Morgunblaðið - 03.11.2022, Síða 46

46 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 3. NÓVEMBER 2022
KAUPHLAUP Í SMÁRALIND
Uno 2 Vegan
11.996 kr. / 14.995 kr.
St. 36-41
20%AFSLÁTTUR AF ÖLLUM SKECHERS SKÓM
Trego
14.396 kr. / 17.995 kr.
St. 36-41
Arc Fit
11.996 kr. / 14.995 kr.
St. 41-47,5
Terraform
14.396 kr. / 17.995 kr.
St. 41-47,5
SMÁRALIND - SKÓR.IS *GILDIR 3.- 7. NÓVEMBER
h
SKECHERS
Saga okkar lands-
manna er langt því frá
að vera samfelldur ferill
fram á við. Það hafa oft
skipst á skin og skúrir,
góð og slæm tímabil.
Stundum hefur hagur
okkar þokast fram en
því miður oft til baka.
Þjóðin byggði tilveru
sína lengi vel á einföld-
um landbúnaði sem var
fram yfir aldamótin
1900 meginatvinnuvegur þjóð-
arinnar. Á þeim tíma voru um 90%
landsmanna við landbúnað en það
var ekki nema í allra bestu árum
sem framleitt var nóg til að metta
alla. Í dag eru um 2% landsmanna
með landbúnað sem meginatvinnu-
grein en tæknilega getur þessi hluti
þjóðarinnar framleitt mun meira en
landsmenn þurfa.
Iðnbyltinguna upplifðum við mun
síðar en flestar aðrar þjóðir. Með til-
komu vélbáta og síðar togara-
útgerðar efldust atvinnuvegir okkar
og urðu smám saman fjölbreyttari.
Með upphafi 20. aldar breyttist at-
vinnulíf á Íslandi, en það voru mark-
aðir erlendis sem oft
reyndust misjafnir og
duttlungafullir. Við
upplifðum stríð og
kreppur, hagur lands-
manna var því mjög
misjafn. Sumum gekk
betur en öðrum en
aðrir áttu fullt í fangi
með að afla nóg fyrir
sig og sína. Þannig
varð kreppan allsráð-
andi í meira en áratug.
Þá kom blessað stríðið
eins og oft er tekið til
orða. Allt í einu verður næg atvinna
og allir hafa betra tækifæri til að
bæta sinn hag.
En á síðari hluta sjöunda áratug-
arins verður alvarlegur aflabrestur
vegna rányrkju. Síldin hafði verið of-
veidd og allt í einu var hún nánast
horfin. Um þriðjungur útflutnings-
verðmæta landsmanna hverfur. Góð
ráð reyndust dýr. Íslenska ríkis-
stjórnin sneri sér þá til gjaldeyris-
varasjóðsins til að leysa úr vandræð-
unum og fær stórfellt lán sem notað
var til að byggja fyrstu stóru vatns-
aflsvirkjunina við Búrfell. Og lung-
inn af rafmagninu fer í fyrsta álver-
ið. Síðustu áratugi heldur þróunin
áfram. Stundum með of miklum
krafti sem kemur okkur síðar í koll
eins og bygging umdeildrar Kára-
hnjúkavirkjunar sem betur væri enn
óbyggð.
Stórskipahöfn í Þorlákshöfn
Kannski er þetta langur inn-
gangur að efninu. En höldum samt
áfram að þoka okkur áfram:
Með gosinu í Heimaey 1973 var
hafist handa við að byggja betri
hafnaraðstöðu í Þorlákshöfn. Ef Ís-
lendingar hefðu haft aðgang að
meira lánsfjármagni á hagstæðum
vöxtum hefði verið hyggilegt að
þessi höfn hefði verið byggð mun
stærri og þá sem stórskipahöfn. Oft
hef ég hugsað út í það að sigling
kaupskipa til Reykjavíkur er um
hálfum sólarhring lengri en ef siglt
væri á Þorlákshöfn. Þá hefðu kaup-
skipafélögin, Eimskip, Hafskip og
SÍS, síðar Samskip, byggt aðstöðu í
Þorlákshöfn en síður í Reykjavík.
Með styttri siglingu væri unnt að
auka hagkvæmni verulega og auka
tíðni skipaferða samhliða því að hafa
skip færri. Og hefði þessi leið verið
farin hefði verið unnt að spara upp-
byggingu við Sundahöfn. Þá má ekki
gera lítið úr að miklir og varhuga-
verðir straumar eru fyrir Reykja-
nesi og þekkt er röstin kennd við
nesið milli lands og Eldeyjar.
Hagkvæmnisútreikningar
Í byrjun síðustu aldar hafði enskt
fyrirtæki keypt Gullfoss og hugðist
reisa þar stóra vatnsaflsvirkjun.
Hugmyndin var að leiða rafmagnið
til strandar og byggja áburðarverk-
smiðju með útflutning framleiðsl-
unnar úr landi. Til greina kom að
byggja hafnaraðstöðu í Þorlákshöfn.
Þannig er þessi hugmynd fjarri því
að vera ný. Nú væri það reiknings-
dæmi fyrir verkfræðinga að reikna
út hvað fjárfesting við stórskipahöfn
á Suðurlandi, t.d. í Þorlákshöfn,
myndi kosta og hversu mikið spar-
aðist með styttri siglingu fyrir
Reykjanes. Og einnig hversu mörg
ár slík fjárfesting myndi borga sig.
Eftir byggingu slíkrar hafnar væri
það hreinn ávinningur fyrir skipa-
félögin og þar með allt samfélagið.
Lóðir við núverandi Sundahöfn
eru mjög eftirsóttar af byggingar-
verktökum og þar með dýrar. Nú-
verandi hafnaraðstaða gæti nýst
skemmtiferðaskipum um ókomna
framtíð. Þá væri lagning Sunda-
brautar mun auðveldari eftir að
höfnin sem Samskip nýta núna væri
aflögð að mestu leyti nema ef vera
skyldi fyrir smærri skip og báta.
Líklega voru það ein verstu afglöp
borgarstjórnarinnar í Reykjavík að
ákveða hafnaraðstöðu við Sundin á
sínum tíma. Það er oft svo að stund-
um er tekin ákvörðun um eitthvað
sem síðar reynist mun dýrara fyrir
landsmenn alla en þörf hefði verið.
Vandinn að vera Íslendingur er að
hugsa stundum ekki lengra en til
nokkurra ára í senn. Við verðum að
læra að temja okkur að huga betur
til framtíðarinnar allrar. Það væri
hagur okkar allra.
Stórskipahöfn á Suðurlandi
Guðjón Jensson » Sigling kaupskipa
fyrir Reykjanesið er
töluvert lengri en til
Þorlákshafnar. Hver
væri hagkvæmnin og
hversu lengi borgar sig
slík framkvæmd?
Guðjón Jensson
Höfundur er leiðsögumaður og eldri
borgari búsettur í Mosfellsbæ.
arnartangi43@gmail.com
Ef fyrstu 1.000 dag-
arnir í lífi barns skipta
mestu máli, hvers
vegna störum við þá
dáleidd á skjáinn?
Ætli ríkulegur orða-
forði komi að gagni á
námsárunum ef barn
lærir þrjú ný orð á
dag, 1.095 orð á ári?
Þekkir þú barn sem
hefur fengið góðar ein-
kunnir í jólagjöf?
Skiptir Gísla saga Súrssonar
meira máli en eftirlætisbækur skóla-
barna sem fanga athygli þeirra?
Kemur vitneskja um iðnbylt-
inguna fyrir 200 árum að meira
gagni í lífinu en sterk sjálfsmynd?
Getur „kerfið“ upplýst hvaða gagn
miðmynd, germynd og þolmynd ger-
ir, svo ekki sé talað um frumlag, and-
lag og umsögn?
Bitnar skóli án aðgreiningar á
stórum hluta nemenda?
Ættu afrekskrakkar í
íþróttum að vera í end-
urheimt í íþróttatímum
þannig að kennarinn
geti einbeitt sér að
þeim sem vilja vera með
„vottorð í leikfimi“ – af
því þeir þurfa mest á
hreyfingunni að halda?
Þarf kennari líka að
vera geggjaður í geð-
heilbrigði, félagsfærni,
uppeldismálum og sál-
fræði, svo ekki sé talað
um öll tungumálin sem
hann þyrfti að kunna?
Þarf að fjölga hámenntuðum og
reyndum skólaliðum í hverjum
bekk?
Eiga kennarar ekki skilið faðmlag
og hrós fyrir að axla ábyrgð fyrir
foreldra og yfirvöld?
Getur kennsla í náttúrufræði úti í
náttúrunni kveikt áhuga krakka á
náttúrunni?
Kemur orðadæmi í stærðfræði að
gagni ef nemandann skortir orða-
forða?
Hefur íslenskum börnum orðið
kalt, þau verið svöng, regnvot eða í
alvörunni verið þreytt?
Er hótel mamma ennþá að skutla,
sækja, læra, búa um rúmið, ryksuga,
vaska upp og þvo fötin?
Erum við foreldrar þroskaþjófar?
Þekkir þú barn sem hefur fengið
sjálfstraust í afmælisgjöf?
Er snjallt að kaupa sér frið með
því að stilla upp „snjalltækjum“ fyrir
framan börn?
Hvernig kveikjum við neistann
hjá einstaka fræðimönnum sem
þykjast vita allt en hafa aldrei unnið
í grasrótinni, aldrei verið á gólfinu?
Er tímabært að ráðamenn þjóð-
arinnar kynni sér í hverju snemm-
tæk íhlutun felst?
Getur snemmtæk íhlutun sparað
samfélaginu hundruð milljarða þeg-
ar fram líða stundir?
Hvað byggir upp sterka sjálfs-
mynd barna?
Er fólk enn að eignast börn sér til
gamans? Veit það ekki að lífið er
dauðans alvara?
Erum við þroskaþjófar?
Þorgrímur
Þráinsson
Þorgrímur
Þráinsson
»Er tímabært að
ráðamenn þjóð-
arinnar kynni sér í
hverju snemmtæk
íhlutun felst?
Höfundur er þriggja barna faðir.
andi@andi.is
„Við viljum nú sjá
leiðtoga sem hafa
skarpan huga og hlýtt
hjarta, fólk sem getur
tekið ábyrgar ákvarð-
anir á grundvelli upp-
lýstrar vísindalegrar
þekkingar og hafi dug
og heilindi til að sýna
öðru fólki samkennd
og hluttekningu,“ seg-
ir dr. Haukur Ingi
Jónasson í viðtali um
einkenni leiðtoga og helstu mistök
(Mbl. 6. maí 2020).
Þetta er lýsing sem að mínu mati
hæfir vel Guðlaugi Þór í hlutverki
leiðtoga. Hann hefur einstaka hæfi-
leika til að hlusta og tekur mark á
því sem sagt er við hann. Ferill Guð-
laugs Þórs er litríkur og sýnir vel
einstakling sem getur tekist á við
erfiðleika og notið sín í leik og starfi.
Farsæll, en ferill með hæðum og
lægðum sem hann hefur lært af. Í
dag ótvíræður leiðtogi okkar sjálf-
stæðismanna í Reykjavík.
Stjórnmál eiga að snúast um
mannleg verðmæti og fáa stjórn-
málamenn hef ég hitt sem hafa haft
það að leiðarljósi með jafn skýrum
hætti og Guðlaugur Þór hefur gert í
störfum sínum. Hann
hefur alla tíð markað
sín stjórnmál á grund-
velli sjálfstæðisstefn-
unnar sem er frjálslynd
og víðsýn umbóta-
stefna. Guðlaugur Þór
hefur sótt sinn styrk til
hins almenna flokks-
manns, hins almenna
kjósanda. Á sama tíma
hefur hann virt rót-
grónar stofnanir lands-
ins og unnið að umbót-
um á þeim í stað
umbyltinga. Guðlaugur Þór hefur
því tamið sér allt það besta úr sjálf-
stæðisstefnunni.
Ég styð Guðlaug Þór Þórðarson
til að leiða flokkinn minn aftur á
braut þeirrar stefnu að standa sam-
an um velferð landsins sameinuð en
ekki sundruð – stétt með stétt.
Bessí
Jóhannsdóttir
Bessí
Jóhannsdóttir
» Guðlaugur Þór hefur
sótt sinn styrk til
hins almenna flokks-
manns, hins almenna
kjósanda.
Höfundur er sagnfræðingur og vara-
þingmaður.
Skýr sýn á framtíðina
– mannleg verðmæti
að leiðarljósi
Nú finnur þú það
sem þú leitar að
á FINNA.is