AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.12.1993, Side 55

Mynd 6. Eitt mikilvœgasta atriðið við hönnun „vingjarn-
iegrar" götumyndar er að byggingar séu ekki aðskildar
fró götunni með bílastœðum.
vagnar aka um séu breiðar gangstéttar og þess gætt að
skýli sé við hverja biðstöð.
FRAMTÍÐ ALMENNINGSSAMGANGNA í
REYKJAVÍK
Breytingar á áherslum í borgarskipulagi, sem boðaðar eru
í þessari grein, eru forsendur þess að hægt sé að efla
almenningssamgöngur af einhverju viti í Reykjavík og á
Höfuðborgarsvæðinu. Aðgerðir, sem lúta að því að bæta
núverandi þjónustu með því að auka ferðatíðni, lækka
fargjöld, samræma og bæta leiðakerfi og auka forgang
almenningsvagna í gatnakerfinu, eru að sjálfsögðu af hinu
góða. Hins vegar geta slíkar aðgerðir orðið ómarkvissar í
borgarumhverfi sem skipulagt hefur verið með einkabílinn
í huga. Reynslan hefur sýnt að það er mjög erfitt að fá
ökumenn einkabíla til að nota almenningsvagna jafnvel
þó þjónustan sé bætt og fargjöld lækkuð. Slíkar aðgerðir
myndu tæplega auka farþegatjölda almenningsvagna,
mikið og myndu því ekki ná að sporna við einkabílismanum.
Að leggja mikið fjármagn í eflingu almenningsvagna-
þjónustu er þá og því aðeins raunhæft að samhliða því séu
boðaðar aðgerðir um breyttar áherslur í borgarskipu-
lagningu.
En eru einhver merki um að áherslur séu að breytast í
skipulagi í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu? I fljótu
bragði virðis't svo ekki vera. Þau svæði sem skipulögð hafa
verið í Grafarvogi einkennast almennt af minni þéttleika
og einhæfari landnotkun en er á öðrum svæðum í
Reykjavík. Skipulag og hönnun á einstökum verslunar- og
þjónustusvæðum á Höfuðborgarsvæðinu gefaheldurekki
vonirumaðmiklarbreytingarséuígangi varðandi hönnun
umhverfis fyrir hinn gangandi vegfaranda og notanda
almenningsvagna. I þessu sambandi nægir að nefna versl-
unar- og þjónustusvæðið í Faxafeni og skipulag miðhverfa
í Kópavogsdal og Hafnarfirði.
En eru slíkar áherslubreytingar sem boðaðar eru í þessari
grein, raunhæfar og ásættanlegar? Er það skipulag sem
við höfum í dag á Höfuðborgarsvæðinu ekki nákvæmlega
það skipulag sem við viljum? Nýlegar kannanir sýna að
viljierámeðalalmenningstilað dragaúrumferðeinkabíla.
Með öðrum orðum, almenningur er ekki fullkomlega
sáttur við núverandi skipulag. Ef sýnt er fram á að þéttari
byggð og efldar almenningssamgöngur séu leiðir til að
draga úr umferð einkabíla án þess að minnka velferð,
verða slíkar áherslubreytingar ásættanlegri meðal almenn-
ings og stjórnmálamanna. Eftir því sem byggð er þéttari og
landnotkun blandaðri minnkar allur kostnaður við gatna-
og veitukerfi. Sú staðreynd ætti einnig að sannfæra al-
menningumgildibreytingaíborgarskipulagi.Þáerauðvelt
að sýna fram á að aukið tillit til hins gangandi vegfaranda
við hönnun borgarumhverfis þarf ekki að hafa aukinn
kostnað í för með sér (sjá t.d. 7. mynd).
Samkvæmt Aðalskipulagi Reykjavíkur 1990-2010 er
stefna borgaryfirvalda að tryggja góðar almennings-
samgöngur í eldri og nýrri hverfum. Sú stefna, sem boðuð
er í aðalskipulaginu um landnotkun og þéttleika byggðar,
gefur hins vegar tilefni til efasemda um að borgar-
yfirvöldum takist að tryggja góðar almenningssamgöngur
í öllum hverfum borgarinnar í framtíðinni. Fækkun farþega
með SVR á undanförnum árum og áform um lækkun
framlags Reykjavíkurborgar til SVR ýta enn frekar undir
þessar efasemdir. Raunhæfasta leiðin til að tryggja góðar
almenningssamgöngur í öllum hverfum í framtíðinni er að
breyta áherslum við skipulag nýrra hverfa hvað varðar
landnotkun og þéttleika jafnframt því að auka þéttleika
innan núverandi byggðar í Reykjavík. ■
Mynd 7. Mögulegt er að staðsetja
bílastœðí á bak við byggingar eða á
milli þeirra, í stað þess að hafa þau
framan við byggingarnar.
53