
af sjálfsaflafé sínu.
Skapar hvata til ráðdeildar
Í tengslum við þær hugmyndir
barst talið að hugmyndum Mið-
flokksins um að helmingi af afgangi
ríkissjóðs verði skilað til þjóð-
arinnar. Benti Bergþór á að með því
skapaðist hvati fyrir forsvarsmenn
ríkisstofnana til að fara vel með al-
mannafé. Spurður hvort það leiddi
ekki einfaldlega til þess að þeir
myndu tryggja að aldrei yrði af-
gangur af starfseminni sagði Berg-
þór að aðhald frá almenningi kæmi í
veg fyrir það. „Þarna verðum við
með her borgaranna í að gagnrýna
okkur stjórnmálamennina fyrir að
eyða fjármununum í vitleysu,“ sagði
Bergþór. Hugmyndir Miðflokksins
hugnast hvorki Bjarkeyju né Krist-
rúnu og voru þær sammála um að
nær væri að laga skattheimtuna að
þörfum ríkissjóðs á hverjum tíma.
Þannig væri mikill afgangur af af-
komu ríkissjóðs til marks um annað
tveggja, vanfjárfestingu eða of-
sköttun. Er fjárfesting í opinberum
rekstri og þjónustu einnig mikið til
umræðu í þættinum sem aðgengileg-
ur er áskrifendum á mbl.is.
Lausnarorðið er vöxtur úr kreppu
- Frambjóðendur til Alþingis sammála um að vöxtur út úr kreppu sé lausn á vanda hagkerfisins
- Samfylking leggur áherslu á eignaskatt - VG vill auk þess þrepaskiptan fjármagnstekjuskatt
Dagmál Í umræðu um efnahagsmál er komið víða við. Bergþór Ólason frá Miðflokki, Kristrún Frostadóttir frá Samfylkingu og Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir
frá VG. Ágreiningur er milli frambjóðendanna um hvaða leiðir skuli farnar í skattheimtu. Miðflokkur telur nógu langt gengið, ólíkt Samfylkingu og VG.
Karítas Ríkharðsdóttir
karitas@mbl.is
Lýðræði – ekkert kjaftæði er yfir-
skrift áherslna pírata fyrir komandi
alþingiskosningar. Oddvitar pírata í
öllum kjördæmum kynntu áhersl-
urnar í beinni vefútsendingu á
þriðjudaginn.
Samþykkt kosningastefna pírata
er í 24 köflum en oddvitarnir
kynntu áherslurnar í sex hlutum.
Þar er sjávarútvegur sérstaklega
tekinn fyrir og áhersla lögð á rót-
tækar breytingar í atvinnugrein-
inni.
Meðal breytinga sem píratar
boða eru uppboð á aflaheimildum
og frjálsar handfæraveiðar, að öll-
um afla verði landað í gegnum inn-
lendan markað og að verðlagsstofa
skiptaverðs verði lögð niður. Sömu-
leiðis boða Píratar að refsivert
verði að láta sjómenn taka þátt í
kaupum eða leigu útgerða á afla-
heimildum.
Neyðarástand í loftslagsmálum
Ný stjórnarskrá sem byggist á
tillögum stjórnlagaráðs er á sínum
stað sem áhersluatriði pírata. Enn
fremur lýstu píratar því yfir að
stjórnarskráin yrði skilyrði, eða
forsenda fyrir að flokkurinn tæki
þátt í myndun ríkisstjórnar. Nokk-
ur áhersla var á umhverfis- og
loftslagsmál í áherslunum. Flokk-
urinn ætlar að lýsa yfir neyðar-
ástandi í loftslagsmálum og stefna
að kolefnishlutleysi árið 2035 og
auka samdrátt í losun.
Þá boða píratar að mengandi
stórfyrirtæki muni bera ábyrgðina
á loftslagsmálum.
Píratar boða rót-
tækar breytingar
- Gera nýja stjórnarskrá að skilyrði
Morgunblaðið/Eggert
Kosningar Halldóra Mogensen,
þingflokksformaður pírata.
2021 ALÞINGISKOSNINGAR
Fríform ehf.
Askalind 3,
201 Kópavogur.
562–1500
Friform.is.
2
0
0
0
—
2
0
2
0
Eldhúsinnréttingar
Tímabundin opnunartími
vegna Covid–19
Mán. – Föst. 10–17
Laugardaga 11–15