AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.12.1993, Qupperneq 37

Misstór hús og hóir brunagaflar vitna um eldri skipulög
sem aldrei voru framkvœmd.
Fjögur ólík þakform f sömu „skotlínunni".
„Hver þjösnast sína leið af fullkomnu tillitsleysi, sem
kallað er hótíðlegu móli hin ríka einstaklingshyggja
íslendinga".
Vönduð byggingarlist þarf ekki að vera dýr.
lítið, satt er það. Við getum ekki með góðu móti framkvæmt
lýtalækningu, með því að láta jarðýtur þurrka út þessa
lélegu brandara í íslensku skipulagi og húsagerð. Við
getum „bara reynt að gera betur næst“ sem er ef til vill hin
íslenska leið. En til að það gangi betur næst er rétt að átta
sig á því hvað veldur því að svo misheppnuð hverfi rísa.
Öll vitum við að Islendingar búa við hvað mesta
einstaklingshyggju allra þjóða (a.m.k. miðað við höfða-
tölu!).
Er þar fyrst að nefna að húsbyggjendur hafa flestir til að
bera góðan skammt af þessari lyndiseinkunn, enda yrðu
þeir varla húsbyggjendur ella. I öðru lagi er það nokkuð
ljóst að arkitektar eiga velflestir góðan forða af þessum
eiginleika, sem endist þeim að vísu misvel í „glímunni“
við byggingaryfirvöld, viðskiptavini og iðnaðarmenn.
Auk þess koma arkitektar úr námi erlendis frá með ákveðnar
skoðanir og vinnuaðferðir sem gera þá að sérvitringum í
augum almennings. En hvers vegna eru afurðir arkitekta
svo oftlega vanmetnar og misskildar? Ætli Hörður
Agústsson hafi ekki farið nokkuð nærri um ástæðuna er
hann skrifaði í Birting (árið 1960): „Það talar skýrustu
máli um hve þjóðin er andvaralaus og skilningssljó á eðli
byggingarlistar, að engin listasaga, stílsaga, listheimspeki,
né fagurfræði er svo vitað sé kennd í nokkrum skóla á
Islandi... Það er því engin furða að Islendingar standi illa
að vígi, þegar þeir eiga að velja sér húsakost og híbýlabúnað.
Afleiðingin er sú að hver þjösnast sína leið af fullkomnu
tillitsleysi, sem kallað er á hátíðlegu máli hin ríka ein-
staklingshyggja íslendinga."
Meginástæða sundurgerðar í íslenskri húsagerð er sú
staðreyndað margiraðilar ogmishæfir takaþáttíaðmóta
hið byggða umhverfi okkar. Það er nefnilega langt frá því
aðallir leiti til sérmenntaðrahúsameistara (arkitekta) til að
láta hanna hús sín. Margir ráða sér aðra fagmenn í
byggingar-„bransanum“, sem eru oft taldir „auðveldari“
viðfangs en þessir „með löggilda smekkinn“! Þannig telur
húsbyggjandi gjarnan að hans „meðfæddi arkitekt“ fái
betur notið sín skipti hann við auðveldari sérfræðing! Og
trúlega er nokkuð til í því. Enda hafa arkitektar eytt fimm
til tíu árum ævi sinnar í að þroska sinn „meðfædda innri
arkitekt“ og tileinka sér aldagömul lögmál elstu listgrein-
arinnar, sem stundum er nefnd „móðir allra lista“. Það
hlýtur eitthvað að gerast á þeim tíma! Arkitektar eru ekki
tilbúnir að kyngja því möglunarlaust að hús eigi bara að
vera fjórir veggir og þak eða að byggingarlist felist í nógu
mörgum súlum, bogum, ákveðinni gerð glugga og þakkanta
eða einhverjum tískulitum. -
„Að reisa hús telst til listar, efni og not hússins er sú
mótstaða er listamaðurinn verður að sigra til að koma
tilfinningumoghugsunumsínumáframfæri. Allt offáir
gera sér grein fy rir þessum mikil vægu sannindum. Emerson
kallar egoisma allt sem mótað væri án listar,“ ritaði
Hörður Ágústsson listamaður og heiðursfélagi Arkitekta-
félags íslands. (Birtingur árið 1960, 3. hefti.)
35