Morgunblaðið - 03.11.2022, Page 43

43
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 3. NÓVEMBER 2022
„Við höfum nú séð
það svartara,“ sagði
borgarstjóri í niðurlagi
ræðu sinnar í borgar-
stjórn á þriðjudag. Til
umræðu var fjárhags-
áætlun Reykjavík-
urborgar fyrir árið
2023. Borgarstjóri
reyndi að venju að
fegra ískyggilega
rekstrarniðurstöðu
borgarsjóðs. Svo skal
böl bæta að benda á
annað verra.
Sexfaldur halla-
rekstur og óhófleg
skuldaaukning
Fjárhagsáætlun
borgarinnar er enginn
yndislestur. Útkomu-
spá fyrir árið 2022 gerir
ráð fyrir 15,3 milljarða
halla af rekstri borgarsjóðs. Það er
nær sexfalt meiri rekstrarhalli en
áætlanir gerðu ráð fyrir. Ef ekki væri
fyrir arðgreiðslur frá Orkuveitunni
hefði hallinn verið 19 milljarðar.
Skuldir samstæðunnar jukust um
35 milljarða árið 2022. Það samsvarar
664 milljónum á viku, 95 milljónum á
sólarhring og fjórum milljónum á
klukkustund. Áætlanir gera ráð fyrir
að skuldir haldi áfram að aukast um
83 milljarða til ársins 2027. Engin
áform um skipulega niðurgreiðslu
skulda.
Starfsmönnum fjölgað
um fjórðung
Starfsmenn A-hluta borgarinnar
eru nú 11.703 og hefur fjölgað um
25% síðastliðin fimm ár. Yfir sama
tímabil hefur íbúum borgarinnar að-
eins fjölgað um 10%. Starfsmönnum
fjölgar því langt umfram lýðfræðilega
þróun.
Launakostnaður vegur þungt í
rekstrarreikningi borgarinnar. Árið
2022 var launakostnaður heil 89% af
samanlögðum útsvars- og jöfnunar-
sjóðstekjum. Fyrir hverjar 1.000 kr.
sem útsvarsgreiðendum er gert að
greiða borgarsjóði fara því 890 kr. í
laun opinberra starfsmanna. Aðeins
110 kr. standa eftir til annarra verk-
efna.
Árið 2023 fjölgar starfsmönnum
hlutfallslega mest, eða um 13%, á
sviði miðlægrar stjórnsýslu, sem hýs-
ir skrifstofu borgarstjóra. Samhliða
er leikskólum gert að halda að sér
höndum í mannaráðningum og fækk-
ar starfsfólki leikskóla um 75 árið
2023. Samhliða er gert ráð fyrir að
leikskólaplássum fjölgi um aðeins
109. Það eru ekki aðeins öfugmæli,
heldur jafnframt aðeins dropi í haf
leikskólavandans - sá dropi mun aldr-
ei leysa hinn aðkallandi
biðlistavanda.
Lækkum fast-
eignaskatta!
Meirihlutaflokkarnir
gera ráð fyrir óbreytt-
um álagningarhlut-
föllum fasteignaskatta
þrátt fyrir gríðarlegar
hækkanir á fasteigna-
mati. Segja má að
óbreytt skatthlutfall
muni í raun leiða af sér
20% skattahækkun fyr-
ir fólk og fyrirtæki í
borginni.
Sjálfstæðismenn hafa
því lagt fram tillögu um
lækkun fasteignaskatta
af atvinnuhúsnæði og
íbúðarhúsnæði árið
2023. Álagningarhlut-
fall af íbúðarhúsnæði
verði 0,17% en álagn-
ingarhlutfall af atvinnu-
húsnæði 1,45%. Með skattalækkun-
inni myndi atvinnulíf halda eftir
einum og hálfum milljarði af eigin
verðmætasköpun, í samanburði við
áætlanir meirihlutans.
Í umræðum um tillöguna birtist
skýr hugmyndafræðilegur ágrein-
ingur milli sjálfstæðismanna og
meirihlutaflokkanna – en við teljum
ekki rétt að leysa úr hallarekstri með
því að seilast sífellt dýpra í vasa
skattgreiðenda. Við treystum fólki og
fyrirtækjum betur en hinu opinbera
til að ráðstafa eigin sjálfsaflafé og
skapa úr því verðmæti, samfélaginu
öllu til heilla. Við vitum nefnilega sem
er – það er hægt að lækka skatta en
stækka kökuna um leið.
Ekki séð það svartara
Við sjálfstæðismenn höfum lýst yf-
ir miklum áhyggjum af fjárhagsstöðu
Reykjavíkurborgar. Árið 2022 verð-
ur rekstrarhalli borgarsjóðs 15,3
milljarðar króna og skuldir sam-
stæðu aukast um 35 milljarða. Þá
hefur starfsmönnum borgarinnar
fjölgað um 25% síðastliðin fimm ár.
Vandi borgarinnar er ekki tekju-
vandi heldur útgjaldavandi, enda
vaxa rekstrargjöld langt umfram
tekjur. Eitt prósent hagræðing-
arkrafa þvert á svið mun ekki nægja
til að rétta við rekstur borgarinnar.
Huga þarf að áþreifanlegri hagræð-
ingu í rekstrinum, minni yfirbygg-
ingu, skipulegri niðurgreiðslu skulda
og hóflegri skattheimtu.
Það þarf breyttar áherslur og
raunhæfar aðgerðir til að ná böndum
á rekstur borgarinnar – því ég segi
það satt – ég hef ekki séð það svart-
ara.
Hildur Björnsdóttir
» Við teljum
ekki rétt að
leysa úr halla-
rekstri með því
að seilast sífellt
dýpra í vasa
skattgreiðenda.
Hildur Björnsdóttir
Höfundur er oddviti
Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Hef ekki séð það
svartara
Sundabraut er þjóð-
hagslega hagkvæm
framkvæmd sem mik-
ilvægt er að ráðist verði
í sem fyrst. Hún er
mikilvæg bæði fyrir
höfuðborgarsvæðið og
ekki síður fyrir lands-
byggðina. Hún myndi
spara akstur og þunga-
flutninga og þannig
spara kolefnisútblást-
ur. Sundabrautin verð-
ur mikilvæg tenging við gatnakerfi
höfuðborgarsvæðisins. Með henni
yrði bætt tenging Grafarvogshverfis
við gatnakerfi borgarinnar og tölu-
vert myndi draga úr álagi um Ártúns-
brekku. Þá er mikilvægt út frá al-
mannavarnasjónarmiðum að fjölga
tengingum út úr borginni.
Sundabraut styttir vegalengd á
milli Kjalarness og miðborgar og
bætir umferðaraðgengi frá Vestur-
og Norðurlandi að borginni. Þá léttir
hún á umferð um Vesturlandsveg í
gegnum Mosfellsbæ. Þannig bætir
Sundabraut tengingu á
milli landsbyggðar og
höfuðborgarinnar og
stuðlar að greiðari og
öruggari umferð.
Ég, ásamt nokkrum
þingmönnum Sjálfstæð-
isflokksins, hef aftur lagt
fram þingsályktunartil-
lögu þar sem lagt er til
að Sundabraut verði
boðin út í einkafram-
kvæmd strax.
Áhugasamir hópar
geta þá komið með sína
útfærslu af legu, að-
ferðafræði, hönnun, fjármögnun og
rekstri. Viðkomandi hefðu heimild til
að rukka veggjöld í ákveðinn tíma en
að þeim tíma liðnum yrði mannvirkið
eign ríkisins.
Sundabraut er framkvæmd sem
rifist hefur verið um í áratugi en hún
rataði fyrst inn í aðalskipulag
Reykjavíkur árið 1975.
Síðan þá hafa óteljandi nefndir ver-
ið skipaðar og skýrslur skrifaðar. Nú
er komið að aðgerðum og ljóst að það
þarf einkaaðila að verkefninu, því
ekki hefur árangurinn verið mikill hjá
hinu opinbera. Þrengt hefur verulega
að mögulegri legu Sundabrautar í
skipulagsmálum í Reykjavík og því
brýnt að ráðast í framkvæmdir hið
fyrsta áður en gengið er enn lengra á
þeirri leið.
Maður skyldi ætla að Sundabraut
væri arðbær og álitlegur fjárfesting-
arkostur fyrir lífeyrissjóði og at-
vinnulífið hefur án efa áhuga á að
koma að þessu verkefni. Látum á það
reyna og könnum hvort einkafram-
takið hafi burði í að reisa Sundabraut.
Framkvæmdina sem rifist hefur ver-
ið um í hátt í 50 ár. Við höfum engu að
tapa en allt að vinna.
Bryndís
Haraldsdóttir
Bryndís
Haraldsdóttir
»Könnum hvort
einkaframtakið hafi
burði í að reisa Sunda-
braut sem rifist hefur
verið um í hátt í 50 ár.
Við höfum engu að tapa
en allt að vinna.
Höfundur er þingmaður
Sjálfstæðisflokksins.
bryndish@althingi.is
Sundabraut – koma svo
Afgreiðsla þriðja
áfanga áætlunar um
vernd og orkunýtingu
landsvæða á Alþingi í
sumar markar tímamót
að því leyti að þar var
samþykkt að setja tvo
vindorkukosti í nýting-
arflokk: Búrfellslund,
120 MW, og Blöndul-
und, 100 MW. Þar var
mikilvægt skref stigið í
átt til þess að nýta
fleiri náttúruauðlindir til raforku-
vinnslu hér á landi en vatnsafl og
jarðvarma.
Við Íslendingar notum um milljón
tonn af bensíni og olíu á ári og borg-
um 100 milljarða króna fyrir. Þótt
verkefnið sé ærið er það skýrt: við
verðum að hætta að nota þessa orku-
gjafa og nota í staðinn græna, endur-
nýjanlega orku. Við verðum að fram-
kvæma orkuskipti. Það krefst
aukinnar orkuvinnslu á
Íslandi.
Orkuskipti eru nauð-
synleg til að ná mark-
miðum og skuldbind-
ingum okkar í lofts-
lagsmálum. Íslensk
stjórnvöld hafa sett sér
það markmið að Ísland
nái fullum orkuskiptum
fyrir árið 2040 og verði
þá óháð jarðefnaelds-
neyti, fyrst ríkja. Þá
höfum við skuldbundið
okkur, samkvæmt Par-
ísarsamkomulaginu, til að minnka
samfélagslosun um 1,3 milljónir tonna
fyrir árið 2030. Þessi markmið nást
ekki nema með aukinni vinnslu
grænnar og endurnýjanlegrar orku.
Skortur á raforku er orðinn haml-
andi þáttur fyrir eðlilega atvinnu-
starfsemi í landinu, jafnvel þótt þörfin
vegna orkuskipta sé ekki tekin með í
reikninginn. Skerða þurfti orkusölu
til fjölmargra notenda síðasta vetur,
þar sem ekki var til nægileg orka í
samfélaginu til að uppfylla þarfir
þeirra.
Sótt um virkjunarleyfi
fyrir Búrfellslund
Við hjá Landsvirkjun ætlum að
svara kalli stjórnvalda og samfélags,
enda er fyrirtækið í eigu þjóðarinnar
og vinnur yfir 70% af þeirri raforku
sem unnin er hér á landi. Við höfum
unnið að mörgum og fjölbreyttum
virkjunarkostum í fjölda ára. Einn
þeirra kosta sem komnir eru hvað
lengst er Búrfellslundur. Þau tíðindi
urðu á dögunum að við sóttum um
virkjunarleyfi til Orkustofnunar
vegna lundarins og er það í fyrsta
skipti sem sótt er um slíkt leyfi fyrir
fullbúnum vindlundi hér á landi.
Landsvirkjun hefur haft til skoð-
unar og rannsóknar frá árinu 2012
hagkvæmni þess að reisa vindlund
norðan Búrfells. Uppsett afl Búr-
fellslundar er 120 MW og er fyrir-
hugað virkjunarsvæði innan stærsta
orkuvinnslusvæðis fyrirtækisins,
Þjórsár- og Tungnaársvæðis.
Reynsla af rekstri tveggja rannsókn-
arvindmylla á Hafinu norðan við
Búrfell síðasta áratug hefur leitt í
ljós að staðsetningin er óvenjuhag-
stæð fyrir raforkuvinnslu úr vindafli.
Áhersla á að lágmarka
sjónræn áhrif
Búrfellslundur var færður í nýt-
ingarflokk rammaáætlunar í júní
2022, þegar Alþingi samþykkti með
þingsályktun uppfærða flokkun
virkjunarkosta. Við afgreiðsluna var
vísað í nýja útfærslu lundarins, þar
sem umfangið var minnkað úr 200
MW í 120 MW frá fyrri áformum
sem sett höfðu verið fram árið 2016.
Ný útfærsla Búrfellslundar er í
samræmi við athugasemdir og ábend-
ingar sem bárust við þróun verkefn-
isins við eldri útfærslu. Lögð er
áhersla á að lágmarka sjónræn áhrif
lundarins og hefur ný útfærsla að
mati Landsvirkjunar í för með sér
minni sýnileika frá ferðamannaleiðum
og nærliggjandi ferðamannastöðum.
Ekki til setunnar boðið
Ef við ætlum að ná markmiðum
stjórnvalda um orkuskipti fyrir árið
2030 er okkur ekki til setunnar boð-
ið. Í orkugeiranum verður að hugsa
til langs tíma, enda er undirbúningur
og bygging virkjana tímafrekt verk-
efni sem talið er í árum. Ef allt geng-
ur að óskum verður í fyrsta lagi
mögulegt að tengja Búrfellslund við
raforkukerfið í árslok 2025.
Einar Mathiesen
Einar Mathiesen
»Ef við ætlum að ná
markmiðum stjórn-
valda um orkuskipti fyr-
ir árið 2030 er okkur
ekki til setunnar boðið.
Höfundur er framkvæmdastjóri vinds
og jarðvarma hjá Landsvirkjun.
Við þurfum vind fyrir orkuskiptin
Fjármálastjórn sveit-
arfélaga er stanslaust
viðbragð við aðstæðum.
Undanfarin ár hafa ver-
ið áhugaverð fyrir alla.
Við höfum þurft að
bregðast við ýmsum
áskorunum, allt frá falli
WOW á vormánuðum
2019 með vaxandi at-
vinnuleysi og sam-
drætti í ferðaþjónustu,
heimsfaraldri sem stóð í
tvö ár og nú við stríði í Evrópu, verð-
bólgu í hærri hæðum en við höfum
mjög lengi séð í öllum hinum vest-
ræna heimi og þar af leiðandi hækk-
andi verði á öllum okkar aðföngum.
Fram undan er óvissa og það má
fastlega gera ráð fyrir því að komandi
ár verði róstusöm. Það virðist alla-
vega ekki ætla að vera nein lognmolla
fram undan, engin góðærisár sjáan-
leg. Í þeirri fjárhagsáætlun sem við
leggjum fram í Reykjavík gerum við
ráð fyrir vexti en við stígum einnig
ákveðið á bremsuna hvað varðar
reksturinn. Þess vegna erum við
núna að leggja ríka áherslu á hag-
ræðingu.
Skýr stefna lýsir leið
Grundvöllur að þeirri hagræðingu
og viðbragði sem nú verður farið í er
lagður með fjármálastefnu Reykja-
víkurborgar 2023-2027. Við viljum sjá
festu og fyrirsjáanleika
í fjármálastjórn með
langtímastefnumótun
fyrir hvern málaflokk,
þar sem lýst er
áherslum og mark-
miðum sem rúmast inn-
an þess fjárhags-
ramma, til að forðast
fyrirvaralitlar breyt-
ingar. Mælanleg mark-
mið eru lögð til grund-
vallar sem snúa að
rekstrarniðurstöðu,
hlutfalli launakostn-
aðar, veltufé frá rekstri,
lántökuhlutfalli, skuldaviðmiði og lág-
marksstöðu handbærs fjár.
Skýr krafa um hagræðingu
Gerð er krafa um hagræðingu sem
nemur um þremur milljörðum króna í
rekstri árið 2023 eða 1,9% sem hlut-
fall af veltu. Megináhersla er á að ná
jafnvægi í rekstri borgarinnar,
minnka launaútgjöld og fara í verk-
efnamiðaðar hagræðingaraðgerðir.
Það þýðir að við skoðum hvað við get-
um hætt að gera, hvað við viljum
leggja niður, sameina eða endur-
skipuleggja. Fjárfestingaráætlun
hefur verið lækkuð um níu milljarða
frá fyrri fimm ára áætlun.
Með ákveðnum og stöðugum að-
haldsaðgerðum næstu þrjú til fjögur
ár teljum við okkur geta jafnað okkur
eftir áföll undanfarinna ára. Borgin
okkar verður því bæði í vexti og að-
haldi á næstu árum.
Metum arðsemi fjárfestinga
Áhersla er lögð á að allar fjárfest-
ingar verði metnar m.t.t. arðsemi og
langtímaáhrifa þeirra á borgarsjóð,
umhverfi og samfélag. Sérstaklega
þarf að huga að áhrifum fjárfestinga
á rekstur borgarinnar. Uppbygging-
arverkefni þarf því að greina vel.
Reykjavík er borg í miklum vexti og
til að borgin nái að þróast áfram þarf
að vera fjárhagslegt svigrúm fyrir
innviðafjárfestingar.
Við spáum hægum bata og að hag-
ræðingaraðgerðir í rekstri borgar-
innar nái fram að ganga. Það er
veigamikil áskorun að lækka launa-
kostnað borgarinnar sem hlutfall af
tekjum eins og sett er fram hér í
þessari fjármálastefnu en afar mikil-
vægt markmið að ná. Við erum stað-
ráðin í að byggja öflugt og þétt borg-
arlíf fyrir alla, með nógu framboði af
húsnæði, sjálfbærum hverfum, heil-
næmu umhverfi, skilvirkum sam-
göngum og fjölbreyttu atvinnulífi.
Þórdís Lóa
Þórhallsdóttir »Með ákveðnum og
stöðugum aðhalds-
aðgerðum næstu þrjú til
fjögur ár teljum við okk-
ur geta jafnað okkur eftir
áföll undanfarinna ára.
Þórdís Lóa
Þórhallsdóttir
Höfundur er forseti borgarstjórnar
og oddviti Viðreisnar.
Skýrt viðbragð