Framkvæmdafréttir Vegagerðarinnar - 10.10.2022, Page 20

20 Framkvæmdafréttir nr. 721
6. tbl. 30. árg.
Framkvæmdafréttir nr. 721
6. tbl. 30. árg.
21
←
↑
→
↓
↖
↗
↘
↙
Síritandi landmælingar
Einn meginþáttur rannsóknanna er uppsetning á
síritandi GNSS landmælingastöðvum við vegstæði
Siglufjarðarvegar í Almenningum. Alls voru settar upp
níu stöðvar og var staðsetning þeirra valin með tilliti til
hvar mestu hreyfingarnar á vegstæðinu hafa mælst,
og þar sem mest hætta getur skapast fyrir umferð um
veginn. Í Tjarnardalaberghlaupinu nyrst á svæðinu voru
settar upp sex stöðvar, tvær á svokölluðu Skógarsvæði
og fjórar á milli Kóngsnefs og Almenningsnafar (mynd
1). Gögnum er streymt í rauntíma til Reykjavíkur og
unnið úr þeim í rauntíma, og einnig er unnið daglega
úr sólarhringslöngum gagnaskrám sem gefa betri
nákvæmni en rauntímamælingarnar. Með tilkomu
þessara síritandi landmælingastöðva er nú í fyrsta
sinn hægt að fylgjast með hreyfingu á vegstæðinu í
rauntíma og tengja þær hreyfingar beint við veðurfar.
Slík vöktun á hreyfingum á Siglufjarðarvegi um
Almenninga er mikilvæg viðbót við umferðaröryggi.
Síritandi landmælingastöðvar sýna nú þegar
áhugaverðar niðurstöður. Seinni part ágúst og fram
í september hertu stöðvar í Tjarnardölum mjög á
sér (mynd 2) og reynast færslurnar gerast jafnt og
þétt frekar en í skyndilegum stökkum, a.m.k. í þessu
tilviki. Stöðin ALM5 færðist um 30 cm í láréttum
fleti og niður um 3 cm á einum mánuði, en sú stöð
er staðsett þar sem mestar færslur milli ára hafa
mælst hingað til. Mesti færsluhraði nam um 2,5 cm
á dag. Áhugavert er að þurrviðri var á þeim tíma sem
færsluhraði var mestur, en úrkomutímabil í fyrri hluta
ágúst gæti hafa komið bergmassanum af stað. Næsta
landmælingastöð færðist mun minna, eða um á 10 cm
á þessu tímabili. Flestar stöðvarnar sýna marktækar
hreyfingar á skriðunum, fyrir utan ALM3, sem notuð
er sem viðmiðunarstöð í rauntímaúrvinnslu. Á flestum
mælistöðvum eru láréttar færslur stærri en lóðréttar.
Heildstæð hreyfing berghlaupanna
Annar þáttur þessara rannsókna er að kortleggja
hreyfingu berghlaupanna allt frá brotsári þeirra niður
til sjávar. Saga hreyfinga er nokkuð vel þekkt við
vegstæðið en hraði hreyfinga ofar í berghlaupunum er
óþekktur. Við þessar rannsóknir var notast við aðferð
sem byggir á samanburði loftljósmynda, sem hafa verið
teknar af svæðinu allt frá fimmta áratug síðustu aldar
til dagsins í dag. Aðferðin nefnist ferilgreining („feature
tracking“) og gerir það mögulegt að mæla hraða
hreyfinga á ólíkum stöðum innan berghlaupanna.
Fyrstu niðurstöður þessara mælinga sýna að
meginhluti berghlaupanna er á hreyfingu, en hreyfingin
er þó mjög mismikil milli svæða.
Samband veðurfars og sighreyfinga
Samfara ofangreindum rannsóknum hefur verið unnið
að því að bera saman sögu jarðsigs á Siglufjarðarvegi
og veðurfars sem tengja má við þá hreyfingu. Þessi
samanburður byggir á tilkynningum og fréttum af sigi á
vegstæðinu, en engin kerfisbundin skráning hefur verið
á þessu vegstæði. Frumniðurstöður þessarar greiningar
benda til þess að það séu bein tengsl milli úrkomu og
leysinga og hreyfingar berghlaupa. Þó svo að vegurinn
hafi ekki verið lagður um svæðið fyrr en 1967 þá eru
til sagnir um hreyfingu á svæðinu allt aftur til ársins
1916. Áfram verður unnið í frekari rannsóknum á þessu
sviði og GNSS landmælingum komið inn í vöktunarkerfi
Vegagerðarinnar.
Verkefnin eru styrkt af rannsóknasjóði
Vegagerðarinnar. Rannsóknadeild hafði forgöngu um
að koma þeim af stað að tillögu þjónustusviðs.
Rannsakendur eru Halldór Geirsson, Þorsteinn
Sæmundsson, Jóhanna Malen Skúladóttir og Elías
Arnar Nínuson. Að auki hefur starfsfólk Norðursvæðis
og stoðdeildar mannvirkjasviðs Vegagerðarinnar
komið að vinnunni.
−3
−2
−1
0
1
2
3
4
18
Aug
25
Aug
01
Sep
08
Sep
15
Sep
U
p
p
[
c
m
]
Timi [manudur/dagur]
−1
0
1
2
3
4
5
6
7
N
o
rd
u
r
[c
m
]
−30
−25
−20
−15
−10
−5
0
5
A
u
s
tu
r
[c
m
]
ALM4
ALM5
↑ Mynd 2: Færslur á GNSS stöðvum í Tjarnardölum
(ALM4 og ALM5) í ágúst og september 2022. Á bak við
hvern mælipunkt eru 24 tímar af gögnum.