Morgunblaðið - 01.03.1975, Qupperneq 22

Morgunblaðið - 01.03.1975, Qupperneq 22
22 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 1. MARZ 1975 Minning: Þorbjörn Ólafsson frá Hraunsnefi ÞEIM fækkar nú óðum gömlu Norðdælingunum, sem settu sinn sérstæða svip á „dalinn" okkar fagra í upphafi þessarar aldar og á árunum eftir fyrri heimsstyrj- öld. I byrjun þessarar aldar var Norðurárdalur í Mýrásýslu talinn ein harðbýlasta sveit í Borgar- firði. Þar rikti vetrarriki mikið, en engum mun samt hafa dulist að náttúrufegurð er þar stórbrot- in. Afskekkt hefur þessi fagra sveit verið ef miðað er við sam- göngur um síðustu aldamót, en með batnandi vegagerð og breytt- um aðstæðum munu skoðanir manna hafa snúist á annan veg í þessu sambandi á siðari árum. Nú er Norðurárdalurinn í alfaraleið. Þekktur bóndi í Norðurárdal, sem jafnframt var góður hagyrö- ingur, orti eftirfarandi vísu skömmu eftir síðustu aldamót: Norðurárdalur, næsta er svalur frammi, engar meyjar una þar allt eru gamlar kerlingar. Vissulega er oft næðingssamt í Norðurárdalnum, en á fáum stöð- um á íslandi er meiri náttúrufeg- urð og það voru þrautseigir og dugandi menn, sem bundu tryggð við þessa harðbýlu sveit í upphafi þessarar aldar. Einn þeirra var Þorbjörn Ölafsson bóndi á Hraunsnefi, sem var burtkallaður eftir sitt langa lífshlaup þann 28. janúar s.l. Þorbjörn var fæddur á Steinum í Stafholtstungum þann 14. marz árið 1884 og var því á 91. aldurs- ári þegar hann lést. Foreldrar hans, Guðrún Þórðardóttir og Ölafur Ölafsson, voru þá í vinnu- mennsku á Steinum. Skömmu siðar fluttust þau að Desey í Norðurárdal og þar mun Þor- björn -hafa alist upp að mestu. Systkini Þorbjarnar voru alls 10 og voru þau i Borgarfirði jafnan nefnd „Deseyjarsystkinin". Öll voru þau gerfileg og gædd miklum mannkostum. Systkini Þorbjarnar voru: Elín húsfreyja á Háreksstöðum í Norðurárdal, Halldór bóndi i Tjaldanesi i Döl- um, Þórður bóndi á Brekku í Norðurárdal, Þorbergur rakari, nú búsettur á Akureyri, Jórunn húsfreyja á Hamrahóli i Holtum, Kristín, sem dó ung, Astríður, húsfreyja á Selfossi, Ólafur kristniboði, þjóðkunnur maður, Helga búsett í Danmörku, en yngstur er Albert skólastjóri og rithöfundur búsettur í Noregi. Ungur aö árum fór Þorbjörn að heiman og hóf búskap á Hrauns- nefi í Norðurárdal árið 1906 að- eins 22 ára að aldri. Hann mun þá hafa verið yngsti bóndinn í sveit- inni. Árið 1908 kvæntist hann eftirlifandi konu sinni Guðnýju Bjarnadóttur frá Geirakoti í Flóa, glæsilegri konu, sem er gædd miklum mannkostum. Þau eign- uðust þrjár mannvænlegar dætur, en þær eru: Stefanía gift Friðriki Þórðarsyni framkvæmdastjóra, Olga gift Kristjáni Gestssyni afgreiðslumanni i Borgarnesi og Svava, sem er skrifstofustúlka í Þjóðleikhúsinu, en hennar maður var Jóhann Bernhard ritstjóri, látinn fyrir nokkrum árum. Um margra ára skeió var Hraunsnef í Norðurárdal enda- stöð á bílvegi frá Reykjavík til Akureyrar. Þegar akvegi bifreiða lauk tóku gömlu íslensku reið- vegirnir við, fram Norðurárdal — yfir Holtavörðuheiði, og til Norðurlands. Oft var því gest- kvæmt hjá hinum ungu hjónum á Hraunsnefi í upphafi búskapar- ferils þeirra. Margan hraktan ferðamann bar þar að garði frá Norðurlandi, en öllum var þeim tekið af mikillí hlýju og gestrisni. Þar átti húsfreyjan einnig sinn stóra þátt að. Þorbjörn átti á þeim árum ágæta hesta og þurfti oft að veita ferðamönnum aðstoð stutta eða langa bæjarleið og allt eftir aðstæðum. Húsbóndinn taldi aldrei eftir sér sporin og margar ferðir fór hann í vondum veðrum með ferðamönnum um langan veg. Sá, sem þetta ritar minnist þess að hann hóf sína fyrstu skóla- göngu á heimili þeirra hjóna að- eins átta ára að aldri. Þá var far- skóli fyrir „niður-dalinn" eins og svo var nefnt á Hraunsnefi. Það tók þrjá stundarfjórðunga að labba i skólann og þótti stuttur gangur á þeim árum jafnvel þótt ungur sveinsstauli ætti í hlut. Eftir nær hálfa öld minnist ég þessarar fyrstu skólagöngu minnar og alls aðbúnaðar húsráð- enda á skólastaðnum með miklu þakklæti. Þorbjörn og Guðný voru á vissan hátt foreldrar okkar. Húsfreyjan hlý og elskuleg og reyndi að gera allt fyrir okkur, en húsráðandinn glettinn og hress í anda og lék sér við okkur krakkana og reyndi að færa allt til betri vegar þegar ýfingar urðu með okkur strákunum. Eflaust þætti skólastofan gamla á Hrauns- nefi ekki háreist samanborið við skólastofur í nútímaskólum, en okkur krökkunum fannst hún hlýleg og góð. Glatt og gott hjarta- lag húsráðenda sat þar í fyrirrúmi og það bætti allt annað upp. Þorbjörn var mjög söngelskur maður eins og systkini hans öll, enda hafa dætur hans allar tekið að erfðum tónlistarhneigó hans. Ekki átti Þorbjörn þess kost að fá neina fræðslu i þeim göfugu fræð- um fremur en flestir jafnaldrar hans á þeim árum, en fátt mun hafa glatt hann meira en fögur tónlist. I 32 ár bjuggu þau Guðný og Þorbjörn á Hraunsnefi miklu myndarbúi. Þau fluttu í Borgar- nes árið 1938 og byggóu sér þar reisulegt hús. 1 Borgarnesi áttu þau heima eftir það. I mörg ár stundaði Þorbjörn þar allskonar atvinnu, en' að hlúa að gróóri og koma nýgræðingi til góðrar t Eiginmaður, faðir og sonur, HINRIK J. PETERSEN, Nýlendugötu 6, andaðist í gær i Landspitalanum. Guðlaug Jónsdóttir, Jón Hinriksson, GuSný S. GuSjónsdóttir. t DAOI GUÐMUNDSSON lézt 26. febrúar. Vandamenn. t Bróðir minn, ÓLAFUR HERMANN MAGNÚSSON, lézt 18. febrúar. Jarðarförin. hef- ur farið fram. Júlía Magnúsdóttir. ræktar var hans mikla áhugamál. Margir blómagarðar í Borgarnesi bera þess enn vitni. Margsinnis heimsótti ég þau hjón, Þorbjörn og Guðnýju, í Borgarnesi og hafði mikla ánægju af þeim fundum. Alltaf ríkti þar sama gestrisnin og tryggðin við gamla vini og kunningja. Hug- leiknast var honum að ræða um gamla daga----------Um Dalinn okkar fagra, Norðurárdalinn, og gamla góða fólkið, sem byggði þessa harðbýlu en um leið fögru sveit. Einlægt og þétt var handtak hans og góðlátlegur kímnisglampi iaugunum. Síðast bar fundum okkar saman á liðnu ári. Þá var heilsan þrotin, en samt kveið hann engu. Hann sætti sig við orðinn hlut og sagði við mig eitthvað á þá leið, aó I DAG leitar hugur minn norður yfir fjöllin til Munkaþverár, þangað, sem eyfirzkur barmur lykur son sinn örmum. Hann var einn þessara hljóðu í landinu, það var eins og för hans væri þytlaus, þú fannst aðeins birtu í nálægð þinni, þegar þú hittir hann, birtu eins og vorgeislinn væri á för, — hann kallaði eitthvað fram sem gerði brjóst þitt hlýtt, — gerði þig betri. Ég kynntist honum ekki fyrr en bak hans var tekió að bogna, en hversu stoltur mátti hann ekki vera yfir þreytu líkama síns, er hann leit til býlisins undir hamrinum. Víða hefi ég farið, séð stærri ból, en hvergi fundið stað, sem ber þess jafnljósan vott, að hendurnar, sem skópu, hlýddu boðum huga, sem unni því er gert var. Veit ég vel, að Eiríkur var þarna ekki einn að starfi, skilin milli Dísu hans og barnanna gat ég aldrei greint, enda rétti hann þeim alltaf lofið, ef að honum var borió, það voru konan eða börnin sem höfðu það gert eða þvi ráðið, þegar hann sagði sjálfur frá. Hann dró ætíð upp af sér mynd- ina sem sveininum, er flutti inná býlið allslaus og hlaut þar hamingjuna alla. Kannski þess vegna vann hann verk sín af slíkri geislandi gleði, sem raun var á. En sleppum því, þetta átti aldrei að vera mannlýsing, heldur þökk að leiði eins bezta manns, er ég hefi kynnzt. Það var haust. Vió hjónin nýkomin aó Hálsi í Fnjóskadal. Með orfi og hrífu höfðum við leitað stráa fyrir búpeninginn. Nú var stórbóndinn, Eirikur, mættur hjá frænku sinni og vildi sjá inni hlöðuna. Stoltur opnaði ég bagga- gatið. Hann leit inn og sagði: Það væri hægt að koma meiru hér inn. Daginn eftir var Eiríkur mættur á t Eiginmaður minn og faðir, FRIÐFINNUR VILHJÁLMSSON, Sörlaskjóli 14, andaðist I Borgarspítalanum fimmtudaginn 27. febrúar Vilborg Guðmundsdóttir, Helga Friðfinnsdóttir. t Sonur okkar, GRÍMUR þorsteinn, Skólagerði 47, Kópavogi, lézt á Landakotsspltala þann 27. febrúar Bryndls og Grfmur Thoraren- sen. gaman hefði verió að lifa svo langan dag. Þorbjörn andaðist á Land- spítalanum þann 28. jan. s.l. eftir stutta legu. Minningarathöfn um hann fór fram í Dómkirkjunni þann 7. febrúar. Fagur og til- komumikill söngur hljómaði frá söngstúku kirkjunnar þann dag. Það hefur að mínum dómi glatt minn gamla vin. Hann var lagður til hinstu hvíldar i Borgarnesi daginn eftir. Héraðið skartaði sinu fegursta þann dag. Heiðskirt veður svo vel sást til hinna fögru fjalla, sem hann unni svo mjög. Borgfirski drengurinn var aftur kominn heim. Ég bið honum friðar og blessunar. Far þú í friði gamli vinur. Blessuð sé minning þín. Klemenz Jónsson. vörubil sinum hlöðnum heyi. „Ég nota þetta aldrei", sagði hann „þetta hefir staðið tvö ár niður á bökkum." Hlössin urðu tvö. Undrun min yfir þessum við- brögðum fylgja mér enn. önnur mynd. Það hafði snjóað í fjöll. Ég var staddur inná Akur- eyri, og þar hitti ég Eirík bónda. Hann gengur kringum jeppann og spyr, hvort ég eigi ekki keðjur undir hann að framan, þessar að aftan séu líka orðnar slitnar. Það sagðist ég vita, sagðist bæta úr strax og ég ætti fyrir nýjum. Síðan felldum við þetta tal. Seinna, sama dag, hitti ég Eirík aftur. Þá snarar hann keðjupoka inní bilinn til mín og segir: „Þú þarfnast þeirra strax. Svo er aldrei að vita nema þær hækki í verði." Eg vissi ekki, hverju ég átti að svara þá, Eiríkur beið held- ur ekki eftir, að mér tækist að finna þakklætisundruninni bún- ing. Hann boraði höndum í vasa og haltraði frá mér, engu líkara en það væri hann sem væri feim- inn. Þegar ég hugsa til hans nú, þá finn ég, að öll okkar mót voru slíkar stundir, þar sem ég var á einn eða annan hátt þiggjandinn en hann veitandinn. Hlýjan, sem frá honum stafaði, minnir mig á jurtina sem angar af gleði i fögn- uði vorsins. Þó sá ég hann aldrei í galsa kátínunnar, það var hin hljóóa, trausta gleði sem ein- kenndi för hans. Ég bið línur þessar fyrir kveðju til ástvina hans og þakkir fjöl- skyldu minnar að kistu hans í dag, um leið og ég bið Islandi þess, að það eignist sem flesta sonu, er gerist bændur og menn eins og vinur minn á Stóra-Hamri var. Haukur. Afmælis- og minningar- greinar ATHYGLI skal vakin á þvi, að afmælis- og minningargreinar verða að berast blaðinu með góðum fyrirvara. Þannig verður grein, sem birtast á i miðvikudagsblaði, að berast i síðasta lagi fyrir hádegi á mánudag og hliðstætt með greinar aðra daga. Greinar mega ekki vera í sendibréfs- formi eða bundnu máli. Þær þurfa að vera vélritaðar og með góðu linubili. Úlfaraskreylingar blónnoual Gróðurhúsið v/Sigtun simi 3677Ö t Bróðir okkar, GUÐMUNDUR MAGNÚSSON, endurskoðandi, Hvassaleiti 141, lézt fimmtudaginn 27 þ.m. Systkini hins látna. t RICHARD TÓMASSON Eskihlíð 7 verður jarðsunginn frá Fossvogskirkju mánudaginn 3. marz kl 1 5.00. Systkini hins látna. t Bróðir minn og föðurbróðir, GUNNAR BJARNASON, Grettísgötu 31. andaðist þann 27. febrúar Kristín Bjarnadóttir, Erla Bjarnadóttir. t Innilegar þakkir fyrir sýnda samúð við fráfall og útför, JÓHÖNNU M. PÁLSDÓTTUR, Norðurbrún 1. Anton Eyvindsson, börn, tengdabörn og barnabörn. Minning: Eiríkur Skafta- son Stóra-Hamri

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.