Morgunblaðið - Sunnudagur - 16.10.2022, Blaðsíða 22

22
MENNTUN
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 16.10.2022
Neistinn kveiktur íVestmannaeyjum
Kveikjum neistann-verkefnið
fór af stað í Grunnskóla
Vestmannaeyja haustið
2021. Sem þýðir að einu skólaári er
lokið í þessu þróunarverkefni. Þró-
unarverkefnið snýst um að bæta
árangur í læsi, mæta nemendum
þar sem þau eru stödd, gefa þeim
réttar áskoranir og hjálpa þeim
að finna sína ástríðu. Í verkefninu
er einnig mikið unnið með að efla
gróskuhugarfar og er það líklega
stærsta áskorunin, að efla hugarfar
þannig að þrautseigja og trú á eigin
getu sé ofan á og að fá alla með í
það, starfsfólk skólans, nemendur
og foreldra. Fyrsta árið í verkefninu
var áherslan á 1. bekk og á lestur-
inn, til að mæla árangur var notast
við nýtt skimunarpróf LESTU
sem er bókstafa- og hljóðapróf, í
því prófi er kannað hversu marga
bókstafi og hljóð nemandi þekkir og
talað um að brjóta lestrarkóðann
ef nemandi þekkir ákveðið marga
bókstafi og hljóð. Niðurstöður úr
skimunarprófinu voru virkilega
ánægjulegar, hver einasti nemandi
bætti sig á milli prófa og fór alltaf
glaður og fullur sjálfstrausts út úr
prófinu því upplifun nemenda var
að hafa staðið sig vel og bætt sig.
Eftir þetta fyrsta skólaár í verk-
efninu sjáum við einnig mikilvægi
þess í að slaka aðeins á, að vera
meðvituð um það að ætla ekki að
gera of mikið í einu og þá sér-
staklega með nemendur sem eru
að stíga sín fyrstu skref í skóla.
Það skiptir máli að gefa sér tíma
í hvert verkefni og vera viss um
að nemendur nái því sem lagt er
fyrir þá og halda ekki áfram fyrr en
nemendur eru tilbúnir og öruggir
til þess. Í þjálfunartímum fá svo
þeir nemendur sem komnir eru
lengra tækifæri til að fara hraðar
yfir og allir fá verkefni við hæfi.
Markviss þjálfun
Í bókinni The Talent Code er
farið yfir þá þætti sem má telja að
séu lykilþættir í að verða fram-
úrskarandi. Þeir þættir eru: „deep
practice“ eða markviss þjálfun;
mentor og „ignition“ eða kveikj-
um neistann. Val á nafni fyrir
okkar hugmyndafræði, Kveikjum
neistann, má því segja að passi vel
við það sem höfundur bókarinnar,
Daniel Cole, fann út í sinni leit að
lykilþáttum fyrir framúrskarandi
árangur á ýmsum sviðum. Þar sem
að kveikja neista,
skapa áhuga, finna
ástríðu (e. passion)
og þróa hana er
algjört lykilat-
riði. Rannsóknir
sýna klárlega
mikilvægi ástríðu
fyrir árangur.
Ástríða er einn af
fjórum lykilþáttum
sem má segja að
séu áhugahvetj-
andi þættir. Hinir
eru þrautseigja,
gróskuhugarfar og sjálfstraust
gagnvart verkefnum sem þarf
að leysa (e. self-efficacy). Þessir
þættir má segja að hafi mest áhrif
á okkar árangur og vellíðan. Erics-
son, einn af fremstu fræðimönnum
heims, fann út í sínum rannsóknum
að markviss þjálfun væri lykill að
árangri bæði hvað viðkemur færni
og þekkingu. Lestur er klárlega
færni og þarfnast mikillar mark-
vissrar þjálfunar til að hún verði
góð. Lestur er einn af lyklum
menntunar og til að efla lestur
barna og unglinga við Grunnskóla
Vestmannaeyja er samstarfið við
Bókasafnið í Vestmannaeyjum
mikilvægt.
Málþing
Föstudaginn 21. október verður
efnt til málþings í Sagnheimum,
Safnahúsi Vestmannaeyja. Tilefnið
er að nú er lokið fyrsta heila
skólaárinu þar sem kennt er eftir
hugmyndafræðinni sem kölluð hef-
ur verið Kveikjum neistann! Þeir
fjölmörgu aðilar sem að verkefninu
koma í samstarfi við Grunnskóla
Vestmannaeyja koma saman þenn-
an dag og leitast við að meta árang-
ur af því sem komið er, hvernig ver-
kefnið hafi breyst í framkvæmdinni
fyrsta árið miðað við það sem lagt
var upp með, hvort nýjar áskoranir
eða jafnvel óvænt tækifæri hafi
skotið upp kollinum o.s.frv.
BókasafnVestmannaeyja
Ástæðan fyrir því að fyrsta
málþingið er haldið í Sagnheimum
er Bókasafn Vestmannaeyja. Þeir
fræðimenn sem helst hafa blásið
hugmyndafræðilegum glæðum að
verkefninu Kveikjum neistann! eru
einhuga um að markviss þjálfun
sé lykilhugtak í
að efla læsi meðal
barna. Hinir sömu
fræðimenn full-
yrða jafnframt að
fjölbreytt úrval bóka
ásamt einfaldari leið
barns að bók séu
tveir mikilvægustu
lyklarnir á farsælli
leið til árangurs. Þess
vegna er bókasafnið,
með sitt 13.000 ein-
taka barnabókasafn
og 10.000 titla sem
starfsmenn safnsins eru að hamast
við að litamerkja út frá ólíku
lesþroskastigi, orðið ómetanlegur
samherji í baráttunni við að efla
lestur.
Bókasafnið er æfingabúðir fyrir
lesþjálfun. Við starfsmennirnir
sjáum mælanlega aukningu hvað
varðar not barna á safnkosti okkar
ár frá ári. Þannig voru 42 börn í
Grunnskóla Vestmannaeyja skráð
í Sumarlestur 2018, ári síðar 68,
þá 74, 2021 voru þau orðin 138 og í
sumar, eftir fyrsta árið með Kveikj-
um neistann!, skráðu sig til leiks
samtals 180. Árlegur Jólasveina-
klúbbur okkar hefur einnig vaxið
reglulega ár frá ári.
Að lokum má geta þess að
bókasafnið fékk leyfi bæjaryfir-
valda til að láta reyna á laugar-
dagsopnun á safninu í vetur og gefa
fyrstu laugardagarnir frábær fyrir-
heit. Hingað hafa sópast börn með
pabba og mömmu, afa og ömmu og
lesið, hlustað, púslað, litað og valið
bækur til að lesa heima. Þannig
leggjum við okkar af mörkum til að
Kveikja neistann!
Vísindi og samfélag
Hermundur Sigmundsson
hermundur@hi.is
Anna Rós Hallgrímsdóttir
Kári Bjarnason
Morgunblaðið/Styrmir Kári
,Þeir fræðimenn
sem helst hafa
blásið hugmynda-
fræðilegum glæð-
um að verkefninu
Kveikjum neistann!
eru einhuga um að
markviss þjálfun sé
lykilhugtak í að efla
læsi meðal barna.
Hermundur er prófessor við Háskóla Íslands
og Norska tækni- og vísindaháskólann.
Anna Rós er skólastjóri GrunnskólaVest-
mannaeyja.
Kári er forstöðumaður Bókasafns og Safna-
hússVestmannaeyja.
DUXIANA Reykjavik | Ármuli 10 | Reykjavik | +354 5 68 99 50 | www.duxiana.is
GÆÐI OG ÞÆGINDI
SÍÐAN 1926
DUX 8008 – UNDRAVERÐUR SVEIGJANLEIKI
Háþróuð tækni, alvöru handverk, strangar prófanir og vandlega valin efni tryggja góðan nætursvefn
og passa upp á að líkaminn fái góða hvíld þegar þú þarf mest á því að halda.