Morgunblaðið - 22.09.2022, Page 2

2 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 22. SEPTEMBER 2022
Bi
rt
m
eð
fy
rir
va
ra
um
pr
en
tv
ill
ur
.H
ei
m
sf
er
ði
rá
sk
ilj
a
sé
rr
ét
tt
il
le
ið
ré
tti
ng
a
á
sl
ík
u.
At
h.
að
ve
rð
ge
tu
rb
re
ys
tá
n
fy
ri
60+ TIL KANARÍ
rb
re
14.NÓVEMBER Í 22NÆTURrir
va
ra
með Bróa
595 1000 www.heimsferdir.is
316.350
Flug & hótel frá
22nætur
Fararstjóri:
Brói
HÁLFT FÆÐI INNIFALIÐ
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Gísli Freyr Valdórsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Winkel Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Stjórn Sambands sveitarfélaga á
Suðurnesjum (SSS) hefur óskað eftir
fundi með innviðaráðherra vegna
kröfu þeirra um að ríkið greiði sam-
bandinu halla af almenningssam-
göngum á Suðurnesjum. Uppsafnað
tap er 91 milljón króna.
Samningur sem Vegagerðin gerði
við SSS um uppbyggingu almenn-
ingssamgangna á Suðurnesjum fól
meðal annars í sér einkaleyfi til
reglubundinna fólksflutninga milli
flugstöðvarinnar og höfuðborgar-
svæðisins.
Vegagerðin mátti ekki semja
Átti að nota hagnað af flugrútunni
til að greiða niður samgöngur á öðr-
um leiðum. Vegagerðin ákvað ein-
hliða að fella niður einkaleyfið eftir
að Samkeppniseftirlitið komst að
þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið
heimilt að gera þennan einkaleyfis-
samning. SSS höfðaði mál á hendur
ríkinu vegna riftunarinnar. Dóm-
kvaddir matsmenn álitu að samtökin
hefðu orðið af nærri þriggja millj-
arða króna tekjum. Ríkið var sýknað
af kröfunni í héraðsdómi og Lands-
rétti.
Aðrir hafa fengið tapið bætt
Nú sitja samtökin uppi með 91
milljónar króna tap af almennings-
samgöngunum á þessum tíma. Vega-
gerðin lítur svo á að málinu hafi lokið
með niðurstöðu dómstóla.
Berglind Kristinsdóttir fram-
kvæmdastjóri SSS segir þetta tvö
aðskilin mál. Vegagerðin hafi greitt
tap annarra landshlutasamtaka
vegna almenningssamgangna. Hún
vísar því til jafnræðisreglunnar, um
að sambærileg mál eigi að fá sam-
bærilega lausn. Hún kveðst bjartsýn
um að hægt verði að ná sáttum í mál-
inu.
Telja að ríkið eigi að greiða
halla Suðurnesjastrætós
- Vegagerðin telur málið útkljáð - Óskað eftir fundi með innviðaráðherra
Morgunblaðið/Hari
Allt fast Flugrútan reynir að mæta Strætó í þröngri götu í Reykjavík.
Kynntir voru í gær, á alþjóðadegi
heilabilunar, fimm fjólubláir bekkir
við göngu- og hjólreiðastíga á höf-
uðborgarsvæðinu. Framtak þetta
er á vegum Alzheimersamtakanna
og ber yfirskriftina Munum leiðina.
Tilgangurinn er að auka skilning
almennings á minnissjúkdómum.
Á Gróttu hefur Seltjarnarnesbær
sett upp fjólubláan bekk í þágu mál-
staðarins. Reykjavíkurborg setti
slíka niður við Reykjavíkurflugvöll
og göngubrúna innst í Fossvogi,
þar sem myndin hér til hliðar er
tekin. Kópavogsbær valdi bekk stað
við Kópavogstún á Kársnesi. Í
Garðabæ er bekkur við Sjáland og í
Hafnarfirði nærri sundhöllinni við
Herjólfsgötu. Væntanlegur er svo
bekkur í Mosfellsbæ, nærri golfvelli
á Blikastaðanesi.
Á bekkjunum er QR-kóði sem
hægt er að skanna inn til að styrkja
Alzheimersamtökin. Allir standa
bekkirnir við sjávarsíðuna með fal-
legu útsýni og tengjast á langri
leið.
Fjólubláu
bekkirnir til
áminningar
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Veronika Steinunn Magnúsdóttir
veronika@mbl.is
Aukið nýgengi krabbameina á Suð-
urnesjum má að mestu rekja til lifn-
aðarhátta, fremur en mengunar frá
herstöðinni sem þar var staðsett.
Fjögur tilfelli nýrnakrabbameins í
Reykjanesbæ tengdust þó mengun
af völdum tríklóróetens (TCE) í
drykkjarvatni, á 56 ára tímabili, á ár-
unum 1955 til 2010. Staðfest sam-
band er milli TCE-mengunar og
nýrnakrabbameins.
Þetta kemur fram í rannsókn
Krabbameinsfélagsins á krabba-
meinum í Reykjanesbæ.
Eitt af sex vatnsbólum í Keflavík
og Njarðvíkum hafði TCE-styrk yfir
viðmiðunarmörkum við mælingar ár-
ið 1988. Mikið magn TCE var í vökva
sem notaður var til þvotta á herflug-
vélum varnarliðsins á flugvellinum
og rann það niður í grunnvatnið.
Íbúar á Suðurnesjum hafa í ára-
tugi óttast að efnamengun frá her-
stöðinni, hvar Bandaríkjaher hafði
viðveru á árunum 1951 til 2006, geti
hafa valdið aukinni tíðni krabba-
meina á svæðinu. Þeir hafa ítrekað
vakið athygli á málefninu og nýlega
var lögð fram þingsályktunartillaga
þar sem hvatt var til að málið yrði
rannsakað.
Áætlað er að allt að 198 tilfelli
krabbameina, sem greindust í
Reykjanesbæ á tímabilinu 2011 til
2020, tengist lifnaðarháttum. Þar af
má rekja 140 tilfelli til daglegra reyk-
inga, 11 tilfelli til áfengisneyslu og 47
tilfelli til offitu eða ofþyngdar.
Rýndi Krabbameinsfélagið í viða-
mikla skýrslu Verkís frá árinu 1988,
þar sem skráðar eru niðurstöður
mælinga á rokgjörnum leysiefnum,
sem leitað var að í vatnsbólum í ná-
grenni herstöðvarinnar, meðal ann-
ars í Keflavík, Ytri-Njarðvík og
Innri-Njarðvík.
Krabbamein á Suðurnesj-
um fremur lífstílstengd
- Lifnaðarhættir helsta skýringin á algengi krabbameina
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Reykjanesbær Vera hersins á svæð-
inu hafði minni áhrif en óttast var.
Sérsveit ríkislögreglustjóra og
Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu
handtóku í gær fjóra einstaklinga,
eftir nokkuð viðamiklar aðgerðir,
meðal annars í Mosfellsbæ. Segir
lögreglan að þar með hafi hættu-
ástandi verið afstýrt. Tveir hinna
handteknu voru að sögn lögreglu
taldir vopnaðir og hættulegir um-
hverfi sínu.
Mennirnir eru sagðir hafa verið
handteknir í tengslum við yfir-
standandi rannsókn á vegum emb-
ættis ríkislögreglustjóra.
Rannsóknin lúti að skipulagðri
glæpastarfsemi og viðamiklum
vopnalagabrotum. Þá hafi þótt
mildi að engan hafi sakað í gær.
Morgunblaðið/Eggert
Sérsveit Tveir hinna handteknu voru tald-
ir vopnaðir og hættulegir umhverfi sínu.
Kveðst hafa afstýrt
hættuástandi í gær