AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.12.1993, Blaðsíða 57

Æ OPNARA RÉTTLÆTI
Sérhver framþróun í þjóðfélagi, sérhver aukin dyggð er brennd
marki aukins umburðarlyndis og gæsku í dómskerfi þess: það
keppir að sífellt ópersónulegra gildismati á verknaðinum, og
stenst jafnvel enn frekar siðakerfi hefndarinnar.
Þar af leiðandi dregur það úr harðneskju og villimennsku
refsingarinnar. Ahrif þessa eru þau að viðhorf til sektar breytist
og lögbrot er fremur álitið félagslegt vandamál en
einstaklingsbundið.
í augum Nietzsches ber hreinskilni og umburðarlyndi
dómskerfisins vitni um ábyrgð og þroska samfélagsins, er
mælikvarði á manngæsku þess;
„...það að dómskerfið sigrist á sjálfu sér, þekkjum við í því
dásemdarorði sem það hefur búið sér sjálft og kallar miskunn“.
A sinn sérstaka hátt er lokaniðurstaða slíkrar þróunar hæsta stig
siðferðis samfélagsins. Dómskerfi þar sem hvorki er til sekt né
refsing, enginn dómur sem slíkur, heldur er samfélagið í heild
sinni spurt opinna spurninga í stað þess að bera einstaklinginn
sökum:
„Látum oss útrýma hugmyndinni um syndina úr heiminum og í
framhaldi af því lát oss snarlega losna við hugmyndina um
refsingu! Ættum við ekki að vera nægilega þroskuð til hins
gagnstæða?
Ættum við ekki að geta sagt með sanni:
Sérhver sá sem er sekur, er veikur?“
Slík hugsjón dansar fyrir hugskotssjónum okkar og laðar fram
tilhlökkun þegar horft er til framtíðarinnar, þessi sífellda þrá eftir
þvfaðdómskerfiðsigristásjálfusér; dómshúsiðsem hressingar-
hæli samviskunnar.
Tillaga okkar, Hæstiréttur fvrir 21. öldina, væntir þess að þráin
eftirþessari fágun, þessari hneigð til hugsjónaréttlætis, og tilraunir
í þá veru sem er eins erfitt að skynja og skáldskapinn, opni nýja
möguleika fyrir framtíðina.“ ■