AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.12.1993, Page 50

YALI- HÚSIN VIÐ BOSFORUS
Eitt það áhugaverðasta sem ferðamenn sjá í
fjarlægum löndum er byggingarlist liðinna
kynslóða. Oft vita menn ekki af stórfenglegum
byggingum sem leynast „hinum megin við
hornið“, en stundum er líka erfitt að finna merkilegar
byggingar erlendis. Y ali- húsin við Bosforus eru dæmi um
slíkar byggingar sem fáir vita af, þótt þeir hafi komið til
Tyrklands.
Með tilkomu Ottomana hættu Tyrkir sem bjuggu í Anatoliu
að lifa hirðingjalífi. Þeir tóku upp fasta bústaði, bæði inni
í landi og líka við sjávarsíðuna. Þau hús sem þeir byggðu
við sjó eða vötn nefndust YALI (strandhús). Mörg
fallegustu hús frá þessu tímabili voru byggð við Bosforus-
sundið, og þar varð þessi húsagerð að sannkallaðri list.
Árið 1453 lögðu Ottomanar borgina Istambul undir sig og
gerðu hana að höfuðborg sinni. Þegar ríki þeirra var orðið
nægilega voldugt til þess að þeir þyrftu ekki að óttast
árássir annarra ríkja fóru framámenn að byggja sér
sumarhús, garða og veiðihús við Bosforus-sundið. Á
þessu s væði er að finna bestu dæmi um tyrknesk timburhús
frá þessum tíma.
Á 18. öld kynntust Ottomanar evrópskri byggingarlist og
byggingum úr steini. Vera má að þeir hafi líka verið búnir
að fá sig fullsadda af tíðum eldsvoðum sem eyddu heilum
48
Teikningar: Metin Keskin og Zafer Akademir'in,